ادەبيەت • 29 مامىر, 2023

اكىم تارازي الەمى

1440 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

بيىل قازاق ادەبيەتىنىڭ كلاسسيگى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى اكىم تارازيدىڭ 90 جاسقا تولعان مەرەيتويى. وسىعان وراي باس قالا تورىندەگى ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحانادا «اكىم تارازي الەمى» اتتى رۋحاني-ادەبي كەش ءوتتى. اتاۋلى شارا اياسىندا جازۋشىنىڭ مەملەكەتتىك تاپسىرىسپەن جارىق كورگەن ون ەكى تومدىق شىعارمالار جيناعى مەن «مازمۇنداما» قوعامدىق قورى شىعارعان «اۋىل شەتىندەگى ءۇي» جانە «مۇستافا شوقاي» كىتاپتارىنىڭ تانىستىرىلىمى ءوتتى.

اكىم تارازي الەمى

«ادەبيەتتىڭ اكىمى» اتانعان زاڭعار جازۋشىمەن جۇزدەستىرگەن تاعىلىمدى جيىنعا تولەن ابدىك, مىرزاتاي جول­داسبەكوۆ, ءشاربانۋ بەيسەنوۆا باستاعان قازاق ادەبيەتىنىڭ ايتۋلى تۇلعالارى, زيالى قاۋىم وكىلدەرى, اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ ءمينيسترى دارحان قىدىر­الى, مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى اسحات ورالوۆ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى سەناتى مەن ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتارى, سونداي-اق ادەبيەت جاناشىرلارى, قالامگەردىڭ شاكىرتتەرى, جازۋشىنىڭ جارى, اباي اتىنداعى مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى روزا مۇقانوۆا قاتىستى.

جاقسى مەن جايساڭ باس قوسقان, ءسوز ونەرىنىڭ مەرەيى تاسىعان تۇساۋكەسەر ءراسىمىن تىزگىندەگەن مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى اسحات ورالوۆ قابىر­عالى قالامگەردى مەرەيتويىمەن قۇت­تىق­تادى. ال مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆتىڭ قالام­گەر شىعارماشىلىعى تۋرالى پىكىرى بەينەروليك ارقىلى شارانىڭ شىمىلدىعىن اشتى.

«بىرىنشىدەن, اكىم تارازي – جازۋشى الەمىندە وتە سيرەك كەزدەسەتىن تۇل­عا. بۇل كىسىنىڭ قازاق ادەبيەتىندەگى ورنى ەرەكشە, بىرەگەي جازۋشى دەپ ايتۋعا بولادى. اكىم تارازي جالپى قالادا بولىپ جاتقان دۇنيەلەر, ياعني ۋربانيزاتسيا تۋرالى جازادى. بۇل تۇرعىدان الىپ قارا­ساق, بەلگىلى تۇرىك جازۋشىسى ورحان پامۋكقا ۇقسايدى. ول كىسىنىڭ فيلوسو­فياسى وتە تەرەڭ. تاعى ءبىر ەرەكشەلىگى – ­ول كىسى ناعىز رەاليست. تۋىندىلارىن جازعان كەزدە وقىرماندارىن ايامايدى. شەرحان مۇرتازا ايتقانداي, «جازۋشىنىڭ كوزى – كوكىرەگىندە». ءا.تارازي – جازۋشى رە­تىن­دە دە, دراماتۋرگ رەتىندە دە ومىرگە كوكى­رە­گىمەن قارايتىن قالامگەر», – دەپ مەم­لەكەت باسشىسى بەينەقۇتتىقتاۋىندا ءوزى­نىڭ اق­جارما تىلەگىن جەتكىزىپ, سۋرەتكەر شى­عار­ماشىلىعى تۋرالى كەلەلى پىكىرىن ءبىلدىردى.

اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ ءمي­نيسترى دارحان قىدىرالى دە جازۋشى شىعارماشىلىعى مەن قالامگەردىڭ تۇساۋى كەسىلگەن تۋىندىلارىنا كەڭىنەن توقتالىپ, جوعارى باعاسىن بەردى:

– اكىم اعامىزدىڭ ون ەكى تومدىق شىعارمالار جيناعى – جازۋشىنىڭ «كۇن وتىرماي, ءتۇن ۇيىقتاماي» قولىنان قالامى تۇسپەگەن, تالاي جىلعى قاجىرلى ەڭبەگىنىڭ جەمىسى. سونىڭ ىشىندە تۇتاس تۇركىستان ءۇشىن وت كەشكەن ۇلى كۇرەسكەر مۇستافا شوقايدىڭ ءومىر جولىن, بولمىسى مەن بەينەسىن جاڭا قىرىنان تانىتىپ, شۇرايلى ءتىل, شەبەر سۋرەتكەرلىكپەن كوركەمدەگەن تاعىلىمدى تۋىندى – ادە­بيە­تىمىزدىڭ اسىل قازىناسىنا قوسىلعان قۇندى دۇنيە ەكەنى انىق, – دەدى مينيستر.

ساليقالى كەشتە سۇبەلى ويلار, كەلەلى پىكىرلەر ايتىلىپ, مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى مىرزاتاي جولداسبەكوۆ, جازۋشى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى تولەن ابدىك, مەملەكەت جانە قوعام قايرات­كەرى قۋانىش سۇلتانوۆ, جازۋشى ءشاربانۋ بەيسەنوۆا سىندى جازۋ­شىنىڭ ارىپتەستەرى, قالامگەردىڭ شىعار­ماشىلىعىن زەرتتەپ جۇرگەن شاكىرتتەرى ەستەلىكتەرىن, جىلى لەبىزدەرىن ءبىلدىردى.

– اكىم اعانىڭ ەڭ جاقىن دوستارى بولدى. ولار – سايىن مۇراتبەك, قاليحان ىسقاق, رامازان توقتاروۆ جانە قابدەش ءجۇمادىلوۆ. بۇل وتە ساۋاتتى, مىقتى ۇرپاق ەدى. سونداي توپتىڭ باسىندا بولدى. قازاق ادەبيەتىندە قوعامدى سىناۋ, ادامدى سىناۋ, سىن كوزىمەن سىنشىل رەاليزمگە بەت بۇرۋ دەگەندى باستاعان كىسى – ءبىزدىڭ اكىم اعامىز. بۇل كىسى ءار جانردا جەتىستىككە جەتكەن ادام. پروزاسى ءبىر بولەك, دراماتۋرگياداعى ەڭبەگى دە وتە ۇلكەن. قازاق دراماتۋرگياسىن بيىككە كوتەرگەن تۇلعا»,– دەپ جازۋشى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى تولەن ابدىك قالامگەرگە ارنا­عان جۇرەكجاردى لەبىزىن جەتكىزدى. سۋرەت­كەر شىعارماشىلىعى تۋرالى ءادىل باعا­سىن ورتاعا سالدى.

تاعىلىمدى كەزدەسۋ كىتاپحانانىڭ 4-قاباتىندا ورنالاسقان اكىم تارازي شەبەرحاناسىنداعى جەكە قولتاڭبالار كورمەسىن, ۇلتتىق ارحيۆ قورىنان اكىم تارازيدىڭ جەكە تەكتىك قورىن جانە تۇلعا ومىرىنەن سىر شەرتەتىن فوتوكورمەنى تاماشالاۋمەن جالعاستى. اۆتور شەبەرحاناسىندا شاكىرتتەرىنە اقىل-كەڭەس ايتىپ, قولتاڭبا بەردى.

ايتا كەتەرلىگى, ايتۋلى جيىن – اكىم تارازي مەرەيتويىنىڭ شىمىلدىعىن اشىپ بەرگەن تاعىلىمدى شارالاردىڭ بەتاشارى. ۇلتتىق كىتاپحانا تورىنەن باستاۋ العان مەرەيتوي قوڭىر كۇزدە كۇللى رەسپۋبليكا دەڭگەيىندە تويلاناتىن بولادى.

 

سوڭعى جاڭالىقتار