قىلمىس • 13 ماۋسىم, 2023

«ءۇي تيراندارى» جاۋاپقا تارتىلادى

467 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

ەلىمىزدەگى قىلمىس دەڭگەيى جىل باسىنان بەرى 19 پايىزعا تومەندەگەن, ال تۇركىستان وبلىسى رەسپۋبليكا بويىنشا قىلمىسى ەڭ از وڭىرلەر قاتارىندا. دەگەنمەن قىلمىستىڭ جاسالۋىنا الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق فاكتورلاردىڭ اسەرى باسىم. سوندىقتان وعان ىقپال ەتەتىن سەبەپ پەن جاعدايدى جويۋ ماڭىزدى. وسى ورايدا ىشكى ىستەر مينيسترلىگى قوعامدىق قاۋىپسىزدىكتى جۇرتشىلىقپەن سەرىكتەستىكتە قامتاماسىز ەتۋدىڭ تۇجىرىمداماسىن ازىرلەپ جاتىر.

«ءۇي تيراندارى» جاۋاپقا تارتىلادى

وڭىرگە ىسساپارمەن كەلگەن ىشكى ىستەر ءمينيسترى مارات اح­مەت­جانوۆ تۇرعىندارمەن كەز­دە­سۋدە تۇجىرىمدامادا ازا­مات­تاردىڭ سۇرانىسى ەسكەرىلىپ, قۇقىق بۇزۋشىلىقتار پروفي­لاكتيكاسى بويىنشا باسقا دا مەم­لەكەتتىك ورگانداردىڭ جا­ۋاپ­كەرشىلىگى بەكىتىلەتىنىن ايت­تى. جۇرتتى الاڭداتاتىن نە­گىزگى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى – تۇر­مىس­تا­عى زورلىق-زومبىلىق. سوڭعى 5 جىلدا مۇنداي فاكتىلەر ەل بويىنشا 3 ەسە وسكەن. 60 پايىز جاعدايدا جابىرلەنۋشىلەر پوليتسياعا ارىز جازۋدان باس تارتادى, سول سەبەپتى ء«ۇي تيراندارىن» جاۋاپقا تارتۋ قيىنعا سوعاتىن. ەندى زاڭعا تۇزەتۋلەر ەنگىزىلەدى, ياعني ء«وتىنىش بەرۋ» فورماتىنان «انىقتاۋ» فورماتىنا كوشۋ زاڭ بۇزعان ادامدى ارىزسىز-اق جاۋاپقا تارتۋ­عا مۇمكىندىك بەرەدى. سونداي-اق مينيستر قىلمىستاردىڭ با­­سىم كوپشىلىگى ماس كۇيدەگى ادامدارمەن جاسالاتىنىن ايتتى. بەس جىلدا ماس قىلمىسكەرلەر­دىڭ قولىنان 2 360 ادام قازا بولعان.

وڭىردە ىشىمدىكتەن باس تارت­قان اۋىلدار دا بار. ەلىمىزدەگى 380 اۋىلدا 5 جىل ىشىندە بىردە-ءبىر قىلمىس جاسالماعان. ونىڭ ۇشەۋى – تورەارىق, جۋسانساي, اققويلى اۋىلدارى تۇركىستان وبلىسىندا. ەسىرتكى قىلمىسى وڭىردە الاڭدارلىق جاعدايدا. وبلىستا بيىل 111 كيلو ەسىرتكى تاركىلەنگەن. بۇل 21 مىڭ ءبىر رەت­تىك دوزاعا تەڭ. ونىڭ قارا نا­رىقتاعى قۇنى 327 ملن تەڭگەنى قۇرايدى. سونداي-اق وبلىس بو­يىنشا 5 اي ىشىندە 149 ينتەرنەت-الاياقتىق قىلمىسى, 455 ۇرلىق جانە 88 مال ۇرلىعى جاسالعان.

تۇركىستان وبلىسىندا 21 مىڭ بەينەباقىلاۋ كامەراسى بار. وسى قۇرىلعىلاردىڭ كو­مە­گىمەن بيىل 65 قىلمىس اشىلىپ, 36 مىڭ اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋ­شىلىقتىڭ جولى كەسىلىپتى. ايماقتىڭ قوعامدىق جەرلەرىن­دە 12 دابىل باتىرماسى قويىل­عان. «قورعاۋ» جۇيەسى ىسكە قوسىل­عان ءبىر جىلدىڭ ىشىندە وبلىستا ­341 قاۋىپتى جۇرگىزۋشى كۋالىگى­نەن ايى­­رىلىپ, جالعان مەملەكەت­­تىك نومىرمەن جۇرگەن 28 اۆتوكو­لىك انىقتالعان. بۇل ورايدا مينيستر جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگان­داردى جول ينفراقۇرىلىمى­نا, جول بەلگىلەرىنىڭ ورناتى­لۋىنا نازار اۋدارۋعا شاقىر­دى. تۇركىستان وبلىسى پوليتسيا دەپارتامەنتىنىڭ باستىعى مۇرات قابدەنوۆتىڭ ايتۋىنشا, وتكەن جىلى پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى­نە 252 جاڭا كولىك تابىستالسا, بيىل تاعى دا 30 اۆتوكولىك الىندى. وبلىس اۋماعىندا جالپى 12 ستاتسيونارلىق پوليتسيا بەكەتى ورناتىلعان. پرەزيدەنتتىڭ پوليتسيانى سەرۆيستىك مودەلگە كو­­شىرۋ تۋرالى تاپسىرماسىنا ساي­­كەس 2021 جىلدان باستاپ وبلىستا سالاارالىق توپتار قۇرىلىپ, جۇمىس اتقارىپ كەلە­دى. قۇقىقتىق ستاتيستيكا جانە ار­نايى ەسەپكە الۋ جونىندەگى كو­ميتەتتىڭ تۇركىستان وبلىسى بو­يىنشا باسقارماسىنىڭ ما­لى­مەتىنشە, العاشقى توق­سان­دا قىلمىستىق قۇقىق بۇزۋشى­لىق­تاردىڭ تىركەلۋ سانى 12 پا­يىزعا تومەندەگەن. الايدا قىل­مىستىڭ تىركەلۋى وتىرار اۋدا­نىندا – 42,9, سارىاعاشتا – 16,9, تولەبيدە – 13,6, جەتىسايدا 7,3 پايىزعا وسكەن. كامەلەتكە تولماعاندارمەن جاسالعان قىل­مىس سانى بىرقاتار اۋداندا ءوسىم كورسەتىپ وتىر. پوليتسيا دەپار­تامەنتىنىڭ مالىمەتىنشە, جالپى قابىلدانىپ جاتقان شارا­لار­دىڭ ناتيجەسىندە وڭىردە اسا اۋىر جانە اۋىر قىلمىستاردىڭ سانى –14,3, اۋىر قىلمىستار – 15,1, ورتا جانە اۋىر ەمەس قىل­مىس­تار 8,1 پايىزعا تومەندەگەن. سونداي-اق قاساقانا كىسى ءولتىرۋ, دەنساۋلىققا اۋىر زيان كەلتىرۋ, زورلاۋ, قاراقشىلىق شابۋىل جاساۋ, توناۋ, بۇزاقىلىق پەن ەسىرتكى قىلمىستارى بويىنشا اشىلىم 100%-دى قۇراعان. قوعامدىق ورىندا جاسالعان قىل­مىستار 28%-عا تومەندەگەن. وبلىستا جول-كولىك وقيعالار سانى 4,5%-عا, جاراقات العاندار سانى 16,8 پايىزعا تومەندەگەن, ال جول اپاتتارىنان قازا بولعاندار سانى 66 پايىزعا وسكەن. ءۇش ايدا 150 مىڭعا جۋىق اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق انىقتالىپ, 2 ملرد تەڭگەگە جۋىق ايىپپۇل سالىنعان.

ايتا كەتەلىك, ىشكى ىستەر ءمي­نيسترى مارات احمەتجانوۆ وب­لىستىق پوليتسيا دەپارتامەنتى جاڭا عيماراتىنىڭ اشىلۋ راسى­مىنە قاتىسىپ, كوپقاباتتى نىساندى ارالاپ شىقتى. جاڭا عي­ماراتتا ءتارتىپ ساقشىلارىنىڭ الاڭ­سىز جۇمىس ىستەۋىنە قا­جەت­تى قۇرال-جابدىقتارمەن قام­تاماسىز ەتىلىپ, بارلىق جاعداي جاسالعان. ودان بولەك پوليتسيا دەپارتامەنتىنە تيەسىلى سوڭعى زاماناۋي ۇلگىدەگى كولىكتەر ءمو­بيلدى كەشەندەر جانە قارۋ-جا­راقتار تانىستىرىلدى. جاڭا عي­ماراتتا سوڭعى ۇلگىدەگى 126 مو­نيتورى بار جەدەل باسقارۋ ور­تالىعى ورنالاسقان. بۇل ورتالىق ارقىلى وبلىستاعى كوشەلەر مەن جولدار, بارلىق ءبىلىم وشاقتارى تاۋلىك بويى قاداعالانادى.

 

تۇركىستان وبلىسى

 

سوڭعى جاڭالىقتار