اۋەلى سەناتورلار تالدىقورعان قالاسىنداعى سالتانات سارايىندا اگرارلىق-ونەركاسىپتىك كەشەنى وكىلدەرىمەن كەزدەسۋ وتكىزدى. وعان جەتىسۋ وبلىسىنىڭ اكىمى بەيبىت يساباەۆ جانە ايماقتاعى اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنا جاۋاپتى لاۋازىمدى تۇلعالار مەن كاسىپكەرلەر, تاعى باسقالارى قاتىستى. الدىمەن كوشپەلى وتىرىستا اگرارلىق ماسەلەلەر, تابيعاتتى پايدالانۋ جانە اۋىلدىق اۋماقتاردى دامىتۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى ءالي بەكتاەۆ ءسوز سويلەدى.
– مەملەكەتىمىزدىڭ ەكونوميكاسى مەن حالقىمىزدىڭ الەۋمەتتىك جاعدايى ءۇشىن اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنىڭ ماڭىزى وتە زور. سەبەبى, اۋىل شارۋاشىلىعى ەلىمىز ءۇشىن ەكونوميكانىڭ نەگىزگى باسىم باعىتى, سونداي-اق ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىنىڭ باستى كەپىلى, əلەۋمەتتiك جاعىنان دا ەرەكشە ماڭىزعا يە. اۋىل – قازاق ەلىنىڭ جۇرەگى, حالقىمىزدىڭ قۇت مەكەنى, قاينار كوزى, التىن بەسىگى. سوندىقتان دا مەملەكەتىمىزدىڭ العا قويعان اسا نەگىزگى ماسەلەلەرىنىڭ ءبىرى – اۋىلدىق اۋماقتاردى دامىتۋ. سوندىقتان كەزدەسۋدىڭ باستى ماقساتى – اتالعان سالالارداعى وزەكتى ماسەلەلەردى اشىق تالقىلاپ, شەشۋ جولدارىن قاراستىرۋ, – دەدى ءا.بەكتاەۆ.
سونداي-اق ول رەسپۋبليكاداعى 6 295 اۋىلدى ەلدى مەكەندەگى 7,5 ملن اۋىل حالقىنىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن جاقسارتۋ, تۇرعىنداردىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋ بۇگىندە ستراتەگيالىق ماڭىزدى مىندەت ەكەنىن, اۋىلدى وركەندەتپەي, مەملەكەتتىڭ دامىمايتىنىن, جەتىسۋ وبلىسىندا 2027 جىلعا دەيىن جالپى قۇنى 46 ملرد تەڭگەنىڭ 55 ينۆەستيتسيالىق جوباسىن ىسكە اسىرۋ جوسپارلانعانىن, الداعى 3 جىلدا قانت قىزىلشاسىنىڭ ەگىستىگىن 15 مىڭ گەكتارعا دەيىن جەتكىزۋ كوزدەلىپ وتىرعانىن ءسوز ەتتى.
ونىڭ ايتۋىنشا, «اۋىل اماناتى» جوباسى قولعا الىنىپ جاتىر. ماقسات – اۋىلدىق جەرلەردەگى حالىقتىڭ تابىسىن ارتتىرۋ. ياعني اۋىل تۇرعىندارى ءوز بيزنەسىن دامىتۋعا مەرزىمى 7 جىلعا دەيىن جەڭىلدەتىلگەن پايىزدىق مولشەرى 2,5% اسپايتىن نەسيە الا الادى. سونداي-اق تەحنيكانى ليزينگكە راسىمدەۋگە بولادى. بيىلعا قاناتقاقتى جوبانى كەڭەيتۋ ءۇشىن 11 مىڭنان اسا شاعىن نەسيە بەرۋ جوسپارىمەن 52,4 ملرد تەڭگە, ونىڭ ىشىندە جەتىسۋ وڭىرىنە 400-گە جۋىق شاعىن نەسيە بەرۋ ءۇشىن 1,5 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان.
ءوز كەزەگىندە بەيبىت يساباەۆ ايماقتا اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىن وركەندەتۋ, «اۋىل ەل بەسىگى» جوباسىن ىسكە اسىرۋ, قانت قىزىلشاسىن دامىتۋ, اقسۋ, كوكسۋ قانت زاۋىتتارىنىڭ جۇمىسىن جانداندىرۋ, ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ, وندىرىستەردى وركەندەتۋ جانە سۋبسيديالاۋ باعىتىندا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان جۇمىستارعا توقتالدى. سونىمەن بىرگە ايماقتا مەملەكەتتىڭ قولداۋىن ءتيىمدى پايدالانىپ, 2027 جىلعا دەيىن جالپى قۇنى 46 ملرد تەڭگەگە 55 ينۆەستيتسيالىق جوبانى ىسكە اسىرۋ كوزدەلىپ وتىرعانىن, اۋىلدىقتاردى جايىلىمدىق جەرمەن قامتاماسىز ەتۋدە ورىن العان پروبلەمالاردىڭ بار ەكەنىن, بۇل ماسەلەنى شەشۋ ايرىقشا نازاردا بولاتىنىن جانە وسى بويىنشا ءجۇرىپ جاتقان جۇمىستاردىڭ از ەمەستىگىن العا تارتىپ, شارۋالارمەن كەزدەسۋ وتكىزىپ, ايماقتاعى پروبلەمالار مەن ولاردىڭ جايىن بىلۋگە كەلگەن دەپۋتاتتارعا العىسىن جەتكىزىپ, ىستەرىنە ساتتىلىك تىلەدى.
بۇدان سوڭ «قفق» جەتىسۋ وبلىسى بويىنشا فيليالىنىڭ توراعاسى اسقار ءشارىپوۆ, وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى الىبەك جاقانباەۆ, «حيلنيچەنكو ي ك» سەنىم سەرىكتەستىگى, باسقا دا شارۋاشىلىق يەلەرى ءسوز سويلەپ, اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى قوردالانعان ماسەلەلەردى تىلگە تيەك ەتىپ, وڭ شەشىمىن تابۋ جولدارىن قاراستىردى. كوكەيدەگى ويلارىمەن بولىسكەن شارۋاشىلىق يەلەرى بۇگىندە جايىلىمدىق جەردىڭ جەتىسپەۋشىلىگى مال شارۋاشىلىعىن وركەندەتۋگە ايتارلىقتاي كەرى اسەرىن تيگىزىپ وتىرعانى, سۋ شارۋاشىلىعىنداعى ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ مەن تاپشىلىعىن بولدىرماۋ كەزەك كۇتتىرمەيتىن ماسەلەلەردىڭ ءبىرى ەكەنى, مينەرالدى تىڭايتقىشتار مەن اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكالارىنىڭ باسىم بولىگىنىڭ توزىعى جەتكەنى جانە ونىڭ ۋتيليزاتسيالىق الىمى, اۋىلدى جەرلەردەگى مامان تاپشىلىعى مەن بالىق شارۋاشىلىعى بويىنشا كەزدەسەتىن تۇيتكىلدى ماسەلەلەردى كوتەردى.
جيىن سوڭىندا ءالي بەكتاەۆ: «وسى ايتىلعانداردىڭ مازمۇنى وتە اۋقىمدى ءارى ماڭىزدى. كوتەرگەن وي-پىكىرلەرىڭىزدى ۇكىمەتكە جولداناتىن ۇسىنىمدارعا قوسامىز. كەزدەسۋگە قولداۋ كورسەتكەن وبلىس اكىمىنە شىن جۇرەكتەن العىس ايتامىز. اۋىلدىق اۋماقتاردى دامىتۋ, سونىڭ ىشىندە اگرارلىق سالانى وركەندەتۋ, اۋىل تۇرعىندارىنىڭ تابىسىن ارتتىرۋ, ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىمەن ءوزىمىزدى تولىق قامتاماسىز ەتۋ, اۋىلدىڭ ينفراقۇرىلىمىن جاقسارتۋ جولىنداعى وراسان زور قاجىرلى ەڭبەكتەرىڭىزگە تولاعاي تابىستار تىلەيمىز», دەدى.
بۇدان سوڭ دەپۋتاتتار ەسكەلدى اۋدانىنداعى سۋارۋ جۇيەلەرىنىڭ قۇرىلىس جۇمىستارىن كورىپ, «قازسۋشار» رەسپۋبليكالىق مەملەكەتتىك كاسىپورنىنىڭ الماتى فيليالىنىڭ ماماندارىمەن كەزدەستى. اتالعان فيليالدىڭ باس ينجەنەرى اسلان جۇماعالي ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, وڭىردە سۋارمالى جۇيەلەرىن قايتا جاڭعىرتۋ جۇمىستارى 2018 جىلى باستالعان. جالپى, مەحانيكالاق تازالۋ 2054 شاقىرىمعا جۇرگىزىلىپ, تەمىر-بەتونمەن قاپتالعان سۋ ارنالارىنىڭ 11,6 شاقىرىمى جاسالعان. سۋ شارۋاشىلىعى قۇرىلىمدارىنىڭ باسىم بولىگى جوندەۋدەن وتكەن. وسىنداي ىلكىمدى ىستەردىڭ ارقاسىندا 4 262 گەكتار جەرگە سۋ جەتكىزۋ قىزمەتى جاقسارعان.
سونداي-اق اتالعان اۋدانداعى قاراتال وزەنىندەگى سۋ بوگەتىن قايتا جاڭعىرتۋ بيىلدان باستاپ 2026 جىلعا دەيىن جالعاساتىنى بەلگىلى بولدى. قۇرىلىس قۇنى 417 ميلليون تەڭگەنى قۇرايدى. وسىنداي ىرگەلى ىستەردىڭ ناتيجەسىندە تالدىقورعان قالاسى مەن ەسكەلدى اۋدانىنداعى 10 348 گەكتار جەر سۋمەن قامتاماسىز ەتىلمەك. سۋ شارۋاشىلىعى ماماندارىمەن كەزدەسكەن دەپۋتاتتار دا ويلارىمەن ءبولىسىپ, بۇل باعىتتاعى جۇمىس نازاردا بولاتىنىن جەتكىزدى.
سەناتورلار القاپتاعى كەزدەسۋدەن كەيىن جاركەنت قالاسىنداعى جۇگەرى ءدانىن وڭدەيتىن «كراحمال-سىرنە» زاۋىتىنىڭ ءوندىرىستىڭ قۋاتىمەن تانىستى. قوناقتارعا ءوندىرىس ورنىنىڭ جۇمىس جۇيەسىن سەنات دەپۋتاتى, وسى زاۋىتتىڭ قۇرىلتايشىسى ز.كۋزيەۆتىڭ ءوزى تانىستىردى. زاۋىت جىل سايىن جەرگىلىكتى شارۋالاردان 60 مىڭ تونناعا دەيىن جۇگەرى ءدانىن قابىلداپ, تەرەڭ وڭدەۋدەن وتكىزەدى. مۇندا تەك جۇگەرى دانىنەن وندىرىلەتىن 28 ءتۇرلى وندىرىستىك جانە ازىقتىق ءونىم وتاندىق كاسىپورىندارعا ساتىلادى جانە شەتەلگە ەكسپورتتالادى. ودان سوڭ دەپۋتاتتار «ۋنيۆەرسال» جاركەنت پوليپروپيلەن زاۋىتىن» ارالاپ, سىيىمدىلىعى ءارتۇرلى قاپ تىگەتىن زاۋىتتىڭ وندىرىستىك قۋاتىمەن تانىستى.
تۇستەن كەيىن نۇركەنت ورتا مەكتەبىندە حالىقپەن كەزدەسكەن سەناتورلار جاركەنت شەكارا جاساعىنىڭ قىزمەتىمەن تانىستى. استانالىق قوناقتارعا شەكارا باسقارماسىنىڭ باستىعى, پودپولكوۆنيك بەرىك بۇزاۋشيەۆ بايانداما جاساپ, اسكەري مەكەمەنىڭ جۇمىسىن ءتۇسىندىردى. ودان سوڭ بيىل ناۋرىز ايىندا باستالعان «سارىوزەك – كوكتال – جاركەنت» اۆتوجولىنىڭ قۇرىلىسىن كورىپ, جۇمىس بارىسىنان اقپارات الدى.
جەتىسۋ وبلىسى
