استانادا سۋ تاپشىلىعى بايقالا باستاعاندا «استانا سۋ ارناسى» مەملەكەتتىك كوممۋنالدىق كاسىپورنىنىڭ باسشىلىعى تۇرعىنداردى سۋدى ۇنەمدەپ پايدالانۋعا شاقىرعانىن بىلەمىز. جاۋاپتى مامانداردىڭ باسىم كوپشىلىگى سۋ قىسىمىنىڭ تومەندەۋىن استاناداعى ۋربانيزاتسيا جانە تۇرعىن ءۇي كەشەندەرىنىڭ كوبەيۋىمەن بايلانىستىردى. سوندا ءبىز دە «استانا سۋ ارناسىنا» بارىپ, سۋدىڭ تاپشىلىعىنا سورعى-سۇزگى ستانساسىنىڭ جوبالىق قۋاتى جانە وعان سۋ قويماسىنان تارتىلعان قۇبىر كولەمىنىڭ قاتىسى بارىن ءبىلىپ, بۇل تۋراسىندا گازەت بەتىندە كولەمدى ماقالا دا ازىرلەگەن ەدىك. مۇندا سورعى-سۇزگى ستانساسىنا كەلەتىن سۋدىڭ مولشەرىن باعامداساق, سۋ تاپشىلىعى ەڭ اۋەلى استانا سۋ قويماسىنان (ۆياچەسلاۆ) تارتىلعان ءۇش قۇبىرعا بايلانعانىن اڭعارامىز. نەگە دەسەڭىز, سورعى-سۇزگى ستانساسىنا كەلەتىن سۋ مول بولسا, ونداعى ماماندار رەزەرۆۋارلاردى تولتىرۋ ءۇشىن سۋدىڭ قىسىمىن تومەندەتىپ اۋرە بولماس ەدى. سوندىقتان كاسىپورىن باسشىلىعى سۋ قىسىمىن رەتتەۋ ماقساتىندا مىندەتتى شارا قابىلداپ, بەلگىلى ءبىر مەزگىلدە سۋ قىسىمى تومەندەيتىنىن ەسكەرتتى. سۋ قىسىمى ۋاقىتشا باسەڭدەيتىن ۋاقىتتىڭ كەستەسىن دايىنداپ, الدىن الا جاريالادى. وسىلايشا, ستانساداعى ماماندار تۇندە 00.00-دەن كەيىن سۋ قىسىمىن ازايتىپ, سول ۋاقىتتا سۋدى 20 مىڭ تەكشە مەترلىك 4 رەزەرۆۋارعا جيناۋعا كىرىستى. ەسەسىنە, تۇندە جينالاتىن 80 مىڭ تەكشە مەتر سۋ تاڭەرتەڭ جوعارى قىسىممەن بەرىلدى. قالالىق سورعى-سۇزگى ستانساسىنىڭ باسشىسى تالعات بەكماعانبەتوۆتەن قالاداعى ەكى سورعى-سۇزگى ستانساسىنىڭ الەۋەتى تاۋلىگىنە 305 مىڭ تەكشە مەتر اۋىز سۋ وندىرۋگە جەتەتىنىن سۇراپ بىلگەن ەدىك. بىراق ستانساداعى ماماندار جاز شىقپاي جاتىپ قالاعا تاۋلىگىنە 330 مىڭ تەكشە مەتر سۋ بەرىپ, جوسپاردى جوبالىق قۋاتىنان اسىرىپ ورىندادى. بىلسەڭىزدەر, سۋ ءۇش كەزەڭنەن ءوتىپ ابدەن تازارتىلعان سوڭ عانا تۇتىنۋعا جارامدى بولادى. ونى تازارتۋعا شامامەن 5-7 ساعات ۋاقىت كەرەك. جوعارىدا بىرەر جىل بۇرىن سۋ تاپشىلىعىن الدىن الۋدى ەسكەرگەن جەرگىلىكتى اكىمدىك ەكى جوبا باستاعانىن ايتتىق. سودان قازىر استانا سۋ قويماسىنان تەمىرجولشىلار تۇرعىن الابىنا جاڭا سۋ قۇبىرى تارتىلسا, «ينتەرناتسيونالنىي» تۇرعىن الابىندا سورعى-سۇزگى ستانساسى سالىنىپ جاتىر. ەندى وسى سورعى-سۇزگى ستانساسىنىڭ الەۋەتى تاۋلىگىنە 105 مىڭ تەكشە مەتر سۋدى تازارتۋعا جەتەدى دەپ مەجەلەنگەن. ۋربانيزاتسيا ءۇردىسى ۇزىلمەي تۇرعان ەلوردا حالقى ءۇشىن جاڭا ستانسانىڭ سۋى دا ساناۋلى جىلدا ازدىق ەتۋى ابدەن مۇمكىن. بۇل ەندى بولەك تاقىرىپ. قالاداعى كەيبىر ۇيلەردىڭ تۇرعىندارى سۋدىڭ قىسىمى ازايعاننان بۇرىن ارا-تۇرا مۇلدە بولمايتىنىنا الاڭداۋلى. مۇندايدا تۇرعىندار اۋىز سۋ كەلگەن ءساتتى پايدالانىپ, ىدىستارىن قاز-قاتار ءتىزىپ, سۋعا تولتىرىپ الۋعا ۇيرەنىپ العان. تاعى ءبىر جايدى ەسكەرسەك, كوبىنە-كوپ اۋىز سۋ ستانساعا قاشىق جاتقان جانە كەيىنگى جىلدارى پايدالانۋعا بەرىلگەن تۇرعىن ۇيلەرگە جەتپەي جاتىر. كەيدە جەكەلەگەن ۇيلەردە ءالسىز سورعىنىڭ كۇشى تومەن قىسىممەن كەلگەن سۋدى تارتۋعا دارمەنسىز.
بىرەر كۇن بۇرىن استانا قالاسىنىڭ اكىمى جەڭىس قاسىمبەك Instagram پاراقشاسىندا قالاداعى سۋ قىسىمىنا قاتىستى تۇرعىندارعا ۇندەۋ جاريالادى. وندا ەلوردا اكىمى سۋعا قاتىستى ماسەلە بارىن راستاپ, ناق قازىر تاۋلىگىنە 25 مىڭ تەكشە مەتر سۋ جەتپەيتىنىن اشىپ ايتتى.
«قالامىز كۇن ساناپ ءوسىپ جاتىر. كەيىنگى 3 جىلدىڭ ىشىندە قالامىزدا تۇراتىن ازاماتتاردىڭ سانى 200 مىڭعا ارتتى. كەيىنگى ايدا سۋارۋ جۇمىسى باستالىپ كەتتى. وتكەن اپتادا بولعان +30 گرادۋستان اساتىن اپتاپ ىستىق وسى اپتادا دا جالعاسادى دەپ بولجانىپ وتىر. وسىدان 2 جىل بۇرىن اكىمدىك ەكى جاڭا نىساننىڭ قۇرىلىسىن باستاعان. ءبىرىنشى نىسان – سورعى ستانساسى. بۇل نىساننىڭ قۇرىلىسى وسى ايدىڭ سوڭىنا دەيىن تولىعىمەن بىتەدى جانە قالاعا قاجەتتى كۇنىنە 25 مىڭ تەكشە مەتر سۋ بەرىلەتىن بولادى. ەكىنشى نىسان – سۋ قۇبىرى, ياعني استانا سۋ قويماسىنان قالاعا كەلەتىن سۋ قۇبىرى. بۇل نىسان دا اياقتالىپ قالدى. كەلەر اپتادا تولىعىمەن قۇرىلىس جۇمىسى بىتەدى جانە قالاعا قاجەتتى سۋ قىسىمى بەرىلەتىن بولادى. سونىمەن, ءبىر ايدىڭ ىشىندە بۇگىنگى سۋ تاپشىلىعى ماسەلەسى تولىعىمەن شەشىلەدى. ال تامىز ايىندا بۇل ستانسانىڭ ەكىنشى كەزەڭىنىڭ قۇرىلىسى بىتەدى. تيىسىنشە, قالاعا كۇنىنە قوسىمشا 85 مىڭ تەكشە مەتر سۋ بەرۋ مۇمكىندىگى پايدا بولادى. بۇل الداعى 3-4 جىلعا جەتكىلىكتى», دەدى ەلوردا اكىمى.
نەگىزى, استاناداعى اۋىز سۋ ماسەلەسى بۇعان دەيىن دە تالاي مارتە قاۋزالعان سوڭ, 2019 جىلى ەكى جوبا باستالدى. بىراق سونىڭ وزىندە كەلەر كۇنگە دۇرىس بولجام جاسالماعانى بايقالدى. بۇعان دەيىن ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ءمينيسترى ءزۇلفيا سۇلەيمەنوۆا دا استاناداعى سۋ تاپشىلىعىنا قاتىستى ماسەلەنى قاۋزاعان-تىن.
«بيىل سۋ مولشەرىنىڭ ازدىعى مەن ودان كەيىنگى سۋ تاپشىلىعىن ەسكەرە وتىرىپ, ق.ساتباەۆ ارناسىنان ەسىل وزەنى بويىنشا شامامەن 60 ملن تەكشە مەتر, نۇرا وزەنى بويىنشا شامامەن 95 ملن تەكشە مەتر قوسىمشا سۋ بەرۋ تۋرالى بىرلەسكەن شەشىم قابىلداندى. وعان قوسا, استانا سۋ قويماسىنىڭ ءتۇبىن شامامەن 47 ميلليون تەكشە مەتر بولاتىن شوگىندىدەن تازارتۋ قاجەت», دەگەن ەدى مينيستر.
ءيا, 1968 جىلى سالىنعان استانا سۋ قويماسىنداعى سۋدىڭ ساپاسىنا قازىردەن نازار اۋدارعان ءجون. ياعني قالا ماڭىنان باسقا دا سۋ كوزدەرىن قاراستىرۋ قاجەت-اق. بۇل ماسەلەگە قازىر قالا اكىمدىگى, دەپۋتاتتار, ۇكىمەت نازار اۋدارىپ وتىر. ەل ۇكىمەتى ەلورداداعى سۋ تاپشىلىعىن بولدىرماۋ ءۇشىن جەرۇستى جانە جەراستى سۋ كوزدەرىن پايدالانۋدىڭ جولدارىن قاراستىرىپ جاتىر. اقىرى سۋعا قاتىستى ماسەلەلەر قاۋزالىپ جاتقاندا كەيبىر شىعىنداردىڭ ورنىن شارۋاشىلىق ماقساتتا پايدالاناتىن سۋمەن تولىقتىرۋعا كوڭىل بولىنسە دەيسىڭ. سونىمەن قاتار سۋدى ۇنەمدى پايدالانۋ دا ماڭىزدى. ويتكەنى ەكولوگيالىق احۋالعا بايلانىستى تازا اۋىز سۋعا جارىماي وتىرعان ەلدەر بار. ۋاقىت وتە مۇنىڭ سوڭى كەيبىر ەلدەردە گەوساياسي احۋالدىڭ ورشۋىنە الىپ كەلۋى مۇمكىن. مۇندايدا سۋدى ۇنەمدەپ پايدالانۋ تۋرالى اقپاراتتىق ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى ازدىق ەتەدى. بۇل ماسەلە سۋدى ۇنەمدەپ پايدالانۋعا ورايلاستىرىلعان ارنايى قۇرىلعىلار ارقىلى رەتتەلسە كەرەك. قازىرگى جاعداي بويىنشا كوپ ۇزاماي №3 سورعى-سۇزگى ستانساسى ىسكە قوسىلسا, سۋ تاپشىلىعى شەشىلگەلى تۇر. سوسىن كەزەكتى ءتورتىنشى ستانسانىڭ دا جوباسى ازىرلەنەر. وڭ جاعالاۋداعى سۋ جۇيەسىنە تۇسەتىن جۇكتەمە اجەپتەۋىر ازايار.
