اكە اماناتى

قازاق سالتىندا قايتقان ادامدى قارا جەر قوينىنا تاپسىرار ساتتە ايەل زاتى زيرات باسىنا بارۋشى ما ەدى؟ ءتىپتى, ارعى-بەرگى اتا-بابا سالتىندا ايەل ادامنىڭ ءمايىت ۇستىنە توپىراق سالعانىن ەستىگەن, كورگەن جان بار ما؟ ءوز باسىم وسى جاسقا كەلگەنشە وندايدى ەستىمەگەنمىن. تاعدىردىڭ جازۋىمەن ايەل زاتى بولسام دا مەن باردىم. ەر ازاماتتارمەن قاتار تۇرىپ, قولىما كۇرەك الىپ, اكەمە توپىراق سالدىم. ويتكەنى, بۇل ول كىسىنىڭ اماناتى بولاتىن. اكەم كەڭەس ءىلياس ۇلى قازاقستان جانە موڭعوليا جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەسى, اقىن, بىرنەشە جىر جيناعىنىڭ اۆتورى ەدى. بۇركىت ۇستاپ, ساياتقا شىققاندى جاقسى كورەتىن. وسى جىلدىڭ 29 مامىرىندا ومىردەن وزدى. اكەمنىڭ ءوزى ايتقانداي, مەن جاس قالعان جوقپىن. ءوزىم دە ءۇش بالانىڭ اناسىمىن. تۇسكى ءۇزىلىس ۋاقىتىن پايدالانىپ, اكەم جاتقان اۋرۋحاناعا كەلگەم. دارىگەرمەن ءبىراز سويلەسىپ, پالاتاعا كىردىم. اكەم قينالىپ وتىر ەكەن. «قالايسىز؟», – دەگەن ءداستۇرلى سۇراعىمدى قويا ءجۇرىپ, ماڭدايىنا الاقانىمدى باستىم. قولىنان ۇستادىم, «اۋىرىپ تۇرمىن, مەنى بۇگىننەن قالدىرماي شىعارىپ اكەتىڭدەر», – دەدى. اللا اۋزىما سالدى ما قارسىلاسپاستان دارىگەرلەردىڭ تۇسكى ۇزىلىستە ەكەنىن, كەلە سالىسىمەن سويلەسىپ شىعارىپ اكەتەتىنىمدى ايتتىم. «جارايدى وندا», – دەپ ءبىر ءسات دەم العانداي بولدى. «ەندى سەن سىرتقا بارا تۇر, ءابىش اعاڭ قالسىن», – دەپ مەنى بولمەدەن شىعارىپ جىبەردى. ارادا ءبىر-ەكى مينۋتقا جەتەر جەتپەستە اعانىڭ «دارىگەر شاقىر», – دەگەن قاتتى داۋسى شىقتى, بۇرىلا بەرىپ, جالت قاراعانىم سول ەدى, اسىل اكەم سوڭعى دەمىن الىپ, ۇلىنىڭ قۇشاعىنان جاستىققا قۇلاپ بارا جاتتى. ارتىنان ەستىگەنىم, اكەم مەنى شىعارىپ جىبەرىپ: «مەن كەتتىم, ءابىش», – دەپتى. ساناۋلى كۇندەرى قالعاندا اكەمنىڭ جاقىن­دارىنىڭ ارقايسىنا ايتقان اماناتى ءبىر توبە, ال ماعان ايتقانى مىناۋ ەدى. «قىزىم, ۇلدار مەنىڭ بالام بولعاندا سەن دە مەنىڭ بالام ەمەسسىڭ بە. سەن مەنىڭ قىزىمسىڭ, سەن دە مەنەن تاراعان ۇرپاقسىڭ. سوندا اكەگە ۇلدان توپىراق بۇيىرعاندا, قىزدان نەگە توپىراق بۇيىرمايدى. سەن مەنى جەر قوينىنا تاپسىرعاندا ءبىر ۋىس توپىراق سال. جىلاما, ەگىلمە, ماعان سەنىڭ ەسەپسىز توگىلگەن كوز جاسىڭنان, ءبىر ۋىس توپىراعىڭنىڭ بۇيىرعانى ابزال», – دەپ ەدى. كىم اكەسىن اجالعا قيسىن, ول كەزدە ق ۇلىقسىز تىڭداعانىممەن, كوزدى اشىپ-جۇمعانشا وسى اماناتتى ورىندايتىن كۇن دە جەتىپ كەلەر دەپ ويلاماپپىن. ءسويتىپ, قارا-قۇرىم جينالعان ەر-ازاماتتار ورتاسىندا قولىما كۇرەك الىپ, اكەمە توپىراق سالدىم. بۇل قىز بالاعا جات قىلىق كورىنەر. بىراق مەن اكە سوزىنە ادالدىق تانىتتىم. ونىڭ دۇرىس, بۇرىسى ءبىر اللاعا ايان دەپ ويلايمىن. وسىنى جازۋداعى مەنىڭ كوزدەگەن ماقساتىم نە دەيسىز عوي؟ ماسەلە, ءبىر كۇرەك توپىراقتى, ءومىردىڭ وتكىنشىلىگىن وزىمنەن كەيىنگى جاستارعا, بالالارعا اڭعارتا وتىرىپ, اكەلەرىڭدى, انالارىڭدى كوزى تىرىسىندە ايالاڭدار دەۋ. مەن سونى تولىق ورىنداي المادىم با دەپ زيرات باسىنا باردىم. ادەتتە جوق بولسا دا, ءبىر كۇرەك توپىراق سالدىم...   زامەش كەڭەسقىزى, قازاقستان جۋرناليستەر وداعىنىڭ مۇشەسى.