كوللاجدى جاساعان – الماس ماناپ, «EQ»
تازا شىعىن – 100 ملرد تەڭگە
العاشقىدا قاراجات تابۋ ەمەس, جاي قىزىق كورۋ, دوستارىمەن بىرگە كوڭىل كوتەرۋ, دەمالۋ ماقساتىندا عانا ويناۋدان باستالاتىن بۇل كەسەل ەكىنىڭ ءبىرىن ءوزىنىڭ قۇشاعىنا قالاي تارتىپ الاتىنىن كوپ ادام بىلە بەرمەيدى. بۇل جەردىڭ ەسىگىن اشپاۋ كەرەك. اشىپ, ىشىنە كىردىڭ بە, قايتا شىعۋىڭ ەكىتالاي. ول بۇكىل ءومىرىڭدى, وتباسىڭدى, بالا-شاعاڭدى, تۋعان-تۋىسىڭدى, جۇمىسىڭدى – ءبارىن دە ۇمىتتىراتىن جەر. ونىڭ جاس تالعامايتىنى ءوز الدىنا, ءتىپتى ادامنىڭ ماتەريالدىق جاعدايىنا دا قارامايدى. ويتكەنى قۇمار ويىنعا ەلىتىپ, ءبۇتىن بايلىعىن كازينوعا قالدىرىپ نەمەسە ونلاين باسكە تىگىپ جاتقانداردىڭ ءبارى جاعدايى تومەن ادامدار ەمەس, ولاردىڭ اراسىندا تانىمال ارتىستەر مەن باي-باعلاندار دا جەتەرلىك.
وتكەن جىلى پارلامەنت دەپۋتاتتارىنىڭ پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارىنا جولداعان دەپۋتاتتىق ساۋالىندا كەلتىرىلگەن مالىمەتتەرگە كوز جۇگىرتسەك, قازىرگى كۇنى ەلىمىزدە 350 مىڭداي لۋدومان بار ەكەن. وكىنىشكە قاراي, باسىم كوپشىلىگى – جاسوسپىرىمدەر. ولاردىڭ جالپى قارىزىن ءاربىر ويىنشىعا شاققاندا, 10 ملن تەڭگەدەن كەلەدى. ەلىمىزدە ءدام-تۇزى جاراسپاعان 10 وتباسىنىڭ 7-ەۋى قۇمار ويىنداردىڭ سالدارىنان اجىراسادى. ويىنقۇمارلىقتىڭ كەسىرىنەن جاسالاتىن قىلمىستار مەن سۋيتسيد وقيعالارى كوبەيگەن. ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ دەرەكتەرىنە سۇيەنسەك, كەيىنگى ەكى جىلدا قۇمار ويىن نارىعى جىلجىمايتىن م ۇلىك نارىعىن باسىپ وزىپ, وتانداستارىمىزدىڭ ەڭ كوپ قاراجات جۇمسايتىن «جەتەكشى» سالاعا اينالعان. وسى جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىسىندا ويىنعا كەتكەن حالىقتىڭ تازا شىعىنى 100 ملرد تەڭگەدەن اسىپتى. بۇل – ءىت قىزمەتتەرگە جۇمسالعان شىعىننان بەس ەسە, جىلجىمايتىن م ۇلىك وپەراتسيالارىنا قاراعاندا ەكى ەسەگە كوپ كورسەتكىش.
بۇكىلالەمدىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى لۋدومانيانى پسيحيكالىق اۋرۋ دەپ تانىپ, ونىڭ كەسىرى جوعارىدا اتالعان جايتتارعا اكەپ سوعىپ جاتقانىنا قاراماستان ەلىمىزدە قۇمار ويىنداردىڭ جارناماسىنا زاڭدى تۇردە تىيىم سالىنعان جوق. دەمەك, ءوز ءومىرىن قۇرباندىققا شالۋشىلار كەزەكتە تۇر...
لۋدوماندار نە دەيدى؟
ويناپ كورەم دەپ وت باسقان جانداردىڭ ءبارىن ءبىلىمسىز, اقىلسىز دەۋگە اۋىز بارمايدى. جوعارىدا ايتقانىمىزداي, ءبىر باسىنا جەتەتىن بايلىعى بار ادامدار دا, جوعارى ءبىلىمدى, ءومىر كورگەن جاندار دا كەيدە قۇمارحانانىڭ تۇراقتى كليەنتىنە اينالىپ جاتاتىنىن كورىپ ءجۇرمىز. ونداي ادامدار دەر كەزىندە ءوز-ءوزىن توقتاتپاسا, بىرتىندەپ بۇكىل دۇنيە-مۇلكىن, كولىگىن, ءتىپتى جالعىز باسپاناسىن ساتىپ, اقشاسىن قۇمار ويىننىڭ «قۇدىعىنا» قۇيادى. تانىستارىنان قارىزعا اقشا الىپ, ونى قايتارماي جەكسۇرىن بولادى. ۇرلىق-قارلىق جاسايدى. ەڭ سوڭىندا تاقىرعا وتىرىپ, بارار جەرى, باسار تاۋى قالماعاندا كەيبىرى قىلمىس جاساپ تۇرمەگە وتىرادى, نە سۋيتسيدكە بارادى, ەندى ءبىرى «وسىنداي جاعدايعا قالاي ءتۇستىم, قايتىپ قۇتىلامىن؟» دەپ ءوز ىشىندە جامان مەن جاقسى, اقىل مەن ءناپسى ارپالىسقا ءتۇسىپ, تىعىرىقتان شىعار جول ىزدەيدى.
قازىر ينتەرنەتتە ويىنقۇمارلىققا سالىنىپ, ءومىرىن تالقان قىلعان ادامدار ءوز وقيعالارىمەن بولىسەتىن فورۋمدار بار. وقىپ وتىرساڭ, ارقيلى تاعدىر, بىراق بارىندە ۇقساس ءبىر پروبلەما. ءبىراز ۋاقىت بۇرىن ءماجىلىس دەپۋتاتى ءارى بلوگەر داۋلەت مۇقاەۆ ءوز پاراقشاسىندا ويىنقۇمارلىق تۋرالى جازبا قالدىرعاننان كەيىن ونىڭ جەكە چاتىنا كوپ ادام ءوز وقيعالارى مەن بولىسكەن. سولاردىڭ ءبىرى – مەكتەپتى «التىن بەلگىمەن» ءبىتىرىپ, ۋنيۆەرسيتەتتى ۇزدىك اياقتاعان جاس جىگىتتىڭ وقيعاسى. ول دا ونلاين-كازينوعا ءبىر رەت ءباس تىگىپ كورەم دەپ ونىڭ باسىبايلى «تۇتقىنىنا» اينالعان...
«العاشىندا تانىستارىما 150-200 مىڭ تەڭگە كولەمىندە قارىز بولىپ ءجۇردىم. قايتارۋعا شامام كەلمەي, قادىرىم كەتتى, ابىرويىم توگىلدى. قاشقان كەزدەر بولدى. كەيىن جۇمىسقا كىرگەندە قارىزىم ءتىپتى ميلليونداعان تەڭگەگە ءوسىپ كەتتى. ارىپتەستەرىم ءومىرىمنىڭ «كولەڭكەلى جاعىن» بىلمەيتىن. كەيىن بانكتەردەن جۇمىس ورنىما حات كەلە باستاعاننان كەيىن, ءبىر جەردە ۇزاق جۇمىس ىستەي المايتىن جاعدايعا جەتتىم. ءبىر اۋىلدىڭ ءۇمىت كۇتتىرگەن بالاسى ەدىم. اقىرى استاناعا قاشتىم. سوندا جۇمىس ىستەپ ءجۇرىپ, ويىنقۇمارلىقتى ءبارىبىر توقتاتا المادىم. بۋكمەكەرلىك كەڭسەدە قونعان كۇندەرىم كوپ بولدى. قايىرشىنىڭ كۇيىنە ءتۇستىم. ءبىر كۇنى قارنىم اشىپ وتىرىپ, «وسى ماعان نە جەتپەيدى؟ نەگە مەن وسىنداي كۇيگە ءتۇستىم؟» دەپ كوپ ويلاندىم. اۋىلعا بارىپ, اناما بار شىندىقتى ايتتىم. 27 جاسقا دەيىن ويىنقۇمارلىقپەن ءومىرىمدى وتكىزگەننەن كەيىن, ميلليونداعان قارىزىمدى جابۋ ءۇشىن قۇرىلىسقا جۇمىسقا كىردىم. شۇكىر, 1 ميلليون تەڭگە عانا قارىزىم قالدى. مەن بۇل بالەدەن قۇتىلامىن», دەپ جازىپتى ول.
وسىندايدا اباي اتامىزدىڭ «عىلىم تاپپاي ماقتانبا» دەپ باستالاتىن جىر جولدارى ەسكە تۇسەدى. ءبىز بۇعان دەيىن بۇل ولەڭدى تەك عىلىم-ءبىلىم تاقىرىبىن قوزعاعان شىعارما دەپ تۇسىنگەنىمىز راس. شىن مانىندە, ماعىناسىنا ءۇڭىلىپ قاراساق, ول جەردە قازىرگى لۋدومانيا پروبلەماسى اشىق ايتىلعانىن كورۋگە بولادى.
«عىلىم تاپپاي ماقتانبا,
ورىن تاپپاي باپتانبا,
قۇمارلانىپ شاتتانبا,
ويناپ بوسقا كۇلۋگە...»
بۇل جەردەگى اقيىق اقىننىڭ «قۇمارلانىپ شاتتانۋ», «ويناپ بوسقا كۇلۋ», «بەكەر مال شاشۋ» دەپ وتىرعانى – بۇگىنگى ويىنقۇمارلىق كەسەلىن ءدوپ باسىپ تۇرعانى اقيقات.
پسيحولوگتەر نە دەيدى؟
مامانداردىڭ ايتۋىنشا, كەز كەلگەن تاۋەلدىلىك ادامعا جاعىمدى كوڭىل كۇي سىيلاۋ ارقىلى پايدا بولادى. ال ويىنقۇمارلىقتىڭ جاعىمدى تۇسى – ۇتىس. قولىندا ناقتى ۇتقان اقشاسى بولماسا دا, ول ادامعا ءۇمىت سىيلايدى. جوققا الداندىرادى.
پسيحولوگتەر ادامنىڭ قۇمار ويىنعا سالىنۋىنىڭ بىرنەشە سەبەبى بار ەكەنىن ايتادى. ءبىرىنشىسى – جالعىزدىق سەزىمى. قۇمارحانا تابالدىرىعىن اتتاعان جان سول جەردە ۋاقىتىن وتكىزىپ, نيەتتەس دوستار تاۋىپ, جالعىزدىعىنىڭ ورنىن تولتىرعانداي بولادى. قۇمار ويىن بارىسىندا العان اسەرى ونى قايتادان وسى جەرگە الىپ كەلەدى. وسىلايشا قالاي تاۋەلدى بولىپ قالعانىن اڭعارمايدى.
ەكىنشى سەبەپ – ادامنىڭ ءوز-وزىنە كوڭىلى تولماۋى. وتباسىندا, جۇمىسىندا, دوستارى ورتاسىندا, جالپى ومىردە تولىققاندى جولى بولماعان ادام ءوزىن قۇمار ويىن ارقىلى كورسەتكىسى كەلەدى. ول جەردە جەڭىل جولمەن قوماقتى پايدا تاۋىپ, شىنايى ومىرگە قاراعاندا «جەڭىمپاز» بولىپ شىعۋدى كوزدەيدى. قولىنا از-ماز ۇتىس تۇسكەن سايىن ودان دا ۇلكەن قاراجات ۇتارمىن دەپ «قارىزدىڭ تۇڭعيىعىنا» باتا بەرەدى...
ءۇشىنشى سەبەپ – وڭاي اقشا تابۋ. ەشقانداي ماڭداي تەرىن توكپەي, ساۋساعىن عانا قيمىلداتىپ وتىرىپ ولجاعا كەنەلۋ – قيالداعى «ميلليونەرلەردىڭ» باستى ارمانى.
ءتورتىنشى سەبەپ – ادامنىڭ ءتۇرلى تاۋەلدىلىكتەرگە وڭاي بەرىلگىشتىگى. قازىرگى تىلمەن ايتقاندا, «سىنعىشتىق». ويىنقۇمارلىق – قىزىلدى-جاسىلدى دۇنيەگە, جاڭا سەزىمدەرگە ەلىكتەگىش ادامدار ءۇشىن قاتەرلى. مۇنداي جاندار قۇمار ويىننىڭ ء«دامىن» ءبىر تاتىپ كورسە, وعان قايتا اينالىپ كەلۋى ابدەن مۇمكىن. سونىمەن قاتار ءتۇرلى پسيحيكالىق اۋىتقۋشىلىقتار دا ويىنقۇمارلىققا بەرىلۋگە يتەرمەلەيتىن سەبەپتەردىڭ ءبىرى.
قۇمار ويناۋ – ەجەلدەن كەلە جاتقان «كاسىپ». سوندىقتان الەمدىك دىندەردە ونىڭ زيانى تۋرالى كوپ ايتىلعان. جالپى قانداي دا كاسىپ ادال سانالۋى ءۇشىن ونى جاساۋشىعا جانە قوعامعا پايداسى بولۋى كەرەك. ەكەۋىنىڭ ءبىرى بولماسا, ول جۇمىس ادال ەمەس. ال قۇمار ويىندا ەكەۋى دە جوق. ويتكەنى ويناۋشى بەلگىلى ءبىر تابىسقا كەنەلسە دە, ونىڭ تاپقانىنان ۇتىلعانى كوپ. سونىمەن قاتار بۇل «كاسىپتەن» قوعامعا, مەملەكەتكە ەشقانداي دا پايدا جوق ەكەنى تۇسىنىكتى.
قالاي ەمدەلۋ كەرەك؟
ماماندار لۋدومانيادان ارىلۋ جانە ەمدەلۋ ءۇشىن ەڭ الدىمەن سول ادامنىڭ ءوز قالاۋى مەن ەركى بولۋى كەرەك ەكەنىن ايتادى. ەگەر ءوزى قالاپ تۇرماسا, ونىڭ بەتىن بەرى قاراتۋ قيىن. دەگەنمەن, بۇل جازىلمايتىن اۋرۋ, شەشىلمەيتىن ءتۇيىن ەمەس. كاليفورنيانىڭ ويىنقۇمارلىق پروبلەمالارى جونىندەگى كەڭەسى بۇل تاۋەلدىلىكتەن ارىلۋ ءۇشىن ەڭ باستاپقى قادامدار رەتىندە مىناداي ۇسىنىستارىن جاساعان:
- ويىنعا قانشا قاراجاتىڭدى جانە ۋاقىتىڭدى جۇمسايتىنىڭدى الدىن الا شەشىپ ال;
- قازىر ۇتامىن دەپ ەمەس, ۇتىلامىن دەگەن سەنىممەن وينا;
- قۇمار ويىندى تابىس كوزى ەمەس, كوڭىل كوتەرۋ رەتىندە سانا;
- ەگەر قانداي دا ءبىر ۇتىسقا قول جەتكىزسەڭ, قۋان, بىراق مۇنداي ولجا ەندى قايتالانباۋى مۇمكىن ەكەنىن ءوز ەسىڭە سال;
- شارشاپ, كوڭىلسىز نەمەسە اشۋلانىپ تۇرعاندا ويناما;
- قۇمار ويىنعا قانشا ۋاقىتىڭ مەن اقشاڭدى جۇمساعانىڭدى تۇراقتى تۇردە جازىپ ءجۇر;
- دوستارىڭنىڭ كوزقاراسىنا كوڭىل اۋدار. ەگەر ولار سەنىڭ ويىنىڭدى ۇناتپاسا, ولار سەن كورمەگەن ءبىر سەبەپتى كورىپ تۇر;
- تەك ءوز اقشاڭا وينا. قارىز الما;
- قۇمار ويىن بەلگىلى ءبىر زاڭعا باعىنبايتىنىن, ۇتىس كەزدەيسوق بولاتىنىن جانە سەن وعان اسەر ەتە المايتىنىڭدى ەسىڭدە ۇستا;
- ويىن اراسىندا ءۇزىلىس جاساپ, كوشەگە شىعىپ ءجۇرىپ قايت;
- ويىن بارىسىندا ءسپيرتتى ىشىمدىك ىشپە, ساناڭ ساۋ بولسىن;
- قۇمار ويىن مەن باسقا دا دەمالىس تۇرلەرىن تەڭ ۇستاۋعا تىرىس;
- قۇمار ويىنعا بارعاندا قاسىڭدا ويىنقۇمارلىققا سالىنباعان دوسىڭ بولعانى ءجون;
- ۇتىلىستىڭ ورنىن تولتىرام دەپ جاعدايدى قيىنداتپا;
- قۇمارلىققا قاتتى بەرىلىپ بارا جاتساڭ, ءوزىڭ سەنەتىن ادامدارمەن اقىلداس...
جوعارىدا ايتىلعانداي, بۇلار – لۋدومانيادان ارىلۋ ءۇشىن ەڭ باستاپقى قادامدار. ەگەر مۇنىڭ پايداسى بولماسا, دەرەۋ پسيحولوگ مامانداردىڭ كومەگىنە جۇگىنگەن ءجون. ويتكەنى ويىنقۇمارلىق – ناشاقورلىق, ماسكۇنەمدىك سەكىلدى سالدارى وتە اۋىر دەرت.
