اگرارلىق سالادا العا باسۋ بار
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنداعى وزەكتى ماسەلەلەر جىل باسىنان ايقىندالىپ, سونىڭ ىشىندە كەزەك كۇتتىرمەيتىن جانە كەزەڭ-كەزەڭىمەن ىسكە اساتىن جۇمىستاردىڭ جوسپارى قابىلدانعان. كوپ ۇزاماي ءار اۋداننىڭ دامۋ جوسپارى ازىرلەنگەن. وبلىس اكىمدىگى العا قويعان مەجەلى مىندەتتەردى جىل سوڭىنا دەيىن ورىنداۋعا بەكىنىپ وتىر. سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى اۋەلدەن اگرارلىق ءوڭىر سانالادى. ونداعى شارۋالار رەسپۋبليكا بويىنشا ءداندى-داقىلداردىڭ تورتتەن ءبىر بولىگىن وسىرەدى. ارينە, اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىن شالقىتىپ وتىرعان وڭىرلەردىڭ باستى مىندەتى – يمپورتقا تاۋەلدىلىكتى ازايتىپ, ءوڭىردى ءوزىنىڭ ازىق-ت ۇلىكتەرىمەن قامتاماسىز ەتۋ ەكەنى بەلگىلى. سولتۇستىكتە اۋىل شارۋاشىلىعى ءونىمىنىڭ جالپى شىعارىلىمى بەس ايدا شامامەن 101 ملرد تەڭگەنى قۇراعان. ناقتى كولەم يندەكسى – 103,6%. ول از دەسەڭىز, مال باسىمەن قاتار ءونىمدى قايتا وڭدەۋ ءىسى ىلگەرىلەگەن. بيىل وبلىستا اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارى ەگىستىگىنىڭ اۋماعى 4,5 ملن گەكتاردى قۇراعان. ياعني كولەم 90 مىڭ گەكتارعا ۇلعايعان. ونىڭ ىشىندە مايلى داقىلدار جوبامەن 1 ملن گەكتار اۋماقتى الىپ جاتىر. ايتالىق, بۇل كولەم – ەل بويىنشا ەڭ جوعارى كورسەتكىش سانالادى. بيىل ىشكى نارىقتى الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ونىمدەرمەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن قاراقۇمىقتىڭ ەگىس القابى 3 ەسە, كارتوپ, ءسابىز جانە قىرىققابات ونىمدەرىنىڭ اۋماعى 2 ەسە ۇلعايىپتى.
جايىلىم مەن ەگىستىك كەڭەيەدى
وبلىس اكىمدىگى وڭىردەگى بارلىق اۋىل شارۋاشىلىعى جەرلەرىن تۇگەندەۋدەن قول ۇزبەگەن. مىسالى, جەرگىلىكتى بيلىك جىل سوڭىنا دەيىن 330 مىڭ گەكتارعا جۋىق جەردى مەملەكەت مەنشىگىنە قايتارۋدى جوسپارلاپ وتىر ەكەن.
– بۇل جەرلەر بولاشاقتا ەگىس القاپتارى مەن جايىلىمدى كەڭەيتۋ ءۇشىن تۇرعىندارعا پايدالانۋعا بەرىلەدى. سونىمەن قاتار وبلىستاعى 223,4 مىڭ گەكتار جەر قور جەرلەرىنە جاتادى. ءبىز ول جەرلەردى حالىققا مالىن جايۋ ءۇشىن جانە كونكۋرس ارقىلى اۋىل شارۋاشىلىعى وندىرىسىمەن اينالىسۋدى كوزدەگەن ەڭبەككەرلەرگە بەرۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. ءبىز اۋىل تۇرعىندارىنا جىل بويى جۇمىس پەن تابىس اكەلەتىن مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا ەرەكشە نازار اۋدارامىز. وبلىستا جىل سايىن مال باسى ءوسىپ كەلەدى. ناتيجەسىندە, كەيىنگى بەس ايدا ەت ءوندىرىسى 7,1%-عا (37,3 مىڭ توننا) ءوستى. ءسۇت 4,4% وسىممەن ءوندىرىلدى. بۇل مەجە 30 زاماناۋي جوعارى ءونىمدى ءسۇت فەرمالارىن اشۋ ارقىلى ورىندالدى. بيىل 13 مىڭ باس مالعا شاقتالعان 17 فەرمانىڭ قۇرىلىسى باستالدى. ونىڭ 9-ى جىل سوڭىنا دەيىن پايدالانۋعا بەرىلەدى دەپ كۇتىلىپ وتىر. فەرمالار اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردە سالىنۋدا. ءبىر كەشەن كەم دەگەندە 50 ادامدى جۇمىسپەن قامتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. فەرمالاردىڭ قۇرىلىسى الەۋمەتتىك-كاسىپكەرلىك كورپوراتسياسىمەن قاناتقاقتى جوبانى ىسكە اسىرۋدىڭ ارقاسىندا مۇمكىن بولعانىن اتاپ وتەمىن. جوبا بويىنشا پايىزدىق مولشەرلەمە 2,5% قۇرايدى. بيىلدان باستاپ ءبىزدىڭ وبلىستىڭ تاجىريبەسى ەلىمىزدىڭ باسقا وڭىرلەرىنە تارالعانىن اتاپ وتكەن ءجون, – دەيدى ا.ساپاروۆ.
ونەركاسىپكە – كەڭ ءورىس
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا يندۋستريالىق سالانى دامىتۋ جۇمىستارى جالعاسىپ جاتىر. بەس ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ونەركاسىپ ءوندىرىسىنىڭ كولەمى 234,6 ملرد تەڭگەنى قۇراعان. بۇل وتكەن جىلدىڭ وسى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 120%-عا وسكەنىن اڭعارتادى. ونىڭ ىشىندە وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ ۇلەسى 192 ملرد-تان استام تەڭگەگە جەتكەن. ءوسىم ماشينا جاساۋ سالاسى, پەتروپاۆل قالاسىندا اشىلعان الەمگە تانىمال «CLAAS» كومپانياسىنىڭ تەحنيكاسىن قۇراستىرۋ كاسىپورنى, «ۋرال» موتوتسيكلدەرى, ترانسفورماتور ءوندىرىسى, جولاۋشى ۆاگوندارى جانە تاماق ونىمدەرى ەسەبىنەن شىعىپ وتىر. وبلىس اكىمى ايداربەك ساپاروۆتىڭ ايتۋىنشا, جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن ونەركاسىپ ءوندىرىسىنىڭ كولەمى 595 ملرد تەڭگەگە دەيىن ۇلعايادى. ياعني مۇندا جۇمىس ىستەپ تۇرعان كاسىپورىندارمەن قوسا جاڭا كاسىپورىندارعا دا سەنىم ارتىلماق.
كەيىنگى جىلدارى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار ينۆەستيتسيا تارتۋعا كوبىرەك كوڭىل بولەتىن بولعان. وسى رەتتە ينۆەستيتسيا يگىلىگىنەن سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى دا قۇر قالعان جوق. اشىپ ايتار بولساق, جىل باسىنان وبلىس ەكونوميكاسىنا 109 ملرد تەڭگەدەن استام ينۆەستيتسيا تارتىلعان. جەرگىلىكتى اكىمدىك جىل سوڭىنا دەيىن ينۆەستيتسيا كولەمىن 496,5 ملرد تەڭگەگە جەتكىزۋدى جوسپارلاپ وتىر.
تۇرعىن ءۇي ماسەلەسى تۇرالاماۋعا ءتيىس
ارينە, وبلىس اكىمدىگى ەڭ ءبىرىنشى كەزەكتە تۇرعىنداردىڭ جايلى ءومىر سۇرۋىنە قولايلى جاعداي جاساۋدى العا قويىپ وتىر. مۇنىڭ ىشىندە حالىقتى تۇرعىن ۇيمەن, جۇمىسپەن قامتۋعا ىقپالداسىپ, ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ, ءبىلىم دەڭگەيىن ارتتىرىپ, مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىن ىلگەرىلەتۋ سىندى بىرنەشە باعىت بار.
– وكىنىشكە قاراي, بىلتىر وڭىردە جوسپارلانعان تۇرعىن ۇيلەر تولىق بەرىلمەدى. ءبىز كەمشىلىكتەردى ەسكەردىك جانە ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن مۇمكىن بولاتىن شارالاردى قابىلدادىق. قۇرىلىستى اياقتاپ, بيۋدجەتتىك ۇيلەردىڭ ينجەنەرلىك جەلىلەرىن جۇرگىزۋ ءۇشىن قوسىمشا قارجى ءبولىندى. بۇگىندە 36 كوپپاتەرلى تۇرعىن ءۇي سالىنىپ جاتىر. ونىڭ 16-سى – كوممەرتسيالىق. قۇرىلىس ساپاسىنا نۇقسان كەلتىرمەي, تۇرعىن ءۇيدى مەرزىمىندە تاپسىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن بارلىق شارالاردى قابىلدايمىز. جىل سوڭىنا دەيىن پاتەرلەر كىلتى 3 مىڭ وتباسىعا تابىستالادى. ونىڭ ىشىندە 702 پاتەردى حالىقتىڭ الەۋمەتتىك وسال توپتارى اراسىندا بولەمىز. 140-ىن جەتىم بالالار الادى.
بىراق بۇل دا جەتكىلىكسىز. سەبەبى وبلىس بويىنشا تۇرعىن ءۇي الۋعا كەزەكتە 20 مىڭنان استام ادام تۇر. سوندىقتان ءبىز وسى باعىتتاعى جۇمىستاردى جالعاستىرامىز, – دەدى ا.ساپاروۆ.
وسىدان سوڭ, باق وكىلدەرى وبلىس اكىمىنە ءوڭىردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق احۋالىنا قاتىستى سۇراقتار قويدى. ورايى كەلگەندە ءبىز ايداربەك ساپاروۆتان پەتروپاۆلداعى اپاتتى جاعدايداعى 2 كوپىردىڭ قاشان جوندەۋدەن ءوتىپ, قاي جىلى پايدالانۋعا بەرىلەتىنىن سۇراعان ەدىك.
– پەتروپاۆلدا ەكى اپاتتى جاعدايداعى كوپىر بار. ءبىرى, تەمىر جولدىڭ ۇستىنەن, ەكىنشىسى, ەسىل وزەنىنەن وتەدى. تەمىر جولدان وتەتىن كوپىردىڭ جوباسى دايىن. كونكۋرس جاريالاپ, جۇمىستى باستاپ كەتتىك. وسى ماسەلە جونىندە پرەمەر-مينيسترگە كىردىم. ءوزىمىز جۇمىستى باستاۋعا جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 500 ملن تەڭگە بولدىك. ەندى كەلەر جىلى رەسپۋبليكادان قوسىمشا قارجى قارالادى. سوندىقتان جۇمىس بيىل باستالسا, وسى كوپىردىڭ ماسەلەسى شەشىلدى دەۋگە بولادى. ال ەندى ەكىنشى كوپىردىڭ جايىنا توقتالايىن. بۇعان دەيىن بىرنەشە رەت كونكۋرس وتكەن. بىراق ۋاقىتىندا ورىندالمادى. سوندىقتان ول كوپىردىڭ سمەتالىق قۇجاتتارىنا وزگەرىستەر ەنگىزۋ كەرەك. ونىڭ جوباسى 30 ملرد-قا شىعادى. كەلەر جىلى وسىنى رەتتەسەك, قۇرىلىس باستالۋى كەرەك. ول كوپىردىڭ ۇزىندىعى – 345 مەتر. سوندىقتان كەلەر جىلى قۇرىلىستى ءىرى كومپانيانى جۇرگىزگەن كۇننىڭ وزىندە, كەمى ەكى جىلدا سالىپ بىتىرەدى.
ىزىنشە, پەتروپاۆلداعى توزىعى جەتكەن قوعامدىق كولىكتەر قاشان جاڭارتىلاتىنىن سۇرادىق.
– قالادا 180 اۆتوبۋس جۇرەدى. ونىڭ 100-ءىن جاڭارتتىق. بيىل 20-سىن جاڭارتۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. 2025 جىلعا دەيىن اۆتوپاركتەردى 100% جاڭارتۋعا بەل بۋىپ وتىرمىز. اۆتوپارك باسشىلارىمەن كەزدەسىپ, ولارعا قاجەتىنشە قولداۋ كورسەتىپ, سۋبسيديا تولەپ وتىرمىز. سونىمەن قاتار اۆتوبۋستاردى ليزينگ ارقىلى الىپ بەرۋ ماسەلەسىن باقىلاۋعا الدىق, – دەپ جاۋاپ بەردى اكىم.
