بۇلاردىڭ ونەردەگى مەكتەبى – ءسۇيىنباي اتىنداعى الماتى وبلىستىق فيلارمونياسىنىڭ «التىناي» فولكلورلىق بي ءانسامبلى. 1999 جىلى ەرلى-زايىپتى حورەوگرافتار استانا قالاسىنداعى مەملەكەتتىك فيلارمونيا نەگىزىندە «ناز» ۇلتتىق بي ءانسامبلىن قۇردى. ونىڭ باستاپقى قۇرامىندا نەبارى 4 كاسىبي ءبيشى بولدى. 2007 جىلدىڭ 1 ناۋرىزىندا قالا اكىمىنىڭ شەشىمىمەن «ناز» مەملەكەتتىك بي تەاترى ءوز الدىنا جەكە شاڭىراق كوتەردى. بۇل – ەلوردا ونەرى تاريحىندا ايتۋلى كۇن. تەاتردىڭ باستى ماقساتى – قازاقتىڭ ۇلتتىق ءبيىن الەمگە تانىمال ەتۋ. وسى ونەر ۇجىمىنىڭ كونتسەرتىن تاماشالاعان كورەرمەن ۇلى دالا شەجىرەسىنە, ماعجان اقىن ايتقانداي, ۇلتتىڭ تولعامالى تاريحىنا تەرەڭ بويلايدى.
بۇگىندە بي تەاترى الەمدىك مادەنيەتتىڭ باي ءداستۇرىن بەلسەندى يگەرىپ, ەڭ جاندى ونەرىن تاجىريبەمەن بايىتىپ ءجۇر. بي تەاترى ادامنىڭ كوڭىل-قوشىن امبەباپ كوركەم تۇردە كورسەتىپ, قورشاعان ورتانى يگەرۋگە جانە جاڭا جاعدايعا بەيىمدەلۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. سونىمەن قاتار بي تەاترى وسى ونەردىڭ بارلىق بايلىعىن مۇراعاتتاپ, ۇلتتىق مادەنيەتتى مەڭگەرۋشىلەرگە قولجەتىمدى ەتەدى. بۇل ونىڭ الەمدىك مادەنيەتكە ەنەتىن ساپاسىن ايقىندايدى.
ءبىز وسى ىزدەنىستى «ناز» مەملەكەتتىك بي تەاترىنىڭ شىعارماشىلىعىنان انىق كورەمىز. ول از ۋاقىت ىشىندە بىرەگەي رەپەرتۋارىن قالىپتاستىردى. 100-دەن اسا ۇلتتىق بي مەن 10-نان اسا حورەوگرافيالىق سپەكتاكلدى ناقىشىنا كەلتىرىپ ورىنداپ جۇرگەن ءانسامبلدىڭ «بالبىراۋىن», «ماحامبەت», «كوش كەرۋەن», «شاشۋ», «جەلدىرمە», «ساربازدار», «جايلاۋدا», «سامعاۋ», «نازبيكە», ت.ب. بي قويىلىمدارى حالىقتىڭ كوڭىلىنەن شىعىپ, ىستىق ىقىلاسىنا بولەندى.
بي سپەكتاكلدەرىنىڭ ءمانى دە, سيپاتى دا ەرەكشە. سونىڭ ءبىرى – اتا-بابالارىمىزدىڭ ەرلىگىن باياندايتىن «تۇيعىندار» تاريحي بي سپەكتاكلى. ول كورەرمەنگە العاش 2005 جىلى ۇسىنىلدى. سپەكتاكل تۇركى دۇنيەسىنىڭ قۇندىلىعى – «كۇلتەگىن» ەسكەرتكىشىنەن باستاپ بۇگىنگى كۇنگە دەيىنگى ازاتتىق ءۇشىن كۇرەس پەن ەل دانالىعى مەن قاھارماندىعىن بەينەلەيدى. قويىلىم اتاۋىنىڭ رامىزدىك ءمانى, مازمۇندىق تەگەۋرىنى كورەرمەندى بەيجاي قالدىرمايدى. تۇركىنىڭ الدىڭعى شەپتەگى ساردارلارى مەن ساربازدارى عاسىرلار تەرەڭىنەن بىرلىك پەن قايسارلىقتى وسيەت ەتەدى.
قويىلىم كومپوزيتورى بايدالى رىسپانبەتوۆتىڭ تالعامپازدىقپەن تاڭداپ العان شىعارمالارى سپەكتاكلدىڭ ءون بويىنا سەرپىن, تىلسىم رۋح بەرەدى. سپەكتاكلدەگى ۇلت مادەنيەتى, ەتنوگرافياسى ناقتى كورىنىپ, ۇلتتىق كيىمدەر دە شىعارما يدەياسىمەن سايكەستەنگەن. جاۋىنگەر, ابىز, باقسى, كەلىن, ورتا جاستاعى ايەلدەر كيىمدەرىنىڭ بوياۋى قانىق. حالىق اندەرى مەن كۇيلەرى, ماحامبەت, قۇرمانعازى, ە. برۋسيلوۆسكي تۋىندىلارى, قازىرگى زامان كومپوزيتورلارى ءا.قازاقباەۆ, ا.جايىموۆ, ب.رىسپانبەتوۆ, م.بەردىعۇلوۆ شىعارمالارى قويىلىمنىڭ مۋزىكالىق بايلىعى مەن كەڭ قۇلاشىن كورسەتتى.
تۇيعىن – اڭدا قاسقىر سەكىلدى ۇيرەتۋگە كەلمەيتىن باتىل جانە قايسار قۇس, بولمىسى اسقاق, تۇلعاسى بيىك. سوندىقتان ۇلى دالا جاۋىنگەرلەرى جاۋعا بەرىلمەگەن, ەشقاشان كەرى شەگىنبەگەن.
بەينەگە ەنگەن بيشىلەر 50 مينۋت ىشىندە تۇركى دۇنيەسى مەن ۇلت تاريحىنىڭ الاۋلى دا ءور ءداۋىرىن حالىقتىق حورەوگرافيا تىلىمەن سومدايدى. تاڭدالعان اسەم اۋەن, جوعارى كاسىبي ورىنداۋشىلىق, ءساتتى كوستيۋمدەر مەن بوياۋعا تولى دەكوراتسيالار, بىرەگەي كومپوزيتسيا, اشىق ءتۇس كورەرمەن ساناسىندا ۇمىتىلمايتىن اسەر قالدىرادى.
ارينە, مۇنىڭ ءبارى – قويۋشى-رەجيسسەرلەر ەركەبۇلان مەن قاديشا اعىمباەۆتاردىڭ ماڭداي تەرى. شىعارما يدەياسىنىڭ جانە ليبرەتتوسىنىڭ اۆتورى ەركەبۇلان اعىمباەۆ باق وكىلدەرىنىڭ توسىن سۇراعىنا ويلى جاۋاپ بەرگەنى دە ەسىمىزدە. «بىزدەن «نەلىكتەن تۇركىلەر سولاي كيىنەدى نەمەسە بيلەيدى دەپ شەشتىڭىزدەر؟» دەپ سۇراپ جاتادى. شىعارماشىلىق توپ ۇستانىمى: «تۇيعىندار» شىعارماسى تاريحي شىندىقتىڭ ءدال كورىنىسى ەمەس. بۇل – ءبىزدىڭ كوزقاراسىمىز, تۇركى حالىقتارىنىڭ وتكەنى تۋرالى يدەيانىڭ جاڭعىرىعى. پەسا – تاريح وقۋلىعى ەمەس, شىعارماشىلىق جۇمىس. كوستيۋمگە كەلسەك, قويىلىمدا بيشىلەر قۇرباندىق شالۋ ءراسىمىن ورىندايتىن ابىزدى كورسەتەتىن ءسات بار. ولار كوك تاڭىرىنەن جەڭىسكە جەتۋگە كومەكتەسۋىن سۇرايدى. سىنشىلار بۇل جەردە جىراۋلار تىم باي كيىنگەن دەسەدى. ەتنوگراف ەمەسپىن, داۋلاسۋ دا مىندەتىمىزگە كىرمەيدى. بىراق وسى كيىمدى ازىرلەۋ جولىندا ءبىز جەتى ايعا جۋىق مۋزەيلەردە, كىتاپحانالاردا بولدىق, تۇركولوگ-پروفەسسور قارجاۋباي سارتقوجا ۇلىمەن كەڭەستىك. ءسويتىپ, جىراۋ مەن ابىز ەڭ قۇرمەتتى تۇلعا بولعان دەگەن قورىتىندىعا كەلدىك. ەگەر قۇدىرەتتى حاننىڭ ءوزى ولاردىڭ بولجامدارىنا قۇرمەتپەن قاراپ, قىمبات سىي-سياپات كورسەتسە, ولار نەگە جۇپىنى كيىنۋى كەرەك؟..».
قويىلىم كەڭەسشىسى – بەلگىلى تۇركولوگ, ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى قارجاۋباي سارتقوجا ۇلى. سپەكتاكلدىڭ قويۋشى حورەوگرافتارىنىڭ (ەركەبۇلان اعىمباەۆ, قاديشا اعىمباەۆا, مەيرامگۇل ايتماعامبەتوۆا) يدەيا بىرلىگى ءساتتى شىققان.
«ناز»-دىڭ كورەرمەنگە ۇسىنعان تاعى ءبىر شىعارماسى – يسپان حالقىنىڭ فلامەنكو ءبيىنىڭ ناقىشىندا قويىلعان موريس راۆەلدىڭ «بولەرو» بي سپەكتاكلى. بۇل ەڭ العاش 2009 جىلى ساحناعا شىقتى.
تۋىندى تۇپنۇسقاسى تۇڭعىش بالەت سپەكتاكلى رەتىندە 1928 جىلى 20 قاراشادا پاريجدەگى گراند-وپەرادا قويىلدى. موريس بالا كۇنىنەن زاۋىت, فابريكا ءومىرى مەن قىزمەتىنە قىزىعىپ وسەدى. ەسەيە كەلە مۋزىكاعا ىنتاسى اۋىپ, «بولەرو» اتتى شىعارما جازادى. بالەت قويىلىمى رەتىندە ساحنالانعان بي سپەكتاكلىنىڭ جەلىسى بىلاي ءوربيدى: حح عاسىر باسىنداعى يسپانياداعى قاراپايىم زاۋىت جۇمىسشىلارىنىڭ قىم-قۋىت تىرلىگى. زاۋىت تۇتىنىنە دەيىن بي سپەكتاكلىندە كورىنىس تابادى. جۇمىستان شارشاپ-شالدىعىپ كەلگەن يسپاندىقتار كەشكە تاۆەرنادا باس قوسادى. وسى كەزدە ورتاعا يسپان قىزى شىعىپ بيلەي جونەلەدى. كوڭىلدى سەرگىتىپ, دەنەنى شىمىرلاتاتىن مۋزىكا ىرعاعىنا زاۋىت جۇمىسشىلارى دا قوسىلادى. مىنە, وقيعا جەلىسى بويىنشا سول زامانداعى ادامي قاتىناستار, مەيىرىمدىلىك پەن جاۋىزدىق, سىيلاستىق پەن الاۋىزدىق, ماحاببات پەن وشپەندىلىك سەزىمدەرى بي تىلىمەن «بولەرو» سپەكتاكلىندە كورىنىس تابادى.
«ناز» مەملەكەتتىك بي تەاترىندا «بولەرو» 2010 جىلى تەاتردىڭ 10 جىلدىعىنا وراي كونگرەسس-حولدا ساحنالاندى. سپەكتاكلدىڭ حرونومەتراجى – 15 مينۋت. ساحناعا 30-دان اسا ءارتىس شىعادى. سپەكتاكلدە باستى نىساناسى– جىگىت پەن قىز سۇيىسپەنشىلىگى بي تىلىنە تۇسكەندە دۇنيە ۇيلەسىمدىگى ارتا تۇسەدى. قيمىل, دىبىس, قوزعالىس, ىرعاق, ناز, سەزىم ءبىرتۇتاستانادى. سپەكتاكلدىڭ ءون بويىن اشاتىن – موريس راۆەلدىڭ مۋزىكاسى. قىزۋقاندى يسپان حالقىنىڭ بەينەسى مۋزىكانىڭ ۇنىمەن سەزىلىپ, ىرعاققا قوسىلا بيلەگەن ارتىستەردىڭ قيمىل شيراقتىعى سپەكتاكلگە جان بىتىرەدى. قويىلىم سوڭىندا ماحاببات جولىندا ارپالىسقان ەكى عاشىق قوسىلادى. بۇنىڭ ءبارى بي تىلىمەن, يسپان حالقىنىڭ ۇلتتىق كيىمىمەن, راۆەلدىڭ مۋزىكا سازىمەن ۇزدىكسىز ۇندەسەدى.
استانا مەن وڭىرلەردى بي شۋاعىنا بولەپ جۇرگەن «نازدىڭ» جاقسى مەن جاماننىڭ ايىرماشىلىعىن كورسەتەتىن تۋىندىسى – 2008 جىلدان ساحنالانعان «اق پەن قارا» حورەوگرافيالىق كومپوزيتسياسى. بۇل جاسوسپىرىمدەرگە ارنالعان.
قازىر زامانعا ساي بالالار دراماتۋرگياسى تاپشى. بۇل – قويىلىم رەجيسسەرىنىڭ (نۇرفات ۆاحيتوۆ) العاشقى تۋىندىسى. بي ورىمدەي جاس بالالاردىڭ كەزدەيسوق قاتەلىككە ۇرىنباۋعا, جامان جولعا تۇسپەۋگە, اتا-انا كوڭىلىنە قاياۋ تۇسىرمەۋگە, قوعامداعى بار ءىس-شارانى, اينالاسىنىڭ ءىس-ارەكەتىن يگىلىككە بۇرۋعا باعىتتالعان. ساحناداعى ءبىر بالانىڭ تاعدىرى – الەم بالالارىنىڭ تاعدىرى سەكىلدى ۇعىنىلادى.
«ەل بولامىن دەسەڭ, بەسىگىڭدى تۇزە» دەگەن, وسكەلەڭ ۇرپاق ساناسىن سازدى دا نازدى ونەر – بي ارقىلى دۇرىس جولعا سالۋ – «اق پەن قارا» تۇجىرىمداماسى.
ەركەبۇلان مەن قاديشا اعىمباەۆتاردىڭ كومپوزيتور, ديريجەر, كۇيشى ن.تىلەنديەۆتىڭ مۋزىكالىق شىعارمالارى بويىنشا قويعان بي سپەكتاكلى – «نۇرعيسا» (2010 جىلى شىقتى).
سپەكتاكلدىڭ باستى مۇراتى – ءبىرتۋار ونەر تۇلعاسى نۇرعيسا تىلەنديەۆتىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعىن بي تىلىمەن جەتكىزۋ. سپەكتاكل استانا قالاسىنىڭ بىرنەشە مادەني وشاعىندا ۇلكەن جەتىستىكپەن ساحنالاندى. مۇنى «ناز» مەملەكەتتىك بي تەاترىنىڭ نۇرعيسا تىلەنديەۆكە ورناتقان ەسكەرتكىشى دەۋگە بولادى. سپەكتاكل ۇيلەسكەن بەس بولىمنەن تۇرادى: «دۇنيەگە كەلۋى», «بالالىق شاق», «جاستىق شاق», «شىڭدالۋ», «الىپ تۇلعا».
جاڭا بۋىندى نۇرعيسا تىلەنديەۆ شىعارماشىلىعىمەن تانىستىرۋ, جاستار اراسىندا حالىق مۋزىكاسىن ناسيحاتتاۋ, تىڭدارمانداردى ۇلتتىڭ رۋحىن قۇرمەتتەۋگە, بي ونەرىن دارىپتەۋگە ۇندەۋ – سپەكتاكلدىڭ تانىمدىق تۇجىرىمداماسى. قويىلىم تەاتر رەپەرتۋارىنىڭ ىشىندەگى ەڭ قۇندى, ءارى ءىرىسى دەۋگە تولىق نەگىز بار.
شىعىس ەرتەگىسى جەلىسىندەگى «مىڭ ءبىر ءتۇننىڭ ءبىر ءتۇنى» حورەوگرافيالىق قويىلىمى – تەاتردىڭ ءبىتىمى بولەك تۋىندىسى. وقيعا اراب دۇنيەسىنىڭ ءىرى شاھارىنىڭ بىرىندە وتەدى. تاڭ. قالانىڭ ساۋلەتتى عيماراتى مەن باي ءسان-سالتاناتى. قالا باسى تاحير قاراۋىنداعى شاھاردىڭ شىعىس بازارى. ساۋداگەرلەردىڭ كۇندەلىكتى ساۋداعا دايىندىق ارەكەتى. سپەكتاكل سيۋجەتى ساۋداگەرلەر بۇيىمىنىڭ اراسىنان شىققان اسىل تاستى جۇزىك جايىندا.
بالا كەزىمىزدەن تانىس «مىڭ ءبىر ءتۇندى» ەسكە تۇسىرەيىك. شاحرەزادانىڭ اڭىزعا بەرگىسىز قىزىقتى اڭگىمەلەرى وقىعانداردى ەلىكتىرىپ اكەتۋىندەگى ءتالىم – وقيعا مەن عيبراتتىڭ ۇيلەسكەنىندە. اڭىز وقيعالار شىعارماشىلىق وكىلدەرىنە شابىت بەرەدى. مىسالى, شىعارما جەلىسىمەن كوپتەگەن قيسسا-داستان تۋدى. «باعدادتىڭ قۋلارى», ء«اللاديننىڭ سيقىرلى شامى», «سيندبادتىڭ جەتى ساپارى» ت.ب. كوركەم فيلمدەرگە ارقاۋ بولدى . «مىڭ ءبىر ءتۇن» ساحناعا كوشىپ, وسى اتتاس بالەت قويىلدى. «ناز» مەملەكەتتىك بي تەاترى شىعىس ەرتەگىسىندەگى وقيعالاردى بي تىلىندە جاڭارتتى.
سپەكتاكلدىڭ باس كەيىپكەرى – ەتىكشى مارۋف. ول سيقىرلى جۇزىكتى قولعا تۇسىرەدى. مارۋف اسىل تاستى سۇرتكەندە, ەفريت اتتى قولىنان كەلمەيتىنى جوق قىزمەتشى پايدا بولادى. سونىڭ كومەگىمەن مارۋف بايلىققا بەلشەسىنەن باتادى.
2013 جىلى مارۋف ءرولىنىڭ ءبىرىنشى ورىنداۋشىسى – تاراز مەملەكەتتىك پەداگوگيكا ۋنيۆەرسيتەتى «حورەوگرافيا» ماماندىعىنىڭ تۇلەگى دميتري گراجدانكين. كەيىپكەر ەسميگۇل ەسىمدى حانشايىمعا عاشىق بولىپ, نەبىر شىتىرمان جولداردان وتەدى. سوڭىندا شاحرەزادانىڭ كومەگىمەن عاشىقتار قوسىلادى. سپەكتاكلدەگى باستى ارتىستەرگە كەلسەك, مارۋفتىڭ بەينەسىن – تەاتر ءارتىسى اسحات مادەن, ەسميگۇل حانشايىمدى – ءامينا سامارباەۆا, ال شاحرەزادانى گۇلنار سۇتتىباەۆا سومدايدى. قويۋشى رەجيسسەرى – تەاتردىڭ باس بالەتمەيستەرى, كوركەمدىك جەتەكشىسى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى – قاديشا اعىمباەۆا. بي شىعارماسى وركەنيەتتى ونەر وشاقتارىندا تابىستى ساحنالاندى.
تاريحي شىڭعىسحان (تەمۇجىن) تاقىرىبى ونەردىڭ بار سالاسىندا زەردەلەندى. «ناز» تەاترىنىڭ «شىڭعىسحان» حورەوگرافيالىق سپەكتاكلى اڭىز-اڭگىمەلەرگە سۇيەنە وتىرىپ, حاننىڭ بالا كەزىنەن باستاپ, ەر جەتىپ, ەل بيلەگەن كەزەڭدەرىن قامتيدى. قولباسشىلىق تالانتىنىڭ ارقاسىندا جارتى الەمگە بيلىك جۇرگىزگەن تۇلعا تاعدىرى حورەوگرافيا تىلىندە كوركەم بەينەلەنەدى. قويىلىم كاسىبي ماماندار ورىندايتىن مۋزىكامەن, كوركەم دەكوراتسيامەن, سول ءداۋىردىڭ عاجايىپ كوستيۋمدەرىمەن كورەرمەندى باۋراپ الادى.
جاستايىنان قايعى-قاسىرەتتىڭ, جەتىمدىكتىڭ زاردابىن شەككەن, ەسەيگەندە جارى بورتەدەن ايىرىلىپ, ابايسىزدا باۋىرىن جازىم قىلۋى بولاشاق حاننىڭ ومىرىنە زور اسەر ەتتى. سونىمەن قاتار حالىقتىڭ اۋىر ءحالى, اۋىزبىرلىكتەن ايىرىلۋى بولاشاق بيلەۋشىنىڭ نامىسىن جانىپ, قايراتكەرلىگىن ارتتىردى.
شىڭعىسحان بيلىگى ءوز زامانىندا كورشىلەس بار حالىققا اسەرىن تيگىزدى. يمپەريانىڭ جاڭا استاناسى قاراقورىمدا ازيا الەمىنە بۇيرىقتار مەن وكىمدەر شىعارىلادى. اسكەر ىسىندە دالا كوشپەلىلەرىنىڭ ەجەلگى داستۇرلەرى قولدانىلدى. ول ادىلدىكتى جاقتاپ قارا قىلدى قاق جارعان قاعان بولۋدى ارماندادى.
كاسىبي ورىنداۋداعى قويىلىمدا كورەرمەن XIII عاسىردىڭ اتموسفەراسىنا ارنايى جازىلعان مۋزىكانىڭ, كوركەم دەكوراتسيانىڭ, سول ءداۋىردىڭ تاڭعاجايىپ كوستيۋمدەرىنىڭ ارقاسىندا ەنەدى. تۋىندىنىڭ يدەيا اۆتورى, رەجيسسەر-حورەوگرافى – تەاتردىڭ كوركەمدىك جەتەكشىسى, باس بالەتمەيستەر قاديشا اعىمباەۆا, قويۋشى حورەوگرافى – تومورحۋياگ تۋكسۋ (موڭعوليا), ستسەنوگرافى – مادەنيەت قايراتكەرى قانات ماقسۇتوۆ, كومپوزيتورى – ەڭبەك ەرى بيامباسۋرەنگين شاراۆ (موڭعوليا).
كوستيۋمدەر, رەكۆيزيتتەر, دەكوراتسيالار موڭعوليادان كەلگەن ديزاينەرلەر, «Batbileg Lkhagvasuren» تاريحي قويىلىم ماماندارى كومەگىمەن بىرلەسىپ ازىرلەندى. سپەكتاكلدى قويۋدا موڭعوليالىق كاسىبي حورەوگراف-قويۋشى تومورحۋياگ تۋكسۋدىڭ ەڭبەگى زور. «ناز» مەملەكەتتىك بي تەاترىنىڭ ديرەكتورى سۇلتان سرايلوۆ تا ەلارالىق ۇيىمداستىرۋ شارالارىن ساتىمەن جۇرگىزدى.
«ناز»-دىڭ بالالارعا ارنالعان نانىمدى قويىلىمىنىڭ ءبىرى – «U-Sana» اتتى حورەوگرافيالىق تۋىندى. ول قازىرگى كەزدەگى ەڭ وزەكتى ماسەلە – جاس بۋىننىڭ گادجەتكە تاۋەلدىلىكتەن دەنساۋلىعىنان ايىرىلىپ جاتقانىن, اتا-انا تاربيەسىنەن, قوعامنىڭ مەيىرىمىنەن جىراقتاعانىن بي تىلىمەن جەتكىزەدى. ۇلتتىق قۇندىلىقتان قول ءۇزىپ, عالامتوردىڭ جەتەگىندە كەتكەن جاستاردىڭ جاي-كۇيى حورەوگرافيا ستيلىندە تاماشا بەرىلگەن. بۇل – ءبىر وتباسىنىڭ تاعدىرى ارقىلى الەمدىك ماسەلەنى ارقاۋ ەتكەن شىعارما.
سپەكتاكلدىڭ قويۋشى رەجيسسەرلەرى – ارمان بايماعامباەۆ,ۇلان يزەناەۆ, ساعيت دۇزباەۆ, ليبرەتتو اۆتورى – ساعادىلدا ءۇسىبالى, كومپوزيتورى – بايدالى رىسپانبەتوۆ, باستى رولدەردى سومداعاندار: ە.قۇدايبەرگەنوۆ, گ.يسماعۇلوۆا, م.جەڭىسوۆ, ق.ناسەن, ا.مادەن, ا.دايرابەكوۆا.
استانا قالاسى اكىمدىگىنىڭ «ناز» مەملەكەتتىك بي تەاترى – حالىقارالىق, رەسپۋبليكالىق فەستيۆالدەردە وزا شاۋىپ, جۇلدەلى ورىندارعا يە بولىپ جۇرگەن شىعارماشىل ۇجىم. شارا جيەنقۇلوۆا اتىنداعى رەسپۋبليكالىق ءىى بي بايقاۋىنىڭ لاۋرەاتى اتانۋى (2001), ءى حالىقارالىق «شابىت» جاستار شىعارماشىلىعى فەستيۆالىندە گران-پري يەلەنۋى, 2002 جىلى قازاقستان جاستار وداعى سىيلىعىن الۋى (2002) – ەلدەگى بەدەلىن كورسەتسە, ءىى حالىقارالىق حورەوگرافتار بايقاۋىنىڭ لاۋرەاتى ء(نوۆوسىبىر, 2003), قىتاي حالىقارالىق حورەوگرافتار بايقاۋىندا «التىن ءمۇسىن» جۇلدەسىنىڭ (پەكين, 2004) يەگەرى, ماحمۋد ەسامباەۆ اتىنداعى ءحىح حالىقارالىق فەستيۆالىنىڭ لاۋرەاتى (گروزنىي, 2017) اتانۋى الەمدىك ابىرويىن ايعاقتايدى. مۇنىڭ سىرتىندا ەۋروپانىڭ «Worldfestival Parad Brunssum», نيدەرلاندىنىڭ «Warffum», تۇركيانىڭ «التىن قاراكوز» بايقاۋىندا قازاقستان ءبيىن تانىمالداندىرۋى – مادەني ەلشىلىك ميسسياسى. كاتارداعى وليمپيادا ويىنىنداعى (2012), ۋفانىڭ حالىقارالىق شاراسىنداعى (2012), وزىمىزدەگى قىسقى ازيا ويىندارى (2011) مەن ەكسپو كورمەسى (2017) الاڭىنداعى «ناز»-دىڭ بي ونەرى الەمدىك بيىك ونەر حرونيكالارى مەن البومدارىنا ەندى.
ءبىز «ناز» مەملەكەتتىك بي تەاترىنىڭ حورەوگرافيالىق تەاترلاندىرىلعان قويىلىمدارىن زەرتتەپ-زەردەلەي كەلە, ۇجىمنىڭ ساحنا شەبەرلىگىنىڭ ەلەۋلى سيپاتى – قىزىقتى پلاستيكالىق فورمالاردى (بي جانە ويىن مادەنيەتى), ەرەكشە رەكۆيزيتتەردى (قامشى, بەلبەۋ, ۇرشىق, دومبىرا, تاياق, اساتاياق, ارقانجىپ, كەستە, پيالا, بىلەزىك, تورسىق) پايدالانۋى دەر ەدىك. بۇل تەاتردىڭ قازاق ۇلتتىق فولكلورىن الەمگە تانىتۋ ميسسياسىن تولىقتىرا تۇسەدى.
بي – حالىق ونەرىنىڭ اجىراماس بولىگى. سالت پەن ءداستۇر, ويىن مەن قيمىل, كۇي مەن كوڭىل, بولمىس پەن پاراسات, العىرلىق پەن ەپتىلىك ءبيدىڭ ىشكى جانە سىرتقى قۋاتى ارقىلى ادامدى جاقسىلىققا باستايدى. ۇلت ءبيى ءوز دامۋىنىڭ ۇزاق جولىندا ەتنوستىڭ جان دۇنيەسىنە عانا ءتان, ەرەكشە ۇيلەسىمدىلىك تىلىمەن بەرىلەتىن قوعامدىق ومipگe ۇزبەي ىلەسىپ, رۋحاني الەمدى بەينەلەدى.
حالقىمىز «ساۋساقپەن سانارلىق» دەپ بەكەر ايتپايدى. الەمدىك بي ايدىنىندا «ۇلت مادەنيەتىن تانىتامىن!» دەپ اق جەلكەن كوتەرگەن بىردەن-ءبىر ونەر ورداسى – «ناز» مەملەكەتتىك بي تەاترىنا ۇزاق تا ناتيجەلى جول تىلەيمىز. الار اسۋى بيىك بولعاي.
حاديا كاراماتۋللاەۆا,
م.ح.دۋلاتي اتىنداعى تاراز وڭىرلىك ۋنيۆەرسيتەتى مادەنيەت جانە ونەر كافەدراسىنىڭ اعا وقىتۋشىسى, پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ ماگيسترى
