بۇرىنعى باسشى زاۋىربەك قىپشاقباەۆ 2022 جىلدىڭ قاراشا ايىنىڭ سوڭىندا ورال قالاسىندا قاماۋعا الىنعان بولاتىن. وعان قازاقستان رەسپۋبليكاسى قىلمىستىق كودەكسىنىڭ 366-بابىنىڭ 4-بولىگىنە سايكەس «بىرنەشە مارتە پارا الدى» دەگەن ايىپ تاعىلىپ وتىر. ايىپتاۋ تاراپىنىڭ نۇسقاسى بويىنشا, «جول اكتيۆتەرىنىڭ ۇلتتىق ساپا ورتالىعى» باتىس قازاقستان وبلىستىق فيليالىنىڭ بۇرىنعى باسشىسى 2022 جىلدىڭ مامىر-قاراشا ايلارىندا «شىڭعىرلاۋ-اقساي» اۆتوجولىن سالىپ جاتقان «دسك «پريوريتەت» كومپانياسى باسشىسىنان بارلىعى 32 ميلليون تەڭگە پارا العان. بۇل قارجى ۇلتتىق ساپا ورتالىعىنان وڭ ساراپتاما الۋ ءۇشىن بەرىلگەن. كومپانيا باسشىسى جاننا كەنجينانىڭ ايتۋىنشا, ول ز.قىپشاقباەۆتىڭ ۇزاق ۋاقىت بويى اقشا بوپسالاپ جۇرگەنىن بىردەن ايتا الماعان: «مەن جول قۇرىلىسى قىزىپ جاتقان ۋاقىتتا ول تۋرالى ايتار بولسام, جاز بويى جول سالىنباي قالار ەدى جانە جولدى ۋاقىتىندا سالماعانىم ءۇشىن مەن كىنالى بولار ەدىم», دەيدى كاسىپكەر.
ز.قىپشاقباەۆ پارا الۋ ساتىندە قولعا تۇسكەننەن كەيىن كوپ ۇزاماي-اق «دسك «پريوريتەت» كومپانياسىنىڭ باسىنا دا قارا بۇلت ۇيىرىلە باستاعان. الدىمەن «جول اكتيۆتەرى ساپاسىنىڭ ۇلتتىق ورتالىعى» ماماندارى «دسك پريوريتەت» كومپانياسىنىڭ الداعى جول ماۋسىمىنا دايىنداپ قويعان جول-قۇرىلىس ماتەريالىن, اتاپ ايتقاندا, قيىرشىقتاس ۇلگىلەرىن الىپ, سىناقتان وتكىزەدى. ولاردىڭ ناتيجەسى تەرىس بولىپ, كومپانيانىڭ اتتەستاتتالعان ءوز زەرتحاناسىنىڭ ناتيجەسىنە سايكەس كەلمەيدى.
بۇدان كەيىن تاپسىرىس بەرۋشىنىڭ باستاماسى بويىنشا بارلىق مۇددەلى تۇلعالاردىڭ قاتىسۋىمەن «جول اكتيۆتەرى ساپاسىنىڭ ۇلتتىق ورتالىعىنىڭ» سىناق زەرتحاناسىنىڭ بازاسىندا ىرىكتەلگەن قيىرشىقتاس سىنامالارىنا قايتا سىناق جۇرگىزىلەدى. سىناق بارىسىن قاداعالاعان ماماندار سىناقتاردى جۇرگىزۋ الگوريتمى مەن ادىستەرىنىڭ بۇزىلۋىن انىقتايدى جانە بۇل بۇرىن جۇرگىزىلگەن سىناقتاردىڭ وبەكتيۆتىلىگىنە كۇمان كەلتىردى. وسىعان بايلانىستى «دسك پريوريتەت» كومپانياسى وزگە تاۋەلسىز, اككرەديتتالعان زەرتحانا ماماندارىن تارتۋ ءۇشىن «ۇلتتىق ساراپتاما جانە سەرتيفيكاتتاۋ ورتالىعى» اقتوبە فيليالى جانە «قازاقستان جول عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى» اق-نىڭ زەرتحاناسىنا جۇگىنۋگە ءماجبۇر بولادى. ولار قيىرشىقتاسقا قويىلاتىن ساپانى راستاپ, قورىتىندى بەرەدى.
«ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن «اتامەكەن» كاسىپكەرلەر پالاتاسى پروكۋراتۋرا ورگاندارىنا جۇگىندى. ناتيجەسىندە, جولعا تاپسىرىس بەرۋشى «قازاۆتوجول» ۇك» اق قيىرشىقتاستىڭ جول قۇرىلىسىنا پايدالانۋعا جارامدىلىعى تۋرالى شەشىم قابىلدادى جانە «جول اكتيۆتەرى ساپاسىنىڭ ۇلتتىق ورتالىعى» فيليالىنىڭ نەگىزسىز ارەكەتتەرىنىڭ جولىن كەستى. بۇعان كاسىپكەردىڭ تاباندى ارەكەتتەرى ىقپال ەتتى. ول جارتى جولدا توقتاماي, ساۋاتتى جانە جەدەل ارەكەت ەتتى. سونىڭ ارقاسىندا كەلىسىمشارت مىندەتتەمەلەرىن ورىنداماۋ جانە ونى مەردىگەردى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋعا جاۋاپسىز (جوسىقسىز) قاتىسۋشىلار تىزىمىنە ەنىپ كەتۋىن بولدىرمادى», دەپ جازدى وسى داۋعا ارا اعايىن رەتىندە ارالاسقان «اتامەكەن» كاسىپكەرلەر پالاتاسى بقو فيليالىنىڭ ديرەكتورى نۇرجان ماقسوتوۆ.
بىراق كەيىن «جول اكتيۆتەرىنىڭ ۇلتتىق ساپا ورتالىعى» رمك بقو بويىنشا فيليالىنىڭ ديرەكتورى ابىلايحان الشىنباەۆتىڭ ءوزى دە ءباسپاسوز بەتىندە «دسك پريوريتەت» مەكەمەسىنىڭ «پودستەپنوە-فەدوروۆكا-رف» شەكاراسى اۆتوموبيل جولىن قايتا جاڭعىرتۋ جوباسىنا پايدالانا-
تىن قيىرشىقتاس قازاقستان رەسپۋبليكاسى تەحنيكالىق رەتتەۋ جۇيەسىنە ساي ەكەندىگىن مويىنداعان. تەك كاسىپكەردىڭ جوباسىندا بۇل قۇرىلىس ماتەريالىنىڭ ۋاتىلعىشتىق ماركىسى 1400 دەپ كورسەتىلگەن. ال فيليال جۇرگىزگەن ساراپتاما ونىڭ ماركىسىن 1200 دەپ قورىتىندى شىعارعان. ياعني جوباداعى كورسەتكىشكە سايكەس ەمەس. الايدا بۇل قيىرشىقتاستى جول جابىنىنا پايدالانۋعا بولادى. تەك تاپسىرىس بەرۋشى مەن مەردىگەر وسى قورىتىندى بويىنشا قايتا كەلىسسوز جۇرگىزىپ, جوباعا وزگەرىس ەنگىزۋى كەرەك. ا.الشىنباەۆ ء«بىز مەردىگەردىڭ جۇمىسىن توقتاتۋ تۋرالى شەشىم شىعارعان جوقپىز» دەگەنىمەن, جوعارىداعى داۋ-دامايدىڭ كەسىرىنەن جول قۇرىلىسى ۋاقىتىندا باستالماي, توقتاپ قالدى. «بۇل بىزگە جاسالعان قىسىم», دەيدى «دسك پريوريتەت» وكىلدەرى.
وسىعان ۇقساس وقيعا «دسك پريوريتەت» كومپانياسى جوندەگەن ورال قالاسىنداعى گاگارين كوشەسىنەن دە شىقتى. كوشە جولى ەكى اپتاداي بۇرىن جوندەلىپ, پايدالانۋعا دايىن بولعانىمەن, «جول اكتيۆتەرىنىڭ ۇلتتىق ساپا ورتالىعى» وبلىستىق فيليالى بۇل جەردىڭ دە اسفالتبەتون قوسپاسىنان سىناما الىپ, تەرىس قورىتىندى شىعارعان. قۇرىلىس كومپانياسى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى جاراس احمەتوۆ ول شەشىممەن كەلىسپەيدى.
«ۇلتتىق ساپا ورتالىعىنىڭ ءبىزدىڭ جولدان العان پروباسى 3 كەلى عانا. ستاندارت بويىنشا 10 كەلى بولۋى كەرەك. جانە ولاردىڭ زەرتتەۋى بويىنشا قوسپانىڭ بيتۋمى 2,9% دەپ كورسەتەدى. ونداي قۇراممەن اسفالت بەتون جاسالمايدى. ەگەر اسفالت قۇرامىندا بيتۋم نەبارى 2,9% بولسا, اسفالت بىرىكپەس ەدى. مۇنى ءبىز ءوز زەرتحانامىزدا تاجىريبە جۇرگىزىپ دالەلدەپ وتىرمىز», دەيدى جاراس احمەتوۆ.
ارينە, «جول اكتيۆتەرىنىڭ ۇلتتىق ساپا ورتالىعى» فيليالى ەشكىمگە قىسىم جاسالمايتىنىن ايتادى. بىراق ناتيجە مىناۋ: جوندەلىپ بىتكەن كوشە جولى حالىق يگىلىگىنە بەرىلمەي, جۇرتقا قولايسىزدىق تۋدىرىپ, ءالى جابىق تۇر.
جالپى, باتىس قازاقستان وبلىسىندا جول ساپاسىنا زەرتتەۋ جاساي الاتىن 10 شاقتى زەرتحانا بار. ولاردىڭ ءبارى دە ساۋدا جانە ينتەگراتسيا مينيسترلىگى تەحنيكالىق رەتتەۋ جانە مەترولوگيا كوميتەتىنىڭ «ۇلتتىق اككرەديتاتسيا ورتالىعىنان» اككرەديتاتسيادان وتكەن. بىراق رەسپۋبليكالىق مارتەبەسى بار «جول اكتيۆتەرىنىڭ ۇلتتىق ساپا ورتالىعىنا» باسىمدىق بەرىلىپ, 2022 جىلى باتىسقازاقستاندىق مەملەكەتتىك مەكەمەلەر – 154, مەردىگەر كومپانيالار – 20, تەحنيكالىق باقىلاۋشىلار 2 ملن تەڭگەگە وسى فيليالمەن كەلىسىمشارت جاساسقان. 2021 جىلى دا ءبىر عانا باتىس قازاقستان وبلىستىق جولاۋشىلار كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى باسقارماسى «جول اكتيۆتەرىنىڭ ۇلتتىق ساپا ورتالىعى» بقو فيليالىمەن 100 ملن تەڭگەگە كەلىسىمشارت جاساعان ەكەن. ءبىر قىزىعى 2022 جىلدىڭ قاراشا ايىندا ورتالىق فيليالىنىڭ اككرەديتاتسياسى توقتاتىلعانى تۋرالى ايتىلۋدا. «ەندەشە بۇل فيليال ءوز قىزمەتىن قالاي جۇرگىزىپ وتىر؟» دەگەن ساۋال تۋىندايدى.
– ءبىزدىڭ كومپانيا 2008 جىلدان بەرى جول قۇرىلىسىمەن اينالىسىپ كەلەدى. 2022 جىلى زاۋىربەك قىپشاقباەۆتىڭ بوپسالاۋىن جاريالاعان كۇننەن باستاپ الدىمىزدان ءتۇرلى كەدەرگى شىعا باستادى. وعان دەيىن مۇنداي بولعان ەمەس ەدى. باتىس قازاقستاندا جول سالىپ جاتقان تەك ءبىزدىڭ كومپانيا ەمەس. بىراق بارلىق كەدەرگى نەگە بىزگە كەلىپ تىرەلە بەرەتىنىن كوزى اشىق ادام تۇسىنسە كەرەك, – دەيدى «دسك پريوريتەت» كومپانياسىنىڭ باسشىسى جاننا كەنجينا.
باتىس قازاقستان وبلىسى – جول ازابىن ابدەن تارتىپ كەلە جاتقان ءوڭىر. وبلىس اۋماعىنداعى رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار اۆتوجولداردىڭ 31 پايىزى, وبلىستىق جانە اۋداندىق ماڭىزى بار اۆتوجولداردىڭ 61 پايىزى قاناعاتتانارلىقسىز كۇيدە. بۇل – بۇكىل ەلىمىز بويىنشا ەڭ تومەنگى كورسەتكىش. سوندىقتان دا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ باتىس قازاقستان وبلىسىندا اۆتوجول قۇرىلىسىن جەدەل دامىتۋدى تاپسىرعان بولاتىن. الايدا جوعارىداعىداي كيكىلجىڭ تۇتاس جول قۇرىلىسىنا كەدەرگىسىن تيگىزىپ, ونىڭ زاردابىن قاراپايىم حالىق تارتىپ جاتىر.
«مەن – ايەلمىن جانە پاراقورلىق جۇيەگە قارسى كۇرەسۋگە شەشىم قابىلداعان اداممىن. ەگەر مەنىڭ سالعان جولىم شىنىمەن ساپاسىز بولسا, ءبىزدىڭ كومپانيانىڭ قانداي دا ءبىر بىلىعى بولسا, مەن ءۇشىن «جول اكتيۆتەرىنىڭ ۇلتتىق ساپا ورتالىعى» فيليالى ديرەكتورىنىڭ سۇراعانىن بەرىپ وتىرا بەرگەن ءتيىمدى بولار ەدى. مەن ءوزىمنىڭ جانە قىزمەتكەرلەرىمنىڭ اق ادال ەڭبەكپەن تاۋىپ جۇرگەن تابىسىنا بىرەۋلەردىڭ ادىلەتسىز جولمەن ورتاقتاسۋىنا قارسى بولدىم. ارينە, تامىرى تەرەڭگە كەتكەن پاراقورلىق جۇيەمەن كۇرەسۋ وڭاي ەمەس. بىراق مەن سوڭىنا دەيىن كۇرەسەمىن! سەبەبى ارتىمدا قاراپايىم 200 وتباسىنىڭ تاعدىرى تۇر!», دەيدى جاننا كەنجينا.
باتىس قازاقستان وبلىسى
