سەسسيا جەمىستى اياقتالدى

پارلامەنت دەپۋتاتتارىنىڭ جازعى كانيكۋلعا شىعار الدىندا ءماجىلىس دەپۋتاتى تالعات ەرعاليەۆتى اڭگىمەگە تارتىپ, سەسسيانىڭ قالاي اياقتالعاندىعى جونىندە سۇراعان ەدىك. – مەن پارلامەنتتىڭ بەسىنشى شاقىرىلىمىنىڭ ءۇشىنشى سەسسيا­سى تابىستى اياقتالدى دەپ سانايمىن. وسى سەسسيادا 154 زاڭ جوباسى قارالىپ, 104 زاڭ قابىلداندى. بۇل – ۇلكەن جۇمىس. بۇلاردىڭ ءبارى دە ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسىن نى­عايتىپ, حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىراتىن, مەملەكەتىمىزدىڭ ىرگەسىن نىقتاي تۇسەتىن زاڭدار. – زاڭ جوبالارىنىڭ نەگىزگى بولىگىن ۇكىمەت دايىندايدى. ال بۇل ىستەگى دەپۋتاتتاردىڭ ۇلەس سالماعى قانداي؟ – ارينە, قارالعان زاڭ جوبا­لارى­نىڭ 134-ءى ۇكىمەتتەن ءتۇستى. بۇل – تابيعي جايت. ويتكەنى, زاڭ جوبالارىن ازىرلەۋگە نەگىزىنەن ۇكى­مەت باس­تاماشى بولادى. ءوزىنىڭ كۇن­دەلىكتى جۇمىسىن ءتيىمدى ءجۇر­گىزۋگە ىقپال ەتەتىن, ەكونوميكانى دامىتۋعا نەگىز بولاتىن زاڭ جوبالارىن دايىنداۋعا ولار مۇددەلى. دەگەنمەن, بۇل ىستە دەپۋتاتتار دا بەلسەندىلىك تانىتىپ ءجۇر. وسى سەسسيادا قارالعان 11 زاڭ جوباسىنىڭ ازىرلەنۋىنە دەپۋتاتتار باستاماشى بولدى. سونداي-اق, دەپۋتاتتار حالىقتىڭ, ەلدىڭ شەشىلمەي جاتقان وزەكتى پروبلەمالارىن كوتەرىپ, ورتالىق اتقارۋشى ورگاندارعا 444 دەپۋتاتتىق ساۋال جولدادى. بۇلاردىڭ ءبارى دە تەزىرەك شەشىلۋدى كۇتىپ جاتقان كەزەك كۇتتىرمەس ماسەلەلەر ەكەندىگى داۋسىز. سونىڭ ىشىندە ءوزىم دە بىرنەشە دەپۋتاتتىق ساۋال جولدادىم. – قابىلدانعان زاڭداردىڭ ارا­سىندا حالىققا تيىمدىلىگى تۇر­عىسىنان ءوزىڭىزدىڭ ەسىڭىزدە قالعاندارى قانشالىقتى؟ – وندايلار كوپ. اسىرەسە, مە­نىڭ ەسىمدە ەلدەگى كاسىپكەرلىكتى دامى­تۋعا يگى اسەر ەتەتىن رۇقسات بەرۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋ جونىندەگى زاڭ جوباسى قالدى. ەلىمىزدەگى شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتى قولداۋ, مەملەكەتتىك كىرىستىڭ سۇبەلى بولىگى وسى سالادان تۇسەتىن سالىقتار بولۋى كەرەكتىگىن ەلباسى دا ءوزىنىڭ تالاپتارىندا ۇنەمى ايتىپ وتىرادى. الايدا, كاسىپكەرلىكتى دا­مى­تۋعا قولبايلاۋ بولىپ ءجۇر­گەن كەدەرگىلەر كوپ. سونىڭ ەڭ باس­تىلارىنىڭ ءبىرى – رۇقسات بەرۋ جۇيەسىنىڭ تىم كۇردەلىلىگى. كاسىپ­پەن اينالىسقىسى كەلەتىن ادامنىڭ اياعىنان الىپ, تۇساۋ بولاتىن تولىپ جاتقان تالاپتار ونى ابدەن قاجىتاتىن. وسىنىڭ ءوزى سىبايلاس جەمقورلىققا دا جول اشىپ, شەنەۋنىكتەردىڭ كاسىپكەردى تەسپەي سورۋىنا جاعداي جاسايتىن. ەندى رۇقسات بەرۋ جۇيەسىن بارىنشا ءمولدىر جانە كوپتەگەن ورىنسىز تالاپتاردى قىسقارتاتىن زاڭ قابىلدادىق. سونىڭ ناتيجەسىندە بۇرىنعى 1436 تالاپتىڭ 699-ى قىسقاردى. بىلايشا ايتقاندا, جاڭا زاڭ ارقىلى كاسىپكەرگە قولبايلاۋ بولاتىن تالاپتاردى ەكى ەسەگە جۋىق قىسقارتتىق. بۇل جەكە كاسىپپەن اينالىساتىن جاندارعا ءبىرشاما جەڭىلدىك بەرىپ وتىر. مەنىڭشە, كەدەرگىلەردى ءالى دە قىسقارتۋ كەرەك, سوندا بىزدەگى كاسىپكەرلىك تە تەز داميتىن بولادى. ونى ەندى جاڭا زاڭ جوباسىندا قاراستىرۋ كەرەك شىعار. – جوعارىداعى سوزىڭىزدە دەپۋ­تاتتىق ساۋالدار تۋرالى ءاڭ­گى­مە قوزعاپ قالدىڭىز. ەندى وسى ماسەلەگە توقتالىپ وتسەڭىز. سەسسيا بارىسىندا قانشا ساۋال جاسادىڭىز؟ – دەپۋتاتتىڭ بەلسەندىلىگىن كور­سەتەتىن ءبىر كريتەري وسى ساۋال جولداۋ دەپ بىلەمىن. ەلدە, اي­ماقتاردا, ءوزىمىز سايلانعان ءوڭىر­لەردە ورتالىق بيلىكتىڭ ارالاسۋىن تىلەپ جۇزدەگەن پروبلەمالار جاتادى. سونى ءتيىستى ورگاندار مەن مەكەمەلەردىڭ نازارىنا نەگىزىنەن دەپۋتاتتار جەتكىزەدى. ال دەپۋتاتتىڭ ساۋالىنا ورتالىق اتقارۋشى بيلىك مىندەتتى تۇردە جاۋاپ بەرۋى كەرەك. ارينە, ەلدەگى قوردالانعان پروبلەمالاردى جۋرناليستەر دە كوتەرەدى. الايدا, باق تۋرالى جاڭا زاڭ بويىنشا ور­تا­لىق بيلىك وندا كوتەرىلگەن پروبلەمالارعا جاۋاپ بەرۋى ءمىن­­دەتتى ەمەس. ال دەپۋتاتتىڭ كوتەرگەن ماسەلەسى اياقسىز قالماۋى زاڭدا قاراستىرىلعان. سوندىقتان ءبىز دەپۋتاتتىق ساۋال ارقىلى ەلدىڭ كەيبىر پروبلەمالارىنىڭ وڭ شەشىلۋىنە ىقپال ەتەمىز. جوعارىدا ايتقانىمداي, ءبىز وسى سەسسيادا 444 دەپۋتاتتىق ساۋال جولداعان ەكەنبىز, سونىڭ ءبارى دە وزەكتى ماسەلەلەر. مەن ءوز با­سىم سەسسيا بويىنا 30 شاقتى دە­پ­ۋتاتتىق ساۋالدى قولداپ, قول قويدىم. سونىڭ ىشىندە قا­زاق­ستاندىق شەنەۋنىكتەرگە وتان­دىق تاۋار ءوندىرۋشىنى قول­داۋ ماقساتىمەن ەلىمىزدە قۇراس­تى­رىلعان اۆتوموبيلدەردى الۋ قا­جەت­تىگى جونىندەگى ساۋالدى قول­دا­دىم. سونداي-اق پرەمەر-مي­نيستر­گە اسكەري قىزمەتتىڭ بە­دەلىن كوتەرۋ شارالارىن جاساۋ­دى ۇسىنعان دەپۋتاتتىق ساۋالدى دا قولداۋشىنىڭ ءبىرى بولدىم. ەكونوميكالىق ايماقتاردىڭ قازىرگى جاعدايىنا باقىلاۋ جاساۋ قاجەتتىگى تۋرالى دا ماسەلە كوتەردىك. بۇلاردان باسقا دا كوپ­تەگەن وزەكتى ماسەلەلەردى ۇكىمەت باسشىسى جانە مينيسترلىكتەر مەن ۆەدومستۆولار باسشىلارىنىڭ قاراستىرۋىنا ۇسىندىق. الايدا, ساۋالدارعا كەلىپ جاتقان جاۋاپ­تارعا قاناعاتتانا بەرمەيسىڭ. ءتيىستى ورگاندار كوبىنەسە جالتارما جاۋاپپەن قۇتىلا سالادى. «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ بەتى­نە شىققان قورعالجىن مەم­لەكەتتىك قورىعىنىڭ جاعدايى جانە وعان اپاراتىن جولدى ەلى­مىز­دەگى ءتۋريزمدى دامىتۋ باع­دار­لاماسى شەڭبەرىندە كۇردەلى ءجون­دەۋدەن وتكىزۋ جونىندە جازىل­عان ماقالانى وتە ورىندى دەپ تا­ۋىپ, وسى ماسەلەنى قولداپ دەپۋ­تات­تىق ساۋال جولدادىق. ونى اقمولالىق ارىپتەسىمىز جەكسەنباي دۇيسەباەۆ پلەنارلىق وتىرىستا وقىپ بەردى. سوعان وسى وڭىردەن سايلانعان بارلىق دەپۋتاتتار قولداپ, قول قويدىق. شىنىندا, قورعالجىنعا اپاراتىن جول ەش­قانداي سىن كوتەرمەيدى. سوعان قارا­ماي جىل سايىن كەلىپ جاتاتىن مىڭداعان شەتەلدىك ەكو-تۋريس­تەردەن قاتتى ۇيالامىز. جولداردى اۋىر سالماقتى جۇك ماشينالارى بۇزادى, ءبىزدىڭ جازىعىمىز جوق دەپ جول جوندەۋشىلەر ايتىلعان سىنعا دەن قويمايدى. شەتەلدىك تاس جولداردا «كاماز»-داردان بىرنەشە ەسە اۋىر جۇك كولىكتەرى جۇرسە دە جولدار بۇزىلمايدى, بىزدەردىكى نە قىلعان «تەز بۇزىلعىش» جول ەكەنىن تۇسىنبەيسىڭ... ءبىز ءوز ساۋالىمىزدا قورعال­جىننىڭ استانادان 135 شاقىرىم عانا ەكەنىن ەسكەرتىپ, ونىڭ ينفرا­قۇرىلىمىن ەكسپو-2017 كورمەسىن وتكىزۋگە دايىندىق شەڭ­بەرىندە قايتا جاڭعىرتۋ كەرەك ەكەنىن ايتتىق. ەكسپو-عا 5 ملن.-داي ادام كەلەدى دەپ كۇتۋدەمىز. ولارعا جالعىز كورمەنى عانا ەمەس, ەكولوگيالىق احۋالىمىزدى كورسەتەتىن دە جەر كەرەك قوي. بۋراباي ءبىرشاما الىس, ال قورعالجىن ناعىز قولايلى جەر. ونىڭ ۇستىنە قورعالجىننىڭ قىزىل قوقيقازى شەتەلدىكتەردى قاتتى قىزىقتىرادى. – اڭگىمەڭىزگە راحمەت. اڭگىمەلەسكەن  جاقسىباي سامرات, «ەگەمەن قازاقستان».