بالالار قاۋىپسىزدىگى – باستى نازاردا
دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى اجار عينيات قاراعاندى وبلىسىنداعى ارناۋلى الەۋمەتتىك قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعىنا تۇسكەن 14 بالانىڭ بۇگىندە التاۋى اۋرۋحانادا جانە بارلىعى جانساقتاۋ بولىمىندە جاتقانىن ايتتى. ولاردىڭ تورتەۋىنىڭ جاعدايى – اۋىر حالدە. قالعان ەكى بالانىڭ جاعدايى – نەۆرولوگيالىق تاپشىلىق, ينتوكسيكاتسيا سيندرومى جانە تىنىس الۋ جەتكىلىكسىزدىگىنە بايلانىستى وتە اۋىر. بۇعان دەيىن 7 بالا قاناعاتتانارلىق جاعدايدا شىعارىلعان, بۇگىندە ولار – دارىگەرلەردىڭ باقىلاۋىندا.
وسى وقيعا تۋرالى اقپارات تۇسكەن ساتتەن باستاپ دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى شۇعىل تۇردە رەسپۋبليكالىق جەتەكشى بالالار ماماندارىن وسى ىسكە جۇمىلدىرعان. ينتەنسيۆتى تەراپيا كورسەتىلدى, رەسپۋبليكالىق جانە وبلىستىق دەڭگەيدەگى بىلىكتى مامانداردىڭ كەڭەيتىلگەن كەڭەسى ۇيىمداستىرىلدى.
سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق باقىلاۋ كوميتەتى ەپيدەمياعا قارسى ءىس-شارالار مەن تەرگەۋ جۇمىستارىن جالعاستىرىپ جاتىر. الدىن الا ەپيدەميولوگيالىق تەكسەرۋ ناتيجەلەرى بويىنشا زەرتحانالىق جانە اسپاپتىق زەرتتەۋ ادىستەرىنىڭ دەرەكتەرى, اۋرۋدىڭ دامۋ سيپاتى نەگىزىندە تاعامنان توپتىق ۋلانۋ جانە جۇقپالى اۋرۋلار الىنىپ تاستالادى. جاپپاي ۋلانۋدىڭ ىقتيمال سەبەبى – ۋلى زاتپەن ۋلانۋ. قازىر سوت-مەديتسينالىق ساراپتاما جۇرگىزىلىپ جاتىر.
پرەمەر-مينيستر بالالاردى بارلىق قاجەتتى دارىگەرلىك كومەكپەن قامتاماسىز ەتىپ, اۋرۋحانادان شىققاننان كەيىن دە ولاردىڭ جاعدايىن ەرەكشە باقىلاۋدا ۇستاۋدى تاپسىردى.
«ىشكى ىستەر مينيسترلىگى بولعان وقيعانىڭ ناقتى سەبەپتەرى مەن كىنالىلەردى انىقتاۋ بويىنشا تەرگەۋ امالدارىن مۇقيات جۇرگىزۋگە ءتيىس», دەدى ءا.سمايىلوۆ.
سونداي-اق ۇكىمەت باسشىسى وڭىرلەردىڭ اكىمدىكتەرىنەن ينتەرناتتىق, مەديتسينالىق-الەۋمەتتىك مەكەمەلەردەگى بالالاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن باقىلاۋدى كۇشەيتۋدى تالاپ ەتتى.
سۋ تاسقىنى قاتەلىكتى كەشىرمەيدى
ۇكىمەت وتىرىسىنىڭ كۇن تارتىبىنە اۋەلى سۋ تاسقىنىنا دايىندىق شارالارى شىقتى. توتەنشە جاعدايلار ءمينيسترى سىرىم ءشارىپحانوۆتىڭ بايانداۋىنشا, بۇگىندە مەملەكەتتىك سۋ تاسقىنىنا قارسى باعدارلامالار اياسىندا اتقارىلعان ءىس-شارالار 100 مىڭعا جۋىق ءۇي ورنالاسقان جانە 455 مىڭنان اسا تۇرعىنى بار 607 ەلدى مەكەندەگى قاۋىپتى ازايتىپ, 214 ەلدى مەكەننىڭ قاۋپىن مۇلدە جويۋعا مۇمكىندىك بەرگەن.
وعان قوسا وڭىرلەردە دايىندىق جۇمىستارى جالعاسۋدا. ماسەلەن, جىل باسىنان بەرى 25 شاقىرىم ۋاقىتشا بوگەت پەن 57 شاقىرىم دۋال تۇرعىزىلدى, شامامەن 5 مىڭ شاقىرىم كانال مەن 6 مىڭ شاقىرىم ارىق, سۋ وتكىزەتىن 15 مىڭ اۆتوموبيل, 3 مىڭنان اسا تەمىرجول قۇرىلىستارى تازارتىلىپتى.
اكىمدىكتەرمەن بىرلەسىپ, سۋ تاسقىنى قاۋپى بار ەلدى مەكەندەر مەن ۋچاسكەلەردىڭ تىزىمىنە تۇزەتۋ جۇرگىزىلدى. ناتيجەسىندە, ولاردىڭ سانى 24-كە كوبەيىپ, 1 072-گە جەتتى. بۇل الدىن الۋ شارالارىن ۋاقىتىلى وتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
پرەمەر-ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, سۋ تاسقىنى كەزەڭىنە دايىندىق ماسەلەسى الدىن الا ارنايى قارالۋدا.
«كوكتەمگە دەيىن ءالى ءبىراز ۋاقىت بار. دەگەنمەن بارلىق دايىندىق شاراسىن قىس تۇسكەنشە اياقتاۋ قاجەت. سۋ تاسقىنى قاتەلىكتەردى كەشىرمەيدى, ورىندالماي قالعان جۇمىستار مەن بولىنبەي قالعان قاراجاتتىڭ سوڭى توتەنشە جاعدايلارعا اكەپ سوقتىرۋى مۇمكىن», دەدى ءا.سمايىلوۆ.
ول بيىلعى كوكتەم دە وڭاي بولماعانىن ايتىپ ءوتتى. وڭتۇستىك جانە باتىس وڭىرلەردە سۋ بۇرۋ كانالدارى مەن ارىقتاردىڭ, ونداعى ەلدى مەكەندەردىڭ ماڭايىندا تاسقىننان قورعايتىن توپىراق ۇيىندىلەرىنىڭ بولماۋى جاعدايدى قيىنداتىپ جىبەردى.
«تۇركىستان, جامبىل جانە الماتى وبلىستارىندا درەناجدىق جۇيەلەر قاتتى جاۋىن-شاشىنعا توتەپ بەرە المادى. اقتوبە, باتىس قازاقستان وبلىستارىندا بۇرىننان بار بوگەتتەر مەن توپىراق ۇيىندىلەرىن سۋ شايىپ كەتتى. سونىڭ سالدارىنان تۇرعىن ۇيلەرگە سۋ جايىلىپ, ولار وپىرىلىپ قۇلادى. ال قوستاناي وبلىسىنىڭ ءشيلى اۋىلىندا 2020 جىلى عانا كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزىلگەن توعان قيراپ قالعان», دەدى ۇكىمەت باسشىسى.
پرەمەر-مينيستر ەكى اپتا ىشىندە حالىقتى سۋ تاسقىنىنان قورعاۋ جونىندەگى ءىس-شارالار جوسپارىن دايىنداۋ جانە كوپ كولەمدە سۋ كەلۋىنە دايىندىق بارىسىن باقىلاۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. ول جول كارتاسى ۋاقىتىندا ىسكە اسىرىلماسا, ورىندالماي قالاتىنى ءسوزسىز ەكەنىن ايتتى.
«بۇل ءوز كەزەگىندە, ماتەريالدىق شىعىن مەن سۋ باسۋ قاۋپىن ارتتىرا تۇسەدى. مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندار وسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن جوسپارلانعان سۋ تاسقىنىنا قارسى ءىس-شارالاردىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋدا ۇستاۋى قاجەت», دەدى ءا.سمايىلوۆ.
سونىمەن قاتار ول كۇزدىڭ سوڭىنا دەيىن ەلدى مەكەندەردى قورشاۋ, قۇبىرلار مەن ارىقتاردى تازارتۋ, گيدروتەحنيكالىق قۇرىلىستاردىڭ جاي-كۇيىن تەكسەرۋ جانە سۋ بۇرۋ كانالدارىن دايىنداۋ جونىندەگى جۇمىستى اياقتاۋ قاجەتتىگىنە دە نازار اۋداردى. ونىڭ ايتۋىنشا, نىسانداردى سالۋ كەزىندە نورمالاردىڭ ساقتالماۋىنان دا ەلدى مەكەندەردى سۋ باسۋ جاعدايلارى قايتالانىپ جاتىر.
«بيىل اتىراۋ, قوستاناي جانە تۇركىستان وبلىستارىندا سۋ باسقان ۇيلەر سۋ قورعاۋ بەلدەۋىنىڭ اۋماعىندا ورنالاسقان. مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندار سۋعا جاقىن ماڭدا قۇرىلىس سالۋعا جەر ۋچاسكەلەرىن ءبولۋ تالاپتارىن كۇشەيتۋى قاجەت», دەدى پرەمەر-مينيستر.
گيدروتەحنيكالىق قۇرىلىستاردىڭ جاعدايى قاتتى الاڭداتادى. وسىعان بايلانىستى تەك رەسپۋبليكالىق نىسانداردىڭ عانا ەمەس, سونداي-اق كوپ جىلداردان بەرى قاراۋسىز جاتقان كوممۋنالدىق جانە جەكە مەنشىك سۋ قويمالارى مەن بوگەتتەردىڭ دە جوندەۋ جۇمىستارىن ۇيلەستىرۋ كەرەك.
ۇكىمەت باسشىسى جولداردى, كوپىرلەردى, سۋ وتكىزۋ قۇرىلىستارىن تاسقىن سۋدى وتكىزۋگە دايىنداۋ جۇمىستارىن جالعاستىرۋ, سونداي-اق رەسپۋبليكانىڭ بارلىق ءوڭىرى ءۇشىن سۋ تاسقىنىن مودەلدەۋ جونىندەگى تسيفرلىق پلاتفورمانى ازىرلەۋدى تاپسىردى.
كوشى-قونعا بىرىڭعاي جۇيە كەرەك
ەلىمىزدە كوشى-قون ۇدەرىسىن رەتتەۋدىڭ بىرىڭعاي جۇيەسىن ەنگىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. ۇكىمەت وتىرىسىندا كوشى-قون ساياساتىنىڭ 2023-2027 جىلدارعا ارنالعان تۇجىرىمداماسىن ىسكە اسىرۋ بارىسى قارالدى.
پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى تامارا دۇيسەنوۆا تۇجىرىمداما شەڭبەرىندە قابىلدانعان شارالار كەيىنگى 10 جىلدا العاش رەت كوشى-قوننىڭ وڭ ءۇردىس قالىپتاستىرعانىن ايتتى. شەتەلدىكتەر نەگىزىنەن تۇراقتى تۇرۋعا تمد, قحر جانە موڭعوليا ەلدەرىنەن كەلىپ وتىر. بۇل رەتتە تەحنيكالىق, ەكونوميكالىق, پەداگوگيكالىق جانە مەديتسينالىق جوعارى ءبىلىمى بار شەتەل ازاماتتارى كوبىرەك كەلە باستادى.
سونىمەن قاتار بۇگىندە ىشكى كوشى-قون اعىندارى دا تۇراقتاندى. جىل باسىنان بەرى 160 مىڭنان اسا ادام ەل ىشىندە قونىس اۋداردى. بۇل رەتتە رەسپۋبليكانىڭ ءىرى قالالارى ىشكى ميگرانتتاردى تارتۋ ورتالىعى بولىپ قالا بەرەدى. ولاردىڭ ۇلەس سالماعى – 40% كولەمىندە.
ول كوشى-قون ساياساتى تۇجىرىمداماسىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ نەگىزگى باعىتتارىنا دا توقتالدى. ءبىرىنشىسى – ءبىلىم يمميگراتسياسى, ونىڭ ماقساتى – قازاقستاندى وڭىرلىك ءبىلىم بەرۋ حابىنا اينالدىرۋ. بۇل ءۇشىن زاماناۋي كامپۋستارى مەن عىلىمي زەرتحانالارى بار سالالىق ۋنيۆەرسيتەتتەر اشۋ بويىنشا كەشەندى جۇمىس جۇرگىزىلىپ كەلەدى. ەكى جىل ىشىندە ەلىمىزدىڭ جوعارى وقۋ ورىندارى بازاسىندا شەتەلدىڭ ءىرى ۋنيۆەرسيتەتتەرىنىڭ 6 فيليالى قۇرىلدى.
بيزنەس-يمميگراتسيانى دامىتۋ اياسىندا قازاقستاننىڭ ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعىن ارتتىرۋ بويىنشا شارالار قابىلدانىپ جاتىر. اتاپ ايتقاندا, ا-5 ساناتىنداعى ينۆەستورلار شەتەلدەن جۇمىس كۇشىن تارتۋ ءۇشىن رۇقسات المايتىن بولدى. جىل باسىنان بەرى 76 شەتەل ازاماتىنا وسىنداي ينۆەستور ۆيزاسى بەرىلدى.
سونىمەن قاتار الەۋەتتى ينۆەستورلارعا شەتەلدەگى مەكەمەلەردەن ء«بىر ءوتىنىش» قاعيداتى بويىنشا جسن جانە ەتسق بەرۋ ءراسىمى جەڭىلدەتىلدى جانە شەتەلدە تابىستى بيزنەستەرى بار ەتنوستىق قازاقتارعا «اتا جولى» كارتاسىن بەرۋ ءتارتىبى بەكىتىلدى. بۇگىنگى تاڭدا «اتا جولى» كارتاسىن يەلەنگەن قانداستاردىڭ الدىن الا ءتىزىمى جاسالدى.
تاعى ءبىر باعىت اياسىندا قازاقستانعا شەتەلدىك بىلىكتى ماماندار تارتۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتىر. ماسەلەن, بيىل 1 شىلدەدەن باستاپ تالاپ ەتىلەتىن كاسىپتەردىڭ بەكىتىلگەن تىزبەسى شەڭبەرىندە ناقتى جۇمىس باستالدى. ەندى وسى تىزىمدەگى ماماندىعى بار شەتەلدىكتەر ەلىمىزدە تۇراقتى تۇرۋعا ىقتيارحات الۋ ءۇشىن جەڭىلدەتىلگەن تارتىپپەن ءوتىنىش بەرە الادى.
ەتنوستىق يمميگراتسيانى رەتتەيتىن باعىت شەڭبەرىندە «قانداس» مارتەبەسىن الۋعا باعىتتالعان وتىنىشتەردى قابىلداۋ تەتىگى قايتا قارالدى. ماسەلەن, 1 شىلدەدەن باستاپ ەلشىلىكتەر شەتەلدەگى قانداستارىمىزدىڭ وتىنىشتەرىن ء«بىر تەرەزە» قاعيداتى بويىنشا قاراي باستادى.
سونىمەن قاتار تۇجىرىمداما شەڭبەرىندە شەتەلدە ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن ەل ازاماتتارىنىڭ ەڭبەك قۇقىقتارىن قورعاۋعا قاتىستى جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتىر. ءبىرىنشى توقسانداعى ەسەپ بويىنشا 194 مىڭنان اسا ادام ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ ەڭبەك قۇقىقتارىنىڭ ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن تۇركيا, ءباا, ۇلىبريتانيا جانە باسقا دا ەلدەرمەن جاڭا كەلىسىمدەرگە باستاماشىلىق ەتۋ ماقساتىندا قوسىمشا شارالار قابىلداندى.
پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى ءسوزىن قورىتىندىلاي كەلە, جۇمىس كۇشى كوپ وڭىرلەر مەن جۇمىس كۇشى جەتىسپەيتىن ايماقتار اراسىنداعى دەموگرافيالىق ايىرمانى تەڭەستىرۋ جونىندەگى جۇمىستار, سونداي-اق بوسقىندارمەن جۇمىس ىستەۋدىڭ جاڭا تاسىلدەرى تۋرالى باياندادى.
پرەمەر-ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, 2027 جىلعا دەيىنگى كوشى-قون ساياساتىنىڭ تۇجىرىمداماسى كوشى-قون ۇدەرىستەرىن باسقارۋدا قولدانىستاعى تاسىلدەردى جەتىلدىرىپ, جاڭا تاسىلدەردى دامىتۋعا باعىتتالعان. قۇجاتتىڭ نەگىزگى باسىمدىقتارىنىڭ ءبىرى – ەلىمىزگە بىلىكتىلىگى جوعارى مامانداردى, سونىڭ ىشىندە كاسىپكەرلەردى, ياعني الەۋەتتى ينۆەستورلاردى تارتۋ.
ء«بىز باسقا ەلدەردەن بيزنەسمەندەردى, سۇرانىسقا يە مامانداردى تارتا الامىز. الايدا ازاماتتاردى ءوز ەلىمىزدىڭ ىشىندە جۇمىس كۇشى تاپشى وڭىرلەرگە قونىس اۋدارۋىن ىنتالاندىرۋعا باسا كوڭىل ءبولۋىمىز قاجەت», دەدى ءا.سمايىلوۆ.
ۇكىمەت باسشىسى پاۆلودار, سولتۇستىك قازاقستان جانە ۇلىتاۋ وبلىستارىندا وڭىرلىك كۆوتانى ورىنداۋ جۇمىستارى باياۋ ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
«ەڭبەك رەسۋرستارىن تارتۋ بويىنشا بۇدان دا ءتيىمدى شارالار قابىلداپ, جۇمىس كۇشى ارتىق ءوڭىر اكىمدىكتەرىمەن ءوزارا ءىس-قيمىلدى جولعا قويۋ كەرەك. بارلىق جەردە ءتيىستى بەيىمدەلۋ جانە ينتەگراتسيا ورتالىقتارىن قۇرۋدى قامتاماسىز ەتۋ قاجەت. مۇنداي ورتالىقتار اباي, اقمولا, سولتۇستىك قازاقستان, شىعىس قازاقستان جانە قوستاناي وبلىستارىندا ءالى كۇنگە دەيىن قۇرىلماعان», دەدى ول.
بۇعان قوسا پرەمەر-مينيستر جەتەكشى شەتەلدىك ۋنيۆەرسيتەتتەرمەن بىرگە اكادەميالىق ۇتقىرلىقتى كەڭەيتۋ جونىندە پارمەندى شارالار قابىلداۋ, سونداي-اق شەتەلدىك وقىتۋشىلار مەن جاس عالىمداردى تارتۋ باعدارلاماسى اياسىندا ءىس-شارالاردى كۇشەيتۋ قاجەتتىگىن دە ايتتى.
ونىڭ ايتۋىنشا, ەلگە پەرسپەكتيۆاسى بار شەتەلدىك بيزنەسمەندەردى تارتۋعا باعىتتالعان جوبالاردى ءتيىمدى ىسكە اسىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ ماڭىزدى.
ء«بىز بىلىكتىلىگى جوعارى شەتەلدىك مامانداردى وسىنداي كادرلار جەتىسپەيتىن سالالارعا تارتۋىمىز كەرەك, ولار وتاندىق ماماندارعا ءوز بىلگەندەرىن ۇيرەتۋگە ءتيىس» دەدى ءا.سمايىلوۆ.
پرەمەر-مينيستر ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگى سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىمەن بىرگە ەلىمىزدە جوعارى سۇرانىس بار ماماندىق يەسى نەمەسە شەتەلدە تابىستى بيزنەس-جوبالارى بولسا, ولاردىڭ مۇمكىندىكتەرىن ءارى قاراي قازاقستاندا پايدالانۋ ءۇشىن شەتەلدىك ازاماتتاردىڭ ەلىمىزگە جەڭىلدەتىلگەن تارتىپپەن كىرۋىن قامتاماسىز ەتۋ قاجەت ەكەنىنە نازار اۋداردى.
سويتە كەلە ول زاڭسىز كوشى-قونمەن كۇرەستى جانە شەتەلدە جۇمىس ىستەپ جۇرگەن قازاقستاندىقتاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ شارالارىن كۇشەيتۋ, سونداي-اق جىل سوڭىنا دەيىن «بۇركىت» جۇيەسىمەن ينتەگراتسيالاي وتىرىپ, ەلدەگى كوشى-قون ۇدەرىستەرىن رەتتەۋدىڭ بىرىڭعاي جۇيەسىن ەنگىزۋ قاجەتتىگىن ايتتى.
شاعىن قالالار مەن اۋىلدارداعى مەكتەپتەردى جاڭعىرتۋ
وتىرىستا مەملەكەت باسشىسىنىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ جونىندەگى رەسپۋبليكالىق شتابتا شاعىن قالالارداعى, اۋدان ورتالىقتارى مەن اۋىلدارداعى مەكتەپتەردى زامان تالابىنا ساي جاڭعىرتۋ, ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىن قاۋىپسىزدىك جابدىقتارىمەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرى قارالدى.
وقۋ-اعارتۋ ۆيتسە-ءمينيسترى ەدىل وسپان بيىل 1 000 مەكتەپتى جاڭعىرتۋ كوزدەلىپ وتىرعانىن ايتتى. بۇعان كۇردەلى جوندەۋ, ءپان كابينەتتەرىن جابدىقتاۋ, مەكتەپ جيھازدارىن جاڭارتۋ, كىتاپحانالاردى, اسحانالار مەن قاۋىپسىزدىك جاعدايلارىن جاقسارتۋ كىرەدى. بۇگىنگى تاڭدا 567 مەكتەپتە جۇمىس اياقتالدى.
بۇل رەتتە بيىل 1 000 زاماناۋي ءپان كابينەتتەرىن (روبوتتەحنيكا, حيميا, بيولوگيا نەمەسە فيزيكا) اشۋ جوسپارلانعان. قازىر 16 وڭىردەگى 290 مەكتەپتە وسىنداي 543 كابينەت جابدىقتالعان. تامىز ايىنىڭ باسىنداعى جاعداي بويىنشا 74% ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ بەينەباقىلاۋ كامەرالارى ىشكى ىستەر ورگاندارىنىڭ جەدەل باسقارۋ ورتالىقتارىنا قوسىلعانىن حابارلادى. ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ 79%-ى ليتسەنزيالىق كۇزەتپەن, 78%-ى دابىل تۇيمەشەسىمەن, 64%-ى تۋرنيكەتپەن قامتاماسىز ەتىلگەن.
پرەمەر-مينيستر وڭىرلەردە كوپتەگەن بالانىڭ ساپالى بىلىمگە قول جەتكىزە الماي وتىرعانىن ايتتى. اسىرەسە اتىراۋ, ماڭعىستاۋ, الماتى جانە تۇركىستان وبلىستارىندا كۇردەلى جاعداي قالىپتاسىپ وتىر.
«اۋىل مەكتەپتەرىندە تالاپقا ساي جابدىقتالعان كابينەتتەردىڭ جەتىسپەۋىنە بايلانىستى فيزيكا, حيميا, بيولوگيا پاندەرى بويىنشا كوپتەگەن زەرتحانالىق جانە تاجىريبەلىك جۇمىستار ءوز دەڭگەيىندە جۇرگىزىلمەيدى. مۇنداي مەكتەپتەر پەداگوگتەردى دە, وقۋشىلاردى دا تارتپايدى», دەدى ءا.سمايىلوۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, جاعدايدى جاقسارتۋ جانە اۋىل مەن قالا اراسىنداعى ءبىلىم ساپاسىنداعى ايىرماشىلىقتى ازايتۋ ءۇشىن جىل سايىن 1 000 مەكتەپتەن جاڭعىرتىپ وتىرۋ قاجەت. الايدا وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگى جەرگىلىكتى جەرلەردە وسى مىندەتتەردى شەشۋ بويىنشا ۇيلەستىرۋ جۇمىستارىن ءتيىستى دەڭگەيدە قامتاماسىز ەتپەي وتىر.
«مەكتەپتەردى جاڭعىرتۋدىڭ ناقتى ستاندارتتالعان تالاپتارى بەكىتىلمەگەن. ءار مەكتەپ جاڭعىرتۋدى ءوز بەتىنشە تۇسىنەدى, وزدەرىنە قالاي ىڭعايلى, سولاي بۇرىپ الادى. مەكتەپتى كەشەندى جاڭارتۋدىڭ ورنىنا ءبىر نەمەسە ەكى جۇمىس ءتۇرى بويىنشا ەسەپ بەرەدى. مەكتەپ قابىرعاسىن اكتەسە بولدى – جاڭعىرتۋ جۇرگىزىلدى, ەسەپ بەرۋگە بولادى دەپ ويلايدى. ناتيجەسىندە, جەرگىلىكتى جەرلەردە نە وقۋشىلار, نە اتا-انالار, نە قوعام ءوز مەكتەبىندەگى كوزگە تۇسەتىن وزگەرىستى بايقامايدى», دەدى پرەمەر-مينيستر.
ۇكىمەت باسشىسى ەسەپ بەرۋ ءۇشىن جاسالعان مۇنداي فورمالدى ءتاسىل ءبىلىم بەرۋدىڭ ساپاسىن جاقسارتۋعا, مەكتەپتەردە جايلى جاعداي جاساۋعا مۇمكىندىك بەرمەيتىنىن اتاپ ءوتتى. ءسويتىپ ءبىلىم بەرۋ وبەكتىلەرىن قاۋىپسىزدىك جۇيەلەرىمەن قامتاماسىز ەتۋ جۇمىستارىندا دا وسىنداي جاۋاپسىزدىقتىڭ ورىن الىپ وتىرعانىن ايتتى.
«قاۋىپسىزدىك تالاپتارى بويىنشا بەينەكامەرالارداعى اقپاراتتى ساقتاۋ مەرزىمى كەمىندە 30 كۇن بولۋى كەرەك, بىراق بۇل بارلىق مەكەمەدە ورىندالا بەرمەيدى. وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگى مەن ىشكى ىستەر مينيسترلىگى تاراپىنان ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنداعى قاۋىپسىزدىكتى ساقتاۋ تالاپتارىنا تۇراقتى مونيتورينگ جۇرگىزىلمەيدى. ناتيجەسىندە, كامەرالاردى, تۋرنيكەتتەردى, دابىل تۇيمەشەلەرىن ەسەپكە الۋ جانە ولاردى جەدەل باسقارۋ ورتالىقتارىنا قوسۋ ءتارتىبى جوق», دەدى ءا.سمايىلوۆ.
ءسويتىپ ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىن كەشەندى جاڭعىرتۋ بويىنشا ستاندارتتالعان تالاپتاردى جانە باقىلاۋ مەحانيزمدەرىن ازىرلەۋدى جانە بەكىتۋدى, سونداي-اق 15 تامىزعا دەيىن مەملەكەتتىك جانە جەكەمەنشىك مەكتەپتەردەگى بەينەباقىلاۋ كامەرالارىنا تولىقتاي ينۆەنتاريزاتسيا جۇرگىزۋدى تاپسىردى.
«جەدەل باسقارۋ ورتالىقتارىنا قوسۋعا جاتپايتىن مەكتەپ سانىن ناقتى ايقىنداۋ قاجەت, بىراق ولاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن باقىلاۋ مەحانيزمدەرىن پىسىقتاۋ كەرەك. جاڭا وقۋ جىلىنا دايىندىق تاقىرىبىن, ونىڭ ىشىندە وسى ماسەلەلەردى دە ءبىز تاياۋ ۋاقىتتا ۇكىمەت وتىرىسىندا قاراستىرامىز», دەپ ءسوزىن تۇيىندەدى ءا.سمايىلوۆ.
