وسىنداي cۋىت حابار تاعى تارادى. دالىرەك ايتساق, قاراعاندى وبلىسىندا تاعى ەكى بالا تەرەزەدەن قۇلاپ كەتتى. پەرىشتەسى قاقسا كەرەك. ءتۇرلى اۋىر جاراقات الدى. ايتەۋىر, امان. بۇل ارادا تاعى دەپ تاۋسىلۋىمىز تەگىن ەمەس. ويتكەنى, بۇل – ءبىزدىڭ ەسەبىمىزشە, ايماقتا اينالدىرعان ءبىر جارىم ايداعى قۇلاعان جەتىنشى بالا. نەگىزى, قىلمىستىق كودەكستىڭ 141-بابىندا «بالالاردىڭ ءومiرi مەن دەنساۋلىعىنىڭ قاۋiپسiزدiگiن قامتاماسىز ەتۋ جونiندەگi مiندەتتەردi تيىسىنشە ورىنداماۋ» جاۋاپتىلىعى قاراستىرىلعان. باپقا سايكەس جازا سالدارعا بايلانىستى تاعايىندالادى. ەگەر جەڭىل بولسا, ايىپپۇل تولەنەدى. نەمەسە ەكى جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىرىلادى. ارينە, قاي اتا-انا بالاسىن ولىمگە قيادى؟ دەگەنمەن اتا-انالار بەيقامدىقتان ءبارىبىر ارىلماي ءجۇر.
ەلدە كوپقاباتتى ءۇيدىڭ تەرەزەسى قانشا وتباسىن قارا جامىلدىرعانى تۋرالى ناقتى ستاتيستيكا جوق. 2014 جىلدان بەرى ىشكى ىستەر مينيسترلىگى بۇل جونىندە ەسەپ جۇرگىزبەيدى ەكەن. بالالار جاراقاتى رەتىندە عانا تىركەلەدى. قاراعاندى وبلىسى پوليتسيا دەپارتامەنتىندە دە مۇنداي ستاتيستيكا جوق بوپ شىقتى. توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتى مەن دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ ەنشىسىندە كورىنەدى. ياعني بۇل قۇقىقتىق نەگىزدە ءىس قوزعالمايتىنىن كورسەتسە كەرەك. بىلتىر قاراعاندىدا تەرەزەدەن قۇلاعان بالا سانى 29 ەكەن. وبلىستىڭ توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتى دەرەگىنشە, جىل باسىنان بەرى ايماقتا 11 بالانى تەرەزە اجالعا اپارا جازداعان. سوڭعى 2 ايدا قارابايىر ەسەبىمىز وبلىستا 7 بالانى ساناپ شىقتى. ونىڭ ىشىندە, ەكى جاستاعى بالا وسى مامىردا كوز جۇمدى.
بيىلعى ءبىرىنشى جاعداي 19 ناۋرىزدا – بالقاشتا, ودان كەيىن 29 ناۋرىز – ساراندا, 23 ساۋىردە – قاراعاندى مەن بالقاشتا, 9 مامىر – قاراعاندىدا, ال وسى اپتادا تەمىرتاۋدا جانە بۇقار جىراۋ اۋدانىندا تىركەلدى. بۇل – نەبارى ءبىر جارىم ايداعى احۋال. ال الدا – شىلىڭگىر شىلدە. كوپقاباتتى ۇيلەردىڭ قاپىرىقتا قالاتىن شارىقتاۋ شەگى ءالى تۋمادى. تەرەزەلەردىڭ جاپپاي اشىلۋى ەندى باستالادى. قاۋىپ كوبەيەدى. نەندەي امال, قانداي ءتاسىل بار؟ بۇل جونىندە پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تاپسىرماسى بار. مەملەكەت باسشىسى قۇرىلىس كومپانيالارىنا قاۋىپسىزدىك نورمالارىن قاتاڭ كۇشەيتۋدى دە مىندەتتەدى.
«قۇرىلىس نورمالارىندا قاۋىپسىزدىكتىڭ ناقتى پارامەترلەرىن كۇشەيتۋ قاجەت دەپ سانايمىن. ءبىز, ارينە, قۇرىلىس جاعدايلارىن جەڭىلدەتەمىز. بىراق كەيبىر قۇرىلىسشىلار مەن كاسىپكەرلەر مۇنىڭ ءبارىن تەرىس پايدالانادى. قوسىمشا قاۋىپسىزدىك شارالارىن قولدانۋ قاجەت. بالالاردىڭ تەرەزەدەن قۇلاۋىنا الدىمەن اتا-انالار جاۋاپتى, ءارى بۇل قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ اكىمدىكتىڭ مىندەتى», دەگەن ەدى پرەزيدەنت.
ودان سوڭ پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسى قۇزىرلى ورىندار تاراپىنان كومپانيالارعا تەك ۇسىنىس رەتىندە عانا ايتىلدى. بۇل ۇسىنىستىڭ ەشبىر زاڭدىق تەتىگى جوق. وعان سەبەپ – جوعارىدا ايتقانىمىزداي, بالانىڭ قاۋىپسىزدىگىنە, اۋەلى, اتا-انا جاۋاپتى. نۇسقاۋلىق العان قۇرىلىس كومپانياسى ونى مۇلتىكسىز ورىندايدى دەۋ دە وتىرىك. جۇرە تىڭدايدى. كۇلە شىعارىپ سالادى. زاڭدا بولماعان سوڭ باسىن قاتىرىپ, بوسقا اۋرەگە تۇسپەيدى. كومپانيالار ۇنەمشىل. بۇل نۇسقاۋدى زاڭدىق نەگىزدە بەكىتۋگە بولا ما؟ زاڭگەردىڭ ايتۋانشا, ول مۇمكىن ەمەس.
– قازىر قۇرىلىس كومپانيالارىنا ۇسىنىس رەتىندە ايتىلىپ جاتىر. دەگەنمەن ونىڭ ورىندالۋىن قاتاڭ قاداعالاعان ەشكىم جوق. نەمەسە ولاردىڭ جوبالارىندا مۇنى مىندەتتى ەتىپ قويۋ كەرەك. سونداي-اق ءۇيدى قابىلداعاندا تەرەزە قاۋىپسىزدىگىنە نازار اۋدارىلۋعا ءتيىس. ەندىگى ماسەلە بۇرىنعى ەسكى ۇيلەردەگى قاۋىپسىزدىكتى قايتەمىز؟ بۇعان اتا-انا عانا جاۋاپتى. اتا-انا بالالى بولعان سوڭ ونىڭ قاۋىپسىزدىگىن ويلاۋعا مىندەتتى, – دەيدى زاڭگەر كوكەش كارىعۇلقىزى.
پلاستيك تەرەزە سالاتىن كاسىپكەرلەر جاز شىعا جالپى تاپسىرىستىڭ كوبەيەتىنىن ايتادى. قورعانىس بەكىتكىشتەردى ورناتۋعا دا ءوتىنىش ارتا تۇسەتىن كورىنەدى. ءتىپتى «جاۋ كەتكەن سوڭ قىلىشىن تاسقا شاباتىندار دا» بار. اتا-انالاردىڭ كەيبىرى جازاتايىم وقيعا بولعان سوڭ عانا وپىق جەپ, ورناتادى ەكەن.
– كەيىنگى كەزدە قاۋىپسىزدىك بەكىتكىشتەرىنە تاپسىرىستار كوبەيدى. باعاسى اسا قىمبات ەمەس. جىلدام ورناتىلادى, – دەيدى جەكە كاسىپكەر ۆلاديمير ۆورونوۆ.
وقيعا ورنىنا ءبىرىنشى بولىپ باراتىن توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتى جالپاق ەلدى ەسكەرتۋدەن كەندە ەمەس. كىشكەنتاي بالالاردى قاراۋسىز قالدىرماۋدى جاقتارى تالماي جۇرتتان سۇراپ-اق كەلەدى. تەرەزەلەرگە ارنايى بەكىتكىشتەر ورناتۋدى دا وتىنەدى. تەك تىڭدار قۇلاق از.
– بالالاردىڭ تەرەزەلەر مەن بالكونداردان قۇلاۋىنا جول بەرمەۋ ءۇشىن قاراۋسىز قالدىرماۋ كەرەك. بالا تەرەزەنىڭ الدىنا شىعا المايتىنداي ەتىپ, جيھازدىڭ بارلىق ءتۇرىن ول جەردەن الىپ تاستاۋ قاجەت. موسكيت تورى قۇلاۋدان قورعانۋعا ارنالماعان. سونىمەن قاتار تەرەزەنى بىرنەشە سانتيمەتردەن ارتىق اشۋعا مۇمكىندىك بەرمەيتىن ارنايى بەكىتكىشتەر ورناتىلۋعا ءتيىس. ەگەر بەكىتكىش قۇرىلعى ورناتۋ مۇمكىندىگى بولماسا, تەرەزەنىڭ تۇتقاسىن الىپ تاستاپ, ونى تەك قاجەت جاعدايدا قولدانۋ كەرەك, – دەيدى تجد ءباسپاسوز حاتشىسى جاننا داۋرەنبەكوۆا. ماماندار اشىق قالعان تەرەزە اسىرەسە ەكى جاس پەن جەتى جاس ارالىعىنداعى بالالارعا قاۋىپتى ەكەنىن ايتادى.
جامانات شاقىرعىمىز كەلمەيدى. دەسەك تە, بۇل ماسەلە جەكە وتباسى شەڭبەرىنەن شىعىپ كەتتى. ءبۇتىن قوعامنىڭ پروبلەماسى دەڭگەيىنە كوتەرىلدى. ولاي بولسا, قوعام بۇل ماسەلەنىڭ الدىن الىپ, اۋىر ستاتيستيكانى توقتاتاتىن شەشىم شىعارۋ ءۇشىن ناقتى شارالاردى قولعا العانى ءجون. وكىنىشتىسى, مۇنداي قادام كۇنى بۇگىنگە دەيىن تولىق جاسالعان جوق.
قاراعاندى وبلىسى
