سۋرەتتى تۇسىرگەن – ەرلان ومار, «EQ»
قازاقستاننىڭ نەگىزگى استىق ەگەتىن وڭىرلەرى – قوستاناي, پاۆلودار, سولتۇستىك قازاقستان, اقمولا وبلىستارىندا سوڭعى ەكى اپتادا جاۋىن-شاشىن تولاستاماي تۇر. قازگيدرومەتتىڭ بولجامى كوڭىل كونشىتپەيدى: جاۋىن-شاشىن 17 قىركۇيەككە دەيىن جالعاسىپ, ۇسكىرىك جۇرەدى, سونىڭ سالدارىنان سولتۇستىك وڭىرلەردە جاڭا ءداننىڭ ءونىپ كەتۋى جانە ىلعالدىڭ جوعارىلىعىنان ساپاسىنىڭ تومەن بولۋ قاۋپى بار.
«قازىر ءبىزدىڭ باستى مىندەتىمىز – اۋا رايى قولايسىزدىعىنىڭ سالدارىن ازايتىپ, فەرمەرلەرگە بارلىق قاجەتتى قولداۋدى كورسەتۋ جانە كەلەسى جىلعا ساپالى تۇقىم قورىن قامتاماسىز ەتۋ», دەدى اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى ايداربەك ساپاروۆ.
وسى رەتتە كەزەك كۇتتىرمەي اتقارىلاتىن بەس بىردەي شارا تىزبەگى پايدا بولادى. ونىڭ ادەپكىسى – استىقتى قابىلداۋ كاسىپورىندارى مەن كارانتيندىك قىزمەتتەر استىقتى قابىلداۋ كەزىندە تاۋلىك بويى جۇمىس ىستەيتىن بولادى. سونداي-اق قتج كومپانياسىمەن استىق تاسىمالدايتىن ۆاگونداردى ۋاقتىلى جەتكىزۋ ماسەلەسى پىسىقتالادى. بۇگىندە ەلىمىزدە ەلەۆاتورلاردىڭ جالپى سىيىمدىلىعى 29,9 ملن توننانى قۇرايدى, ونىڭ ىشىندە استىق قابىلداۋ كاسىپورىندارىندا – 13,1 ملن توننا جانە اۋىل شارۋاشىلىعى وندىرۋشىلەرىندە – 16,8 ملن توننا. بۇل وتكەن جىلداردان قالعان ءونىم مەن بيىل ورىلاتىن ەگىندى ساقتاۋعا جەتكىلىكتى.
ەكىنشى شارا – استىقتى كەپتىرۋ ءۇشىن قوسىمشا ديزەل وتىنىن ءبولۋ. شەشىم ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىمەن بىرلەسىپ قابىلدانعان. ءتيىستى نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكت ازىرلەنىپ, قازىر ءتيىستى ورگاندارمەن كەلىسىلىپ جاتىر. يگەرىلمەگەن ديزەل وتىنىنىڭ قولدا بار قورى جەتكىلىكتى بولماق. ال استىق وڭدەۋشىلەر مەن ليتسەنزياسى بار ەلەۆاتورلارعا قوسىمشا كولەم بولىنبەك.
ءۇشىنشى شارا – قارجى ينستيتۋتتارى مەن ازىق-ت ۇلىك كورپوراتسياسى شارۋالارعا نەسيەلەر مەن ليزينگتەردى تولەۋ مەرزىمىن ۇزارتۋ ماسەلەلەرىن ەگجەي-تەگجەيلى پىسىقتايتىن بولادى. «بايتەرەك» حولدينگىنىڭ قارجىلىق ۇيىمدارى تاراپىنان قولايسىز اۋا رايىنان زارداپ شەككەن فەرمەرلەردىڭ نەسيە مەن ليزينگ مەرزىمدەرىن ۇزارتۋعا بەرىلگەن ءاربىر ءوتىنىشى جەكە تارتىپپەن قارالادى.
ءتورتىنشى شارا – قوسىمشا سۋبسيديالار بويىنشا بورىشتاردى جابۋ ماسەلەسىن جەدەلدەتۋ. قوسىمشا قاجەتتىلىك 171 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى. بۇل قاراجاتتى ءبولۋ كەزىندە قولدا بار جانە قوسىمشا بولىنگەن قارجىنىڭ ۋاقتىلى يگەرىلۋىن قامتاماسىز ەتۋ, سونداي-اق تۋىندايتىن پروبلەمالاردى شەشە وتىرىپ, قىسقامەرزىمدە سۋبسيديالاۋدىڭ اقپاراتتىق جۇيەسىن دايىنداۋ قاجەت.
بەسىنشى شارا – كەلەسى جىلعا فەرمەرلەر ءۇشىن ساپالى تۇقىم قورىن قۇرۋ. ول ءۇشىن «قازاگرەكس» ازىق-ت ۇلىك كورپوراتسياسىمەن بىرلەسىپ, قويمالاردا قالعان استىقتىڭ وتكەن جىلعى قورلارىنا زەرتتەۋ جۇرگىزەدى. ولار بارلىق تالاپ ەتىلەتىن ساپالىق سيپاتتاماعا سايكەس كەلسە, ازىق-ت ۇلىك كورپوراتسياسى 2022 جانە 2023 جىلدارداعى ەگىننىڭ استىعىن بولەك ساقتاۋ ەسەبىنەن ساپالى تۇقىم قورىنىڭ ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتەدى.
جەدەل دەرەكتەر بويىنشا 8 قىركۇيەككە دەيىن قازاقستاندا 4,8 ملن گا استىق (ورتاشا ونىمدىلىگى گەكتارىنا 10 تسەنتنەر بولعان كەزدە) جينالدى, بۇل جالپى ەگىس القابىنىڭ 28%-ىن قۇرايدى.
