كەيىنگى ۋاقىتتا قيت ەتسە, جۇدىرىعىن الىپ جۇگىرەتىندەر, ەرەگىسكەن ەكى كىسىنىڭ سوزگە كەلىسپەي قالۋى اتىسپەن, اقىر سوڭى كىسى ولىمىنە جالعاسىپ جاتقانداردى ءجيى ەستىپ تە, كورىپ تە ءجۇرمىز. كۇنى كەشە نۇربول دەگەن تانىس جىگىت كوشەدە كولىك كەپتەلىسىندە تۇرعان. قارا مەرسەدەسپەن جول بەرمەگەن جۇرگىزۋشى كولىگىنەن شىعىپ, ءاي, دەمەستەن نۇربولدىڭ اۋزى-مۇرنىن قان ەتىپ وتە شىققان. سويتسە, الگى جۇرگىزۋشى ىشكى ىستەردە ىزدەۋدە جۇرگەن قىلمىسكەر بولىپ شىقتى. مۇنداي وقيعالاردىڭ كوبەيۋى قازاقستاندا جۇيكە اۋرۋلارىنا شالدىققانداردىڭ قاتارى كۇرت وسكەندىگىمەن بايلانىستى سەكىلدى.
قازىر جاستار اراسىنداعى «رازبوركا» ءجيى ورىن الاتىنى جاسىرىن ەمەس. ولار ءوز تىلدەرىندە ايتقاندا «تولپامەن» كەلەدى. سولاي كەلگەن سوڭ توبەلەسپەي تارقامايدى. مىنا وقيعا دا سول «سەريالداردىڭ» جالعاسى. – ەي, سەن قۋعىنباي ەكەنسىڭ عوي, – دەدى ءبىرىنشى توپتىڭ مۇشەسى. – سەن بوسقا ساسىماشى. كىم قۋعىنباي؟ – دەدى قارسى جاقتىڭ بەلسەندىسى. – باستى قاتىرما, – دەپ ەكىلەندى تاعى بىرەۋى. «ايىرىپ» سويلەپ تۇرعان جىگىتتەردىڭ ءبىرى اشۋلانىپ قالدى. ارتىنشا وپىر-توپىر توبەلەس باستالدى. وسى كەزدە جاستاردىڭ ءبىرى قوينىنداعى تراۆماتيكالىق قارۋدى الىپ, قارسىلاسىن اتىپ سالدى. جابىرلەنۋشى جەدەل جاردەم اۋرۋحاناسىنا جەتكىزىلدى. الگى جىگىت ءومىر باقي مۇگەدەك بولىپ قالدى. وسى وقيعاعا بايلانىستى جەدەل ىزدەستىرۋ توبى جاساقتالدى. جول-پاترۋلدىك پوليتسياسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى ىسكە كىرىستى. وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى ءىىد جەدەل باسقارۋ ورتالىعىنىڭ بەينەباقىلاۋ كامەراسى مۇقيات قارالدى. وندا سول تۇنگى وقيعا قاز-قالپىندا جازىلىپ قالىپتى. كۇدىكتىلەر ۇستالدى. ولار 1993-1994 جىلدارى تۋعان الماتى قالاسىنىڭ جانە ورداباسى اۋدانىنىڭ تۇرعىندارى بولىپ شىقتى. ءىز كەسۋشىلەر ولاردى الىسقا ۇزاتپاي اۋىزدىقتادى. كۇدىكتىلەر قىزمىستارىن مويىندادى. بولعان وقيعاعا بايلانىستى قر قىلمىستىق كودەكسىنىڭ 257-بابى «بۇزاقىلىق» دايەگى بويىنشا قىلمىستىق ءىس قوزعالىپ, كۇدىكتى قاماۋعا الىندى. كۇدىكتىدەن ايعاقتى زات رەتىندە تراۆماتيكالىق قارۋ تاركىلەندى. ەلىمىزدە قازىرگى تاڭدا, جۇيكەسى سىر بەرگەندەر قاتارى كوبەيگەنىن ماماندار الەمدەگى جاعىمسىز اقپاراتتاردىڭ كوپتىگىنەن, ەلدەگى الەۋمەتتىك جاعدايدىڭ قيىنداۋىمەن, جۇمىستاعى سترەستىڭ كوپتىگىمەن, وتباسىنداعى كەلىسپەۋشىلىكتەردىڭ اسقىنۋىمەن, ادامنىڭ جالعىزسىراپ قالعاندىعىمەن تۇسىندىرەدى. بۇقارا اقپارات قۇرالدارى كۇندىز-ءتۇنى جاعىمسىز جاڭالىقتاردى, قىز زورلاۋ, كىسى ءولتىرۋ, پارا الۋ, اقشا ۇرلاۋ, اتام قازاق بۇرىن-سوڭدى ەستىمەگەن قىلمىستاردىڭ سان الۋان ءتۇرىن كورسەتە بەرگەن سوڭ, ءوزىڭ دە ەرىكسىز مويىندايسىڭ. وتكەن جىلدىڭ وزىندە قازاقستاندا 83129 ادام جۇيكە اۋرۋىنا شالدىققان دەپ تانىلىپ, مۇگەدەكتىك تاعايىندالعان. مامانداردىڭ ايتۋىنشا, ولاردىڭ 95 پايىزى ءومىر بويى مۇگەدەكتىككە بەرىلەتىن زەينەتاقىمەن قامتاماسىز ەتىلەدى, ەڭ وكىنىشتىسى – ولاردىڭ 25 پايىزى 30-عا تولماعاندار بولسا, 75 پايىزى 40 جاسقا جەتپەگەندەر. ەگەر وركەنيەتتى ەلدەردەگى سياقتى تىڭ كوزقاراس, جاڭا جۇيەمەن جۇمىس جاسالسا, ولاردىڭ كوپشىلىگىن قالىپتى ءومىر سۇرۋگە جەتكىزۋگە بولادى ەكەن. الماتى قالالىق پسيحيكالىق ساۋلىق ورتالىعىنىڭ مالىمەتىنە قاراعاندا, 2013 جىلى 1802 ادام قارالعان, ونىڭ 183-ءنىڭ سىرقاتى انىقتالىپ, ەڭبەككە جارامسىزدىعىنا بايلانىستى مۇگەدەكتىك بەرىلگەن. جالپى, بۇل سالادا ماسەلە شاش-ەتەكتەن. سونىڭ ەڭ باستىسى – جۇيكە اۋرۋلارى ماماندارىنىڭ ەلىمىز بويىنشا ازدىعى. جۇيكە قىزمەتى بۇزىلعانداردى ەمدەيتىن كلينيكالاردا 20-30 سىرقاتقا ءبىر دارىگەردەن كەلەدى. ايتپەسە, ءبىزدىڭ كوپتەگەن وتانداستارىمىز سۇرقاي جابىق مەديتسينالىق مەكەمەلەردە سول باياعىشا سۇرعىلت تىرلىك كەشىپ, ودان ءارى كوڭىلدەرى جابىرقاپ, جۇيكەلەرى جۇقارا بەرمەك. ادەتتە, ولاردان اتا-اناسى, تۋىستارى باس تارتادى, ولار نەگىزىنەن ەڭبەك جانە الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ جاردەمىنە ءزارۋ بولادى. بىزدە ادامداردى ساۋ ومىرگە قايتا ورالتۋدىڭ باسقاشا, جاڭاشا جولدارى جەتىلدىرىلمەگەندىكتەن ادامدار سول ديسپانسەرلەرگە كەزەككە تۇرىپ, قايتا ورالۋ مۇمكىن ەمەس ەسىككە ءوز ەركىمەن كىرۋگە ءماجبۇر. جۇمامۇرات ءشامشى, تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى. استانا.
