بۇگىن «Egemen Qazaqstan» گازەتىنە اقىن ءومىرىنىڭ اشىلماعان قىرلارىن تانىتۋ جونىندە جاقسىباي سامراتتىڭ «ماعجاننىڭ جانقيارلىق قىزمەتى» اتتى ماقالاسى جارىق كوردى. اۆتور قوعام ماعجان سەكىلدى اقىنداردىڭ شىعارماشىلىعىن عانا ەمەس, ونەگەلى ءومىرىن, تاعىلىمدى تاعدىرىن, قوعامدىق ىستەرى مەن ارەكەتتەرىن, اتقارعان قىزمەتىن دە جەتىك ءبىلۋى كەرەك دەيدى.
ارداكۇرەڭ اقىننىڭ جىرلارى ۇلتىنىڭ تاعدىرىنا شىرىلداپ, بولاشاعىنا قاتتى الاڭداپ جازىلعانىن حالىقتىڭ جادىندا جاقسى ساقتالعان. الايدا ماعجان جىرلارىمەن عانا ەمەس, بەلسەندى قايراتكەرلىك ىستەرىمەن دە حالقىنا پايداسىن تيگىزۋگە ۇمتىلعان. اقىن اسىرەسە اشتىق جىلدارىندا قىرىلىپ جاتقان حالقىنىڭ قامى ءۇشىن باسىن بايگەگە تىككەن.
ساياسي قۋعىن-سۇرگىن كۇنىنە ارنالعان عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسيادا تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى بۇركىتباي اياعان تىڭ مالىمەتتەر جاريالادى. بۇل ماتەريالدىڭ جارىققا شىعۋىنا وبلىستىق ارحيۆ باسشىسى ساۋلە مالىكوۆا ىقپال ەتكەن ەكەن.
بولشەۆيكتەر وكىمەتىنىڭ لاڭىمەن قازاقستانداعى العاشقى اشتىق 1921-1922 جىلدارى بولعانى بەلگىلى. «سول جىلداردا اقمولا گۋبەرنياسىندا 1 ملن 21 مىڭداي تۇرعىن بولسا, سونىڭ 471 مىڭنان استامى اشتىققا ۇشىراعان. سونىڭ ىشىندە, وسى گۋبەرنياعا قارايتىن پەتروپاۆل مەن كوكشەتاۋ ۋەزدەرىندە 62 مىڭ قازاق جانە 30 مىڭ ورىس اشتىق ازابىن تارتقان. حالىق ءبىر ناپاقا تابۋ ءۇشىن قالالارعا اعىلعان», دەيدى بۇركىتباي اياعان.
ءدال وسى ۋاقىتتا ماعجان قىزىلجار قالاسىندا بولعان. 1919 جىلى بۇكىلوداقتىق اتقارۋ كوميتەتى «الاش» پارتياسىنىڭ باسشىلارىنا كەشىرىم جاريالاعاننان كەيىن ول قىزىلجاردا شىعىپ تۇراتىن «بوستاندىق تۋى» گازەتىنىڭ رەداكتسيا القاسىنىڭ مۇشەسى بولىپ قىزمەت ەتىپ جۇرگەن. جەرگىلىكتى بيلىك 1922 جىلدىڭ 5 مامىرىندا اشتىقتىڭ زارداپتارىن جويۋ جونىندەگى توتەنشە كوميسسيا قۇرادى. اشتىققا ۇشىراعانداردىڭ نەگىزگى بولىگىن قازاقتار قۇراپ, اقىن كوميسسيا توراعاسىنىڭ ورىنباسارى بولىپ تاعايىندالادى. الايدا كوميسسيانىڭ ىستەگەن بارلىق قادامدارى مەن اتقارعان ىستەرىنە نەگىزىنەن ماعجان جۇماباەۆ باسشىلىق ەتكەنى ونىڭ قول قويعان قاعازدارىنان كورىنىپ تۇر. كەيدە ول ءوزىن كوميسسيا توراعاسىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى, ءتىپتى توراعاسى دەپ تە كورسەتكەن. ونى دالەلدەيتىن بىرنەشە قۇجاتتار مەن تەلەگراممالار بار.
اشتىق تاقىرىبىن زەرتتەپ جۇرگەن عالىمدارىمىزدىڭ كوبى قازىر العاشقى اشتىققا كوڭىل اۋدارا قويمايدى. وعان سەبەپ وسى م.جۇماباەۆ سياقتى ازاماتتاردىڭ جانقيارلىق ارەكەتتەرىنىڭ ارقاسىندا اشتىقتىڭ كولەمى جايىلماعاندىعىنان دا شىعار. ول ءتىپتى ەلدىڭ سەمەي سياقتى قالالارىنان اشتىققا ۇشىراعاندارعا استىق, مال, التىن-كۇمىس سياقتى زاتتار دا جيناتقان. ءبىر مەزگىلدىك ىستىق تاماق بەرەتىن اسحانا دا ۇيىمداستىرادى. مىسالى, وعان مىنا بۇيرىق كۋا بولا الادى: «زاۆ. ماتەريالنوي سەكتسيەي پري گۋبسوبەسە: پريپروۆوجدايا پري سەم سپيسوك گولودايۋششيح كيرگيز, ناحودياششيحسيا ۆ گ. پەتروپاۆلوۆسكە (وكولولو ترەحسوت چەلوۆەك) گۋبكومپومگول پرەدلاگاەت ۆ سپەشنوم پوريادكە ورگانيزوۆات وتدەلنۋيۋ ستولوۆۋيۋ. پريچەم سەگودنيا جە كومانديروۆات ۆ كوممۋنالنىي وتدەل پرەدستاۆيتەليا دليا پودىسكانيا پودحودياششەگو نا تو پومەششەنيا. وب يسپولنەني دونەستي كوميسسي نەمەدلەننو. زامپرەدگۋبكومپومگولا م.جۋماباەۆ. سەكرەتار».
وسىنداي بۇيرىق-جەدەلحاتتى قازاقتار (كيرگيزدار دەپ جازىلىپتى) ءۇشىن شىن جاناشىر ادام عانا جازارى بەلگىلى. باسقالاردىڭ تاپ بۇلاي جانى كۇيمەس ەدى...
گازەتتە «پومگولدىڭ» جۇمىسى تۋرالى دا ايتىپ, قاي جەردەن, كىمنەن, قانداي كومەكتەر كەلىپ جاتقانىن دا كورسەتىپ وتىرعان. ماعجان ايماقتارعا ىسساپارعا جىبەرىلگەن قازاقتاردان اشتىق قاي جەردە كۇرت ەكەنىن, قاي جەردەگى كولەمى قانداي ەكەنىن انىقتاپ وتىرىپ, جەرگىلىكتى بيلىككە جەدەلحات-بۇيرىقتار جىبەرىپ وتىرعان. جوعارىدا ايتقانىمىزداي, چك-نىڭ بۇيرىقتارى ءسوزسىز ورىندالاتىن. ورىندالماسا ناقتى شارالار جەدەل قولدانىلاتىن.
ماعجان ورىنبورداعى ورتالىق وكىمەتكە دە بىرنەشە جەدەلحات جازىپ, اشتىقتان جاپا شەگۋشىلەرگە قول ۇشىن سوزۋدى سۇراعان. مىسالى, ورەنبۋرگ تسك پومگول. «پو پوستۋپايۋششيم سۆەدەنيام گولود ۆ پەتروپاۆلوۆسكوم ي كوكچەتاۆسكوم ۋەزداح باگانالينسكوم, ارگينسكوم رايوناح اتباسارسكوگو ۋەزدا پرينيماەت ۋجاسنەيشيە رازمەرى, يمەيۋتسيا سلۋچاي ترۋپوەدستۆا, پوەتومۋ ۆ پودتۆەرجدەنيە پرەدىدۋششيح تەلەگرامم گۋبپومگولا پروسيم و كاتەگوريچەسكوم ۆوزبۋجدەني حوداتايستۆا پەرەد ۆتسكپگ وب وكونچاتەلنوم پريزناني ۋكازاننىح رايونوۆ گولودايۋششيمي», دەپ جازعان ماعجان.
اقىننىڭ باتىل قادامدارى ونىڭ ادامگەرشىلىك, ىسكەرلىك, پاتريوتتىق قىرلارىن اشا ءتۇسىپ, ماعجانتانۋعا سۇبەلى ۇلەس قوسارى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى.
