«الەس» كومپانياسى وكىلدەرىنىڭ ايتۋىنشا, قالانى ەلەكتر قۋاتىمەن 51,4 پايىزعا, ورتالىقتاندىرىلعان جىلۋ ايماعىندا جىلۋ ەنەرگياسىمەن 70 پايىزعا قامتاماسىز ەتىپ وتىر. نىسانداردىڭ ەلەكتر قۋاتى – 1 235,7 مۆت, ال جىلۋ قۋاتى – 4 049 گكال. وندىرىستىك قۋاتتار جىل سايىن 5 ملرد كۆتساع, ال جىلۋ ەنەرگياسىن 5,3 ملن گكال-دان اسا وندىرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ا.جاقۇتوۆ اتىنداعى الماتى جەو-2 – ەلەكتر جانە جىلۋ ەنەرگياسىن بىرىكتىرىپ ءوندىرۋ بويىنشا قازاقستانداعى ەڭ ءىرى جىلۋ ەلەكتر ستانساسى. ونىڭ ورناتىلعان ەلەكتر قۋاتى – 510 مۆت, جىلۋ قۋاتى – 1 411 گكال/ساع. بۇل ۇزاق تەحنولوگيالىق قۇبىرلار ارقىلى الەس كومپانياسىنىڭ باسقا ەنەرگيا كوزدەرىمەن بايلانىستى. ايتىپ وتىرعانىمىز – جەو-1 جانە باتىس جىلۋ كەشەنى (جتك). ءۇش قۋات كوزى – جەو-2, جەو-1 جانە باتىس جىلۋ كەشەنى بىرىگىپ, ءبىرىن-ءبىرى تەڭەستىرە وتىرىپ, الماتىلىق تۇتىنۋشىلاردى جىلۋ ەنەرگياسىمەن قامتاماسىز ەتىپ وتىر.
ءباسپاسوز تۋرىنا قاتىسۋشىلارعا رەتتەلىپ كورسەتىلەتىن قىزمەتتەر بويىنشا ينۆەستيتسيالىق باعدارلامانى ىسكە اسىرۋ بارىسى تۋرالى ايتىلدى. الەس ماماندارىنىڭ ايتۋىنشا, 2023-2024 جىلىتۋ ماۋسىمىنا دايىندىق بويىنشا نەگىزگى جابدىقتاردى جوندەۋ كەستەسى ازىرلەندى جانە بەكىتىلدى. بۇل «KEGOC» اق جۇيەلىك وپەراتورىنىڭ ۇلتتىق ديسپەتچەرلىك ورتالىعىمەن كەلىسىلگەن.
جوندەۋ ناۋقانى بارىسىندا جەو-2 باتىس جىلۋ كەشەنى نەگىزگى جابدىقتىڭ 70 بىرلىگىن (قازاندىق, تۋربينالىق جانە گيدرواگرەگاتتار) جانە 2 جىلۋ تراسساسىن جوندەۋ جوسپارلانىپ وتىر. 14 تامىزداعى جاعداي بويىنشا 48 تەحنيكا, ياعني جالپى كولەمنىڭ 68 پايىزى جوندەلدى.
ءا.جاقۇتوۆ اتىنداعى جەو-2-ءنىڭ باس ينجەنەرى باۋىرجان قاليەۆ 5 قازاندىق اگرەگاتى مەن 4 تۋربواگرەگاتتىڭ جوندەۋ جۇمىستارى اياقتالعانىن, 2 قازاندىق قوندىرعىسى مەن 2 تۋربواگرەگاتقا جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتقانىن ايتتى. سەگىزىنشى قازاندىقتىڭ قوندىرعىسىن جوندەۋ بىرەر كۇندە باستالادى.
ەسكە سالساق, جەو-2-دە 8 ەنەرگەتيكالىق قازاندىق جانە 6 تۋربواگرەگات بار. جەو ءوزى 1980 جىلى پايدالانۋعا بەرىلگەن, جابدىقتاردىڭ توزۋى 72,4 پايىزعا جەتكەن. «جوندەۋ جۇمىستارى 1 قاراشاعا دەيىن تولىق اياقتالادى دەپ وتىرمىز. الماتىدا جىلىتۋ ماۋسىمى, ادەتتە, كۇن رايىنا بايلانىستى 15 قازاندا باستالادى, بىراق جابدىق اينالىمدى اينالدىرۋ جانە قاجەتتى جىلۋمەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن جەتكىلىكتى دەڭگەيدە جوندەۋدەن ءوتتى, ويتكەنى قازان ايىندا ءبىز 5 قازاندىقتى ىسكە قوستىق, شامامەن 5 تۋربينالىق قوندىرعى. قالعاندارى شامامەن 15 قاراشاعا دەيىن پايدالانۋعا بەرىلەدى», دەدى ب.قاليەۆ.
نىساندى ارالاۋ كەزىندە باسقارما ماماندارى «الماتى ەلەكتر ستانتسيالارى» اق-نىڭ رەتتەلىپ كورسەتىلەتىن قىزمەتتەرگە ارنالعان ينۆەستيتسيالىق باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋعا باسا نازار اۋداردى. 2023 جىلدىڭ تامىزىنداعى جاعداي بويىنشا ينۆەستيتسيالىق باعدارلاما اياسىندا جوندەۋ ناۋقانىنىڭ اياقتالۋى قوسىمشا قۇن سالىعىنسىز 940 ملن تەڭگەنى قۇرادى. «الماتى ەلەكتر ستانتسيالارى» اق بەكىتىلگەن ينۆەستيتسيالىق باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋدى جالعاستىرىپ جاتىر. 2023 جىلعا بارلىعى 2,8 ملرد تەڭگە بەكىتىلدى, ونىڭ 1,6 ملرد تەڭگەسى تاريف ەسەبىنەن بولسا, 1,15 ملرد تەڭگە نەسيەگە الىندى.
كومپانيانىڭ باسقارما توراعاسى ورىنباسارىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى الەكسەي سكريابين جالپى العاندا, «الماتى ەلەكتر ستانتسيالارى» اق قۇرامىنا كىرەتىن بارلىق كومپانياعا 10,1 ملرد تەڭگە بولىنگەنىن ايتتى. اتاپ ايتقاندا, 2-جەو-دا بۇل سوما – شامامەن 6 ملرد. بۇگىنگى تاڭدا بۇل سومانىڭ 3 ملرد تەڭگەگە جۋىعى يگەرىلگەن. جابدىقتاردى دايىنداۋ ءۇشىنشى تاراپ مەردىگەرلەرىنەن جۇمىستاردى ساتىپ الۋ ارقىلى جانە ەكونوميكالىق جولمەن جۇزەگە اسىرىلادى. كومپانيانىڭ جالپى امورتيزاتسياسى – 74 پايىز. بۇل – جەو-1, 2, 3, سونداي-اق قاپشاعاي گەس-ءى مەن كاسكاد گەس-ءىنىڭ قوسىندىسى.
«№1 تۋربينادا پارك رەسۋرسىن كەڭەيتۋ شارالارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. ءاربىر پارك رەسۋرسى بىزگە كەلەسى ءۇش-بەس جىل ىشىندە جابدىقتى پايدالانۋ مۇمكىندىگىن بەرەدى. بىراق ءوندىرۋشى بەلگىلەگەن پارك رەسۋرسى ءوندىرۋشىنىڭ سيپاتتامالارىن, ءوندىرىستىڭ قاجەتتى دەڭگەيىن, تيىمدىلىگىن جانە باسقا دا تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق كورسەتكىشتەردى قامتاماسىز ەتەتىن مەتالدىڭ كۇيى ەكەنىن ءتۇسىنۋىمىز كەرەك. تيىسىنشە, الداعى ءۇش-بەس جىلدى قاراستىراتىن بولساق, پارك رەسۋرسى, ۇزارتىلۋى دا, شەكتەلۋى دە مۇمكىن. سودان كەيىن جاڭا قۋاتتاردى ىسكە قوسۋ ماسەلەسى وتكىر بولادى. وسىعان بايلانىستى ءبىز قازىر مۇنداي ۇلكەن پارك رەسۋرسى جوق تەحنيكانى اۋىستىرۋ ءۇشىن جاڭا ستانسالار سالۋ شارالارىن قولعا الىپ جاتىرمىز», دەپ ءتۇسىندىردى كومپانيانىڭ باس ينجەنەرى.
سونداي-اق جاڭادان سالىناتىن جەو الماتىلىقتاردىڭ كوپتەن كۇتكەن ءۇمىتى ەدى.
«الداعى جىلدارى جاڭادان جىلۋ قازاندىعى بوي كوتەرمەكشى. جاڭادان جىلۋ ەلەكتر ورتالىعى بوي كوتەرەدى. بيىل قۇرىلىس جۇمىستارى باستالادى. 2026 جىلى اياقتاۋ كوزدەلىپ وتىر. بۇل تولىقتاي زاماناۋي فورماتتاعى گازبەن جىلىتىلاتىن بولادى», دەيدى ا.سكريابين.
مامىر ايىندا الماتىدا جاڭا جىلۋ ەلەكتر ورتالىعىن سالۋعا 3 ملرد تەڭگەدەن اسا قارجى جۇمسالاتىنى بەلگىلى بولدى. جەو ءبىرىنشى ەنەرگوبلوگىندا ىسكە قوسۋ جۇمىستارى 2024 جىلدىڭ جەلتوقسانىندا باستالادى. 2026 جىلى الماتى جەو-2 كومىر مەن مازۋتتان گازعا كوشەتىنى ۇكىمەت تاراپىنان ناقتىلانىپ قويدى.
جاڭا ستانسا شىعارىندىلارعا قاتىستى ەو-نىڭ بارلىق ەكولوگيالىق تالابىنا جاۋاپ بەرەدى. اتاپ ايتقاندا, جەو-2 ىسكە قوسىلعاننان كەيىن اتموسفەراعا زياندى زاتتاردىڭ شىعارىندىلارى جىلىنا 30,5 مىڭ توننادان 2,5 مىڭ تونناعا, سو2 پارنيكتىك گازدار شىعارىندىلارى جىلىنا 4 ملن توننادان 2,5 ملن تونناعا دەيىن تومەندەيدى. بۇل رەتتە قاتتى زاتتار مەن كۇكىرت وكسيدتەرىنىڭ شىعارىندىلارى الىنىپ تاستالادى, كومىرتەك توتىعى مەن ازوت وكسيدىنىڭ شىعارىندىلارى تەكشە مەترگە 40-50 مگ-دەن اسپايدى. قازىرگى ۋاقىتتا جەو-2 جىلىنا 2 ملن توننادان اسا كومىر جاعىپ, ارالاس تسيكلدە جۇمىس ىستەيدى.
