ءسوز ەتكەلى وتىرعان كەيىپكەرىمىز كەزىندە ەڭبەك جولىن اۋىل شارۋاشىلىعى كەڭشارىندا ماشينا-تراكتور شەبەرحاناسىندا جۇمىسشى بولۋدان باستاپ, ەڭبەك قىزىل تۋ وردەندى الماتى زووتەحنيكالىق-مال دارىگەرلىك ينستيتۋتىن ۇزدىك ديپلوممەن اياقتاعان جان. سودان كەيىن جەزقازعان وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى تاجىريبە ستانساسىندا اعا عىلىمي قىزمەتكەر, ءبولىم باسشىسى, قازاق مال شارۋاشىلىعى تەحنولوگيالىق عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ اسپيرانتى, جەزقازعان وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسى ءبولىم باستىعى بولدى. وبلىستىق مال تۇقىمدارىن اسىلداندىرۋ ءبىرلەستىگى باسقارما توراعاسى, وبلىستىق اۋىلشارۋاشىلىعى ءتاجىريبە ستانساسى ديرەكتورى, قاراعاندى وبلىسى شەت اۋدانى اكىمى قىزمەتتەرىن اتقاردى. ول – باس گازەتىمىزدە مال شارۋاشىلىعى سالاسىن وركەندەتۋدە وزەكتى ماقالالارىمەن وقىرماندار نازارىنا ىلىككەن كاكىمجان احمەدجان ۇلى سارحانوۆ.
كاكىمجان احمەدجان ۇلى سوڭعى جىلدارى عىلىمي جۇمىستارعا بەت بۇرىپ, اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ رەسپۋبليكالىق مال تۇقىمدارىن اسىلداندىرۋ ورتالىعى, «اسىل ت ۇلىك» اكتسيونەرلىك قوعامىندا عىلىمي ءبولىمگە باسشىلىق جاساي ءجۇرىپ, اعىمداعى جىلدىڭ 30 مامىرىندا قىرعىز ۇلتتىق اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ديسسەرتاتسيالىق كەڭەسىندە «ورتالىق قازاقستاندا مال شارۋاشىلىعى ونىمدىلىگىن ارتتىرۋدىڭ عىلىمي-تاجىريبەلىك نەگىزدەمەسى» اتتى تاقىرىپتا دوكتورلىق ديسسەرتاتسيا قورعادى. وكىنىشكە قاراي, بۇگىندە, عىلىمي اتاقتاردىڭ قوعامدا بالەندەي باعالانا قويمايتىندىعىن دا ايتپاسقا بولمايدى. بۇل ورايدا, ەلباسىمىزدىڭ سوڭعى جىلداردا ەلىمىزدە ديسسەرتاتسيالىق كەڭەستەر سانىنىڭ ەسەلەپ ارتۋىنان, عىلىمي اتاق يەلەرىمەن عىلىمي ەڭبەكتەر ساپاسىنىڭ تومەندەپ كەتكەندىگى تۋرالى ايتقان سىنى ءالى ۇمىتىلا قويعان جوق.
كەزىندە كاكىمجان احمەدجان ۇلى دا بۇل ماسەلە بويىنشا ءوز وي-پىكىرىن «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىندە (16.02.2011 ج.) «ءبىلىم ساپاسى جاقسارسا, عىلىم ساپاسى دا جاقسارادى» اتتى ماقالا ارقىلى بىلدىرگەن بولاتىن. سوندىقتان دا, اتالىپ وتىرعان عىلىمي ەڭبەكتىڭ باسقالاردان ايتارلىقتاي ەرەكشەلىكتەرىن اتاپ وتكىمىز كەلەدى.
بىرىنشىدەن, ديسسەرتاتسيا تاقىرىبىنىڭ ادەتتەگىدەي ءبىر عانا مال ءتۇرى بويىنشا زەرتتەۋلەرمەن شەكتەلمەي, ەلىمىزدىڭ كەڭ-بايتاق ورتالىق قازاقستان وڭىرىندە نەگىزگى دەگەن اۋىل شارۋاشىلىعى مال تۇرلەرىن تولىقتاي قامتۋى, مال باستارى ونىمدىلىگىن ارتتىرۋدا سەلەكتسيالىق تاسىلدەرمەن قوسا شارۋاشىلىق جۇرگىزۋ, مەملەكەتتىك رەتتەۋ, يننوۆاتسيالىق قولداۋ جانە اۋىلداعى جۇمىسسىزدىق ماسەلەلەرىمەن بايلانىستىرىلا زەرتتەلۋى بۇل عىلىمي-تاجىريبەلىك جۇمىسقا تىڭ جاڭالىقتار اكەلگەن. سونداي-اق, ەڭبەك اۆتورى دا ديسسەرتاتسيالىق كەڭەستە قىرعىز عالىمدارىنىڭ تمد ەلدەرىندە مۇنداي تاقىرىپتا كەڭ كولەمدە, نارىقتىق جۇيە ەرەكشەلىكتەرىن دە قامتىعان تۇڭعىش عىلىمي ەڭبەك دەپ باعالاپ, ءبىراۋىزدان قولداعانىن ومىردەگى قۋانىشتارىنىڭ ەرەكشە ءبىر ءساتى بولعانىن جاسىرمايدى.
ەكىنشىدەن, بۇگىندە عىلىمي اتاقتار, كوبىنە عىلىمي سالادان گورى, مەملەكەتتىك قىزمەتتە قوسىمشا بەدەل جينايتىن دارەجە رەتىندە پايدالانىلاتىندىعى دا جاسىرىن ەمەس. بۇل تۇرعىدا اتالعان عىلىمي ەڭبەك يەسىنىڭ زەينەتكەرلىك جاستا, عىلىم كانديداتى اتانعاننان 30 جىل وتكەندە قاجىماي-تالماي ماماندىعى بويىنشا دوكتورلىق ديسسەرتاتسيا قورعاۋى عىلىمعا شىنايى بەرىلگەندىگىنىڭ بەلگىسى بولسا كەرەك.
ءسوز سوڭىندا, كاكىمجان احمەدجان ۇلىنا عىلىمي اتاعىڭىز قۇتتى بولىپ, ەڭبەگىڭىزدىڭ جەمىسىن كورە بەرىڭىز دەمەكپىز.
سەيفوللا شايىنعازى,
«ەگەمەن قازاقستان».
ءسوز ەتكەلى وتىرعان كەيىپكەرىمىز كەزىندە ەڭبەك جولىن اۋىل شارۋاشىلىعى كەڭشارىندا ماشينا-تراكتور شەبەرحاناسىندا جۇمىسشى بولۋدان باستاپ, ەڭبەك قىزىل تۋ وردەندى الماتى زووتەحنيكالىق-مال دارىگەرلىك ينستيتۋتىن ۇزدىك ديپلوممەن اياقتاعان جان. سودان كەيىن جەزقازعان وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى تاجىريبە ستانساسىندا اعا عىلىمي قىزمەتكەر, ءبولىم باسشىسى, قازاق مال شارۋاشىلىعى تەحنولوگيالىق عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ اسپيرانتى, جەزقازعان وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسى ءبولىم باستىعى بولدى. وبلىستىق مال تۇقىمدارىن اسىلداندىرۋ ءبىرلەستىگى باسقارما توراعاسى, وبلىستىق اۋىلشارۋاشىلىعى ءتاجىريبە ستانساسى ديرەكتورى, قاراعاندى وبلىسى شەت اۋدانى اكىمى قىزمەتتەرىن اتقاردى. ول – باس گازەتىمىزدە مال شارۋاشىلىعى سالاسىن وركەندەتۋدە وزەكتى ماقالالارىمەن وقىرماندار نازارىنا ىلىككەن كاكىمجان احمەدجان ۇلى سارحانوۆ.
كاكىمجان احمەدجان ۇلى سوڭعى جىلدارى عىلىمي جۇمىستارعا بەت بۇرىپ, اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ رەسپۋبليكالىق مال تۇقىمدارىن اسىلداندىرۋ ورتالىعى, «اسىل ت ۇلىك» اكتسيونەرلىك قوعامىندا عىلىمي ءبولىمگە باسشىلىق جاساي ءجۇرىپ, اعىمداعى جىلدىڭ 30 مامىرىندا قىرعىز ۇلتتىق اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ديسسەرتاتسيالىق كەڭەسىندە «ورتالىق قازاقستاندا مال شارۋاشىلىعى ونىمدىلىگىن ارتتىرۋدىڭ عىلىمي-تاجىريبەلىك نەگىزدەمەسى» اتتى تاقىرىپتا دوكتورلىق ديسسەرتاتسيا قورعادى. وكىنىشكە قاراي, بۇگىندە, عىلىمي اتاقتاردىڭ قوعامدا بالەندەي باعالانا قويمايتىندىعىن دا ايتپاسقا بولمايدى. بۇل ورايدا, ەلباسىمىزدىڭ سوڭعى جىلداردا ەلىمىزدە ديسسەرتاتسيالىق كەڭەستەر سانىنىڭ ەسەلەپ ارتۋىنان, عىلىمي اتاق يەلەرىمەن عىلىمي ەڭبەكتەر ساپاسىنىڭ تومەندەپ كەتكەندىگى تۋرالى ايتقان سىنى ءالى ۇمىتىلا قويعان جوق.
كەزىندە كاكىمجان احمەدجان ۇلى دا بۇل ماسەلە بويىنشا ءوز وي-پىكىرىن «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىندە (16.02.2011 ج.) «ءبىلىم ساپاسى جاقسارسا, عىلىم ساپاسى دا جاقسارادى» اتتى ماقالا ارقىلى بىلدىرگەن بولاتىن. سوندىقتان دا, اتالىپ وتىرعان عىلىمي ەڭبەكتىڭ باسقالاردان ايتارلىقتاي ەرەكشەلىكتەرىن اتاپ وتكىمىز كەلەدى.
بىرىنشىدەن, ديسسەرتاتسيا تاقىرىبىنىڭ ادەتتەگىدەي ءبىر عانا مال ءتۇرى بويىنشا زەرتتەۋلەرمەن شەكتەلمەي, ەلىمىزدىڭ كەڭ-بايتاق ورتالىق قازاقستان وڭىرىندە نەگىزگى دەگەن اۋىل شارۋاشىلىعى مال تۇرلەرىن تولىقتاي قامتۋى, مال باستارى ونىمدىلىگىن ارتتىرۋدا سەلەكتسيالىق تاسىلدەرمەن قوسا شارۋاشىلىق جۇرگىزۋ, مەملەكەتتىك رەتتەۋ, يننوۆاتسيالىق قولداۋ جانە اۋىلداعى جۇمىسسىزدىق ماسەلەلەرىمەن بايلانىستىرىلا زەرتتەلۋى بۇل عىلىمي-تاجىريبەلىك جۇمىسقا تىڭ جاڭالىقتار اكەلگەن. سونداي-اق, ەڭبەك اۆتورى دا ديسسەرتاتسيالىق كەڭەستە قىرعىز عالىمدارىنىڭ تمد ەلدەرىندە مۇنداي تاقىرىپتا كەڭ كولەمدە, نارىقتىق جۇيە ەرەكشەلىكتەرىن دە قامتىعان تۇڭعىش عىلىمي ەڭبەك دەپ باعالاپ, ءبىراۋىزدان قولداعانىن ومىردەگى قۋانىشتارىنىڭ ەرەكشە ءبىر ءساتى بولعانىن جاسىرمايدى.
ەكىنشىدەن, بۇگىندە عىلىمي اتاقتار, كوبىنە عىلىمي سالادان گورى, مەملەكەتتىك قىزمەتتە قوسىمشا بەدەل جينايتىن دارەجە رەتىندە پايدالانىلاتىندىعى دا جاسىرىن ەمەس. بۇل تۇرعىدا اتالعان عىلىمي ەڭبەك يەسىنىڭ زەينەتكەرلىك جاستا, عىلىم كانديداتى اتانعاننان 30 جىل وتكەندە قاجىماي-تالماي ماماندىعى بويىنشا دوكتورلىق ديسسەرتاتسيا قورعاۋى عىلىمعا شىنايى بەرىلگەندىگىنىڭ بەلگىسى بولسا كەرەك.
ءسوز سوڭىندا, كاكىمجان احمەدجان ۇلىنا عىلىمي اتاعىڭىز قۇتتى بولىپ, ەڭبەگىڭىزدىڭ جەمىسىن كورە بەرىڭىز دەمەكپىز.
سەيفوللا شايىنعازى,
«ەگەمەن قازاقستان».
قازاقستاندا قاي باعىتتاعى جولدار جابىق؟
قازاقستان • كەشە
22 اقپانداعى ۆاليۋتا باعامى جاريالاندى
قارجى • كەشە
ساراپشىلار قاۋىمداستىعى جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىنىڭ نەگىزگى ەرەجەلەرىن تالقىلادى
اتا زاڭ • 21 اقپان, 2026
ەگەمەندىكتى نىعايتۋداعى كەشەندى ءتاسىل
اتا زاڭ • 21 اقپان, 2026
جازۋشى سماعۇل ەلۋباەۆ جاڭا اتا زاڭنىڭ حالىققا جاقىنداي تۇسكەنىن ايتتى
اتا زاڭ • 21 اقپان, 2026
روزا رىمباەۆا ەل تۇرعىندارىن رەفەرەندۋمدا داۋىس بەرۋگە شاقىردى
اتا زاڭ • 21 اقپان, 2026
قازاقستان قۇراماسى فريستايل-اكروباتيكادان وليمپيادانىڭ فينالىندا سىنعا ءتۇستى
وليمپيادا • 21 اقپان, 2026
تۇڭعىشباي جامانقۇلوۆ: مەملەكەت پەن حالىق ءۇشىن جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ ءمانى زور
اتا زاڭ • 21 اقپان, 2026
ءۇش قازاقستاندىق گيمناست الەم كۋبوگى كەزەڭىنىڭ فينالىنا شىقتى
سپورت • 21 اقپان, 2026
اتا زاڭ • 21 اقپان, 2026
پرەزيدەنتكە قاسيەتتى رامازان ايىنىڭ باستالۋىنا وراي قۇتتىقتاۋ جەدەلحاتتارى كەلىپ ءتۇستى
پرەزيدەنت • 21 اقپان, 2026
كۇزەت قىزمەتىن باقىلاۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى تاعايىندالدى
تاعايىنداۋ • 21 اقپان, 2026
ازاماتتاردىڭ 78%-دان استامى جاڭا كونستيتۋتسيانى قولدايدى
اتا زاڭ • 21 اقپان, 2026
سوت اكىمدىككە ارنايى ءوتىنىش جاسادى
ايماقتار • 21 اقپان, 2026