الايدا ۇزاقمەرزىمدى پەرسپەكتيۆادا وتاندىق اياقكيىم وندىرىسىندە ديناميكا بار دەپ ايتۋعا كەلمەيدى. وندىرۋشىلەر جىلىنا 1,7-1,8 ملن جۇپ اياقكيىم تىگەتىن كورسەتكىشكە 2008, 2011 جانە 2015 جىلدارى عانا جەتكەن. سودان كەيىن قايتا قۇلدىراۋ باستالعان. ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ مالىمەتىنشە, ەلىمىزدە اياقكيىم تىگەتىن التى كومپانيا بار. سونىڭ ەڭ ءىرىسى – «تارازكوجوبۋۆ». جامبىل وبلىسىندا ورنالاسقان زاۋىت جىلىنا 500 مىڭ جۇپ باتەڭكە, تۋفلي, كروسسوۆكا جانە ەتىك شىعارادى. «كازلەگپروم-الماتى» جشس تىگىن-اياقكيىم فابريكاسىنىڭ دا قۋاتتىلىعى تاپ وسىنداي. ەرتەدەن كەلە جاتقان ەسكى زاۋىت رەتىندە «جەتىسۋ» اق الماتىلىق فابريكاسىن جانە كەڭەستىك ترەستتىڭ مۇراگەرى – «كازكوجانى» ايتۋعا بولادى.
جالپى, بىلتىر تەرى سالاسىنداعى (وندا اياقكيىم ءوندىرىسى دە, تەرىدەن بىلعارى وڭدەۋ دە كىرەدى) بۇكىل كاسىپورىن 15,5 ملرد تەڭگەنىڭ ءونىمىن وندىرگەن. قۇندىق ماندە بۇل الدىڭعى جىلعى كورسەتكىشتەن 16,6 پايىزعا جوعارى. 2023 جىلى قاڭتار-ءساۋىر ارالىعىندا تەرى وڭدەۋشىلەر ءونىمىنىڭ قۇنى 5,8 ملرد تەڭگەدەن استى. بۇل وتكەن جىلدىڭ ۇقساس كەزەڭىندەگى قۇننان 26,8 پايىزعا كوپ.
ارينە, 19,8 ملن حالقى بار ەل ءۇشىن جىلىنا 1,7 ملن جۇپ اياقكيىم ازدىق ەتەدى. بىلتىردىڭ وزىندە ەل تۇرعىندارى 40,3 ملن جۇپ اياقكيىم ساتىپ العان.
«سۇرانىس ءوسىپ كەلە جاتىر, ال ءوز ءوندىرىسىمىز 20 جىل بويى ءبىر ورىندا تۇر. نارىقتاعى وتاندىق وندىرۋشىلەردىڭ ۇلەسى – نەبارى 3,3 پايىز. وسىدان 15-20 جىل بۇرىن ىشكى نارىقتاعى وتاندىق اياقكيىم فابريكالارىنىڭ سالماعى ايتارلىقتاي جوعارى ەدى – 25-37 پايىز ارالىعىندا بولدى. بىراق 2011 جىلدان باستاپ وتانداستارىمىز اياقكيىمدى ءجيى ساتىپ الا باستادى. ىشكى نارىقتاعى ساتىلىم كولەمى ءتورت جىلدا 15 ەسە ءوستى – 5,1 ملن-نان 80,9 ملن جۇپقا دەيىن. 2014 جىلى جەتكەن وسى رەكوردتان كەيىن اياقكيىم ساتىلىمى بىرەسە ءتۇستى, بىرەسە كوتەرىلدى, بىراق جىلىنا 24 ملن جۇپتان تومەن كەتكەن جوق», دەپ جازادى Energyprom ساراپشىلارى.
قازىر ەل ازاماتتارىنىڭ قاجەتتىلىگىن شەتەلدىك جەتكىزۋشىلەر جاۋىپ وتىر. سەكتورداعى بۇكىل رەسۋرس كولەمىنىڭ 96,7 پايىزىن يمپورت وتەيدى. مەملەكەتتىك كىرىستەر كوميتەتىنىڭ ەسەبىنە سۇيەنسەك, بىزگە باس جەتكىزۋشى – قىتاي. ودان كەيىن – تۇركيا مەن وزبەكستان. بىلتىر ەلگە 38,7 ملن جۇپ اياقكيىم سىرتتان كىرگىزىلگەن. بيىل قاڭتار-ناۋرىزدا جەتكىزىلگەن ءونىم كولەمى – 12,2 ملن جۇپ.
ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, وسىنشاما كولەمدە يمپورتتىڭ كەلۋى ەلىمىزدەگى اياقكيىم باعاسىنا اسەر ەتەدى. ياعني ەلدەگى اياقكيىم باعاسىن شەتەلدىك جەتكىزۋشىلەر قالىپتاستىرادى. بۇل سالاداعى باعانىڭ قىمباتتاۋى 2022 جىلدىڭ سوڭىندا قاتتى سەزىلدى. جىلدىق ءوسىم كورسەتكىشى 2022 جىلدىڭ قاراشاسىنان 2023 جىلدىڭ قاڭتارىنا دەيىن 18-19 پايىز شەگىندە بولسا, اقپان-ناۋرىزدا 20 پايىزدان اسىپ ءتۇستى.
مامىردىڭ قورىتىندىسى بويىنشا, اياقكيىم باعاسىنىڭ جىلدىق ءوسىمى 18,1 پايىز بولعان.
