ابزال انالار امان بولسىن!

جۇرەگى جىلىلىققا تولى, جەتىم مەن جەسىردى ەسىركەي بىلەتىن جاننىڭ پەيىلى كەڭ, سەزىمتال كەلەتىنى, ءاردايىم شاماسى كەلسە قولۇشىن بەرۋگە ءازىر تۇراتىنى بارشاعا ايان. مۇنداي ادامدار ارامىزدا از ەمەس. وسىدان تۋرا 20 جىل بۇرىن باتىس قازاقستان مەن اتىراۋ وبلىستارىندا كەنەتتەن سۋ تاسقىنى بولىپ, زارداپ شەككەن وڭىرلەرگە گۋمانيتارلىق جەدەل كومەك كورسەتۋ ماقساتىندا «ازامات» اتتى ءبىزدىڭ شاعىن اۆيامەكەمە­نىڭ مۇشەلەرى «بوبەك» حالىقارا­لىق قايىرىمدىلىق قورىنىڭ باسشىسى سارا نازارباەۆانىڭ قولداۋىمەن الماتى – ورال – اتىراۋ – الماتى باعىتى بويىنشا ساپارعا اتتاندى. ۇشاققا تيەلگەن التى تونناداي ارناۋلى جۇگىمىز – ءدارى-دارمەك, كيىم-كەشەك, ازىق-ت ۇلىك ەدى. بۇل شاراعا سول كەزدەگى جاستار ءىسى, تۋريزم جانە سپورت ءمينيسترى بىرعانىم ءايتىموۆانىڭ دا تىكەلەي قاتىسى بولعانىن ايتا كەتۋ كەرەك. ول بىزگە رەسمي حات جولداعان ەدى. حاتتا باتىس قازاقستان مەن اتىراۋ وبلىستارىنداعى سۋ تاسقىنىنان زارداپ شەككەن ايماقتاعى بالالاردى الماتىداعى «گورنوە سولنتسە» پيونەر لاگەرىنە جەتكىزۋ جانە كەرى اكەلىپ سالۋ جونىندە ءوتىنىش بىلدىرىلگەن بولاتىن. سول ساپارىمىزدا ورال قالا­سىنا كەلىپ, جۇگىمىزدىڭ جارتىسىن ءتۇسىرىپ, ۇشاعىمىزعا جانارماي قۇيدىق تا, مەكتەپ جاسىنداعى 30-35 بالانى الىپ اتىراۋعا بەت الدىق. بۇندا دا «بوبەك» قورىنىڭ جەرگىلىكتى ۋاكىلدەرى, جاستار قوعامى ءبىز اكەلگەن قايىرىمدىلىق ماقساتىنا ارنالعان جۇكتەردى ءتۇسىرىپ الىپ, 30 شاقتى بالانى ۇشاققا مىنگىزىپ, ەلىمىزدىڭ سول كەزگى استاناسى الماتىعا اتتاندىرىپ سالدى. الماتىدا بالالار جاقسىلاپ دەمالعان سوڭ ەلدەرىنە – ورال مەن اتىراۋعا جەتكىزدىك. بالالاردىڭ اتى-ءجونى تىركەلگەن قۇجاتتاردى قولىما الىپ قاراپ وتىرسام, بىرەۋلەرى كوپبالالى وتباسىنان شىقسا, بىرەۋلەرى مۇلدە جەتىم ەكەنى جازىلىپتى. ۇشاق الماتىدان ءبىراز ۇشىپ شىققان سوڭ ۇشقىشتار وتىراتىن كابيناعا, قاسىمىزعا رۇقسات سۇراپ 14-15 جاستاعى بالا كەلىپ, ءوزىن تانىستىردى. ەسىمى بەرىك, اقپاتەردەن ەكەن, اۋىلداس بولىپ شىقتىق. قازىر بەرىك اقساي قالاسىندا بۋحگالتەر بولىپ قىزمەت ىستەيدى, ەكى بالانىڭ اكەسى. ال قالعان 70 شاقتى بالانىڭ تاعدىرى بىزگە بەلگىسىز, وسى ماقالا گازەت بەتىنە شىعىپ جاتسا, بالكىم, حابارلاسار... ءسوز اراسىندا سول جولى يگى ماقساتىمىزعا قولداۋ كورسەتۋ ورنىنا, تەرىس قاباعىن كورسەتكەن كىساپىرلەر دە كەزدەسپەي قالماعانى ەسكە تۇسەدى. ماسەلەن, سول جولى 2-3 توننا قاجەتتى جانارمايدى الماتىدان الا المادىق, ول كەزدە اۆيا جانارمايىنا (كەروسين تس-1) زارۋلىك مول ەدى, ونىڭ ۇستىنە اتىراۋ اۋەجايىنىڭ باسشىسى: «قايىرىمدىلىق رەيسىمەن كەلە جاتقان تۋ-154م ۇشاعىنا جانارمايدى ەكى ەسە قىمبات باعامەن بەرىڭىز», دەپ تىلدەي قاعازعا ءوز قولىمەن جازىپ, قولىن قويىپتى دا, ءوزى سول كۇنى ەرتەمەن ماسكەۋگە ۇشىپ كەتىپتى. سودان بەرى, مىنە, ارادا 20 جىل وتسە دە, وسى وقيعا, جانى اشىماستىق, جاتباۋىرلىق كورسەتكەن جاننىڭ سول ءبىر كەلەڭسىز قىلىعى, تاكاپپار مىنەزى مەن ارەكەتى مەنى ءالى كۇنگە دەيىن قات­تى قىنجىلتادى... مۇنداي قي­قار­لىقتى وسى ساپارىمىزدا «قازاق­ستان اۋە جولدارى» ۇلتتىق اكتسيو­نەرلىك اۆياكومپانياسى باسشىسى ورىنباسارىنىڭ تاراپىنان دا بايقادىق. جاعدايدى ەستي تۇرا: «ءبىز قايىرىمدىلىق شاراسىمەن اينالىسپايمىز...» دەپ بەتىمىزدى قايتارىپ تاستاۋى ادامگەرشىلىككە جات, جاراسپايتىن قىلىق ەدى. اتتەڭ, امال قانشا... دەدىك! ەندى ايتايىن دەگەنىمىزگە قايتا ورالىپ, ءسوزىمىزدى تۇيىندەيىك. نەگىزىنەن, ءبىزدىڭ قولىمىزعا قالام الۋعا تۇرتكى بولعان ءجايت – ەلىمىز­دىڭ ءبىرىنشى حانىمى سارا الپىس­قىزىنىڭ بالالارعا, اسىرە­سە, جەتىمدەرگە جاساپ كەلە جات­قان شەكسىز قامقورلىعى. كوپ­شىلىك سارا اپايدىڭ ءوزىن دە, قايراتكەرلىك ءىس-ارەكەتتەرىن دە جاقسى بىلەدى. سالاماتتى ءومىر ءسۇرىپ, دەنساۋلىعىن, ءوز-ءوزىن كۇتىپ ۇستاۋ جولىن سارا اپايىمىز ۇنەمى حالىق اراسىندا ناسيحاتتاپ كەلەدى. دەنساۋلىقتارىندا كىناراتى بار كىشكەنە وتانداستارىمىز – بالالار ءۇيى تۇلەكتەرىنە دەگەن ىقىلاسى تىپتەن بولەك. بولمىس-ءبىتىمى كوپ ادامداردا كەزدەسە بەرمەيتىن جان جىلۋى مەن مەيىرىمدىلىگىمەن ەرەكشەلەنەدى. اپايىمىزدىڭ بويىندا ازاماتتىق جانە انالىق پاراساتى وتە جوعارى دەسەم, قاتەلەسپەيمىن. وسى تۇستا انالىق مەيىرىمى ءالى ەسىمنەن كەتپەيتىن وزگە دە ابزال جاندارعا قاتىستى بىرەر جايتتى دا ورتاعا سالا كەتكىم كەلەدى. مەن مەكتەپتە وقىعان كەزدە اكە-شەشەم شارۋا ادامدارى بولعاندىقتان, كوبىنە قىردا تۇراتىنبىز. سوعان بايلانىستى اۋىل ادامدارىنىڭ ۇيىندە, كەيىن ونجىلدىق مەكتەپ-ينتەرناتتىڭ جاتاقحاناسىندا جاتىپ وقىپ, ورتا ءبىلىم الىپ شىققان تۇلەكتەردىڭ ءبىرىمىن. «اشارشىلىقتا جەگەن قۇيقانىڭ ءدامى اۋزىڭنان كەتپەيدى» دەمەكشى, سول كەزدە قامقور بولعان مۇعالىم اپايلارىمدى ءالى كۇنگە دەيىن قادىر تۇتىپ كەلەمىن, ولار بۇگىندە ەل قۇرمەتتەيتىن ارداگەر جاندار. ءارى وقىتۋشىم, ءارى تاربيەشىم بولعان مارفۋعا اديەتقىزى جانە ەلگە سىيلى باتىر انا – جامال بۋماشقىزى اپايىمىزدىڭ بالا تاربيەسىنە كوڭىل ءبولۋى, ەڭبەككە باۋلىپ, ادام قاتارىنا قوسۋداعى تاجىريبەلەرى وشپەس ونەگە دەسەم, قاتەلەسپەيمىن. اپايلارىمىزدىڭ ادام تاربيەسىندەگى باستى تالاپتارى جىگەرلىلىك, يماندىلىق جانە قاناعاتشىلدىقتى ناسيحاتتاۋ ەدى. وسىنداي ابزال دا ونەگەلى باتىر انالارىمىز ءالى ارامىزدا بار, بۇل كۇندە ولار ەلدەگى اقجاۋلىقتى, ارداقتى اجەلەرگە اينالدى, اللا قۋات بەرگەي, امان-ساۋ بولىڭىزدار! اڭگىمەمىزدىڭ نەگىزگى جەلىسىنە قايتا ورالايىق. سونىمەن «ازا­مات» اۋە كومپانياسىنىڭ سول ءبىر كىشكەنە ەڭبەگى «بوبەك» قورىنىڭ پرەزيدەنتى سارا الپىسقىزى نازارباەۆانىڭ تاراپىنان جوعارى باعالانىپ, ول كىسىدەن ءبىز 1994 جىلعى شىلدەنىڭ 27-ءسى كۇنى العىسى مەن ىستىق ىقىلاسى بىلدىرىلگەن اشىق حاتىن الدىق. بۇل دا جانى ەلگەزەك جاقسىنىڭ قايىرىمدىلىقتى قادىرلەي بىلەتىن كىسىلىكتى قاسيەتىن كورسەتسە كەرەك. وسى ورايدا سول كەزدەگى قايى­رىمدىلىق ساپارىمەن ۇشقان «ازامات» اۋە جولدارى مەكەمەسىنە تىكەلەي كومەگىن تيگىزگەن الماتى, ورال جانە اتىراۋ اۋەجاي تەح­نيكتەرى مەن ينجەنەرلەرىنە جانە قازاقستاننىڭ اەروناۆيگاتسيا ۇجى­مىنا دا العىسىمدى ايتىپ, بارشاسىنا زور دەنساۋلىق, ەڭ­بەك­تەرىنە جەمىس تىلەگىم كەلەدى. نۇرلان اقمۇحانوۆ, ءبىرىنشى سىنىپتى ينجەنەر-ۇشقىش. استانا.