– ءبىزدىڭ اسكەري ءبولىمنىڭ تاريحى ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ نىعايۋىمەن تىعىز بايلانىستى. وتانىمىز ەگەمەندىگىن جاريالاعان سوڭ ەلدە تۇراقتىلىقتى ساقتاۋ – باستى مىندەتتىڭ ءبىرى ەدى. 1995 جىلى 20 اقپاندا ورال قالاسىندا بۇرىنعى 5515 اسكەري ءبولىمىنىڭ باتالونى بازاسىندا قوعامدىق ءتارتىپتى ساقتاۋ جانە 16-تۇزەتۋ مەكەمەسىن كۇزەتۋ مىندەتتەرىن ورىنداۋ ءۇشىن 5517 اسكەري ءبولىمى قۇرىلدى, – دەيدى وسى ءبولىمنىڭ جەدەل ماقساتتاعى باتالون كومانديرىنىڭ ورىنباسارى, شتاب باستىعى مەدەت مۇحتاروۆ.
ءبىز بارعان كەزدە اسكەري بولىمدە «اشىق ەسىك كۇنى» بولىپ, قالاداعى مەكتەپ وقۋشىلارى مەن وقۋ ورىندارىنىڭ ستۋدەنتتەرى دە كەلگەن ەكەن. «وتان قورعاۋشىلار كۇنى قارساڭىندا وسىنداي ءىس-شارا ۇيىمداستىردىق. ءۇش كۇن ىشىندە بىزگە 900-گە جۋىق ادام كەلىپ, جاۋىنگەرلەردىڭ كۇندەلىكتى ومىرىمەن تانىسادى, اسكەري تەحنيكالاردى كورەدى. ماقساتىمىز – وتان قورعاۋ ىسىنە جاس بۋىندى قىزىقتىرۋ, پاتريوتتىق تاربيە بەرۋ», دەيدى ءبولىمنىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى, كاپيتان ەرتۋعان اۋباكىر.
ورالداعى اسكەري بولىمدە قازاقستاننىڭ بارلىق وڭىرىنەن كەلگەن ساربازدار قىزمەت ەتەدى. اسىرەسە وڭتۇستىك وڭىردەن جىگىتتەر كوپ كەلەدى. دەگەنمەن سوڭعى كەزدە اتا-انالار ءوز ۇلدارىنىڭ اسكەري بورىشىن تۋعان جەرىنە جاقىن بولىمدە وتەۋىن تالاپ ەتەتىن بولعان. سوعان وراي ورالدا اقتوبە, اتىراۋ, ماڭعىستاۋ وبلىستارىنان كەلگەن ساربازدار دا كوبەيگەن ەكەن.
– اسكەرگە جاڭادان كەلگەن جاس سارباز ءبىر جارىم اي وقۋ پۋنكتىندە بولادى. وسى جەردە اسكەري ءتارتىپتى, ساپتا ءجۇرۋدى, قارۋ قولدانۋدى ۇيرەنەدى. سوسىن بارىپ اسكەري انت قابىلدايدى. دايىندىق كەزىندە بىردەن بولاشاق ماماندىعىنا قاراي ءبىلىم الادى. ياعني بايلانىسشىلار بولەك, جۇرگىزۋشىلەر بولەك, تۇزەۋ مەكەمەسىن كۇزەتەتىندەر بولەك, كوشە ءتارتىبىن قاداعالايتىندار بولەك دايىندالادى. ساربازداردى ءار سالاعا بولگەندە دە بارلىق پارامەترىن قارايمىز, وتباسىلىق جاعدايىن ەسكەرەمىز. اسكەري قىزمەتشىلەرگە اناليز جاساپ وتىرامىز, – دەيدى شتاب باستىعى.
ۇلتتىق ۇلان نەگىزىنەن ىشكى ءتارتىپتى قاداعالايدى. سونىڭ ىشىندە جەدەل ماقساتتاعى باتالون جاۋىنگەرلەرى كوشە ءتارتىبىن تەكسەرىپ, كۇنى-ءتۇنى كەستە بويىنشا رەيد جۇرگىزەدى. وسى قىزمەتتە ءجۇرىپ كوزگە تۇسكەن, العىس العان ساربازدار دا از ەمەس. اسىرەسە ورال قالاسىنىڭ كوشەلەرىندە ءتۇرلى وقيعا بولىپ جاتادى.
– وتكەن جولى 2-جەدەل ماقساتتاعى روتا كومانديرى, كاپيتان يساتاي نۇرسەيىتوۆ باستاعان اسكەري جاساق قاتارىندا رەيدكە شىقتىم. اسكەري جاساق وزدەرىنە بەرىلگەن ايماقتى تولىق تەكسەرىپ, كەزەكشىگە ايماقتاعى جاعدايدى راتسيا ارقىلى بايانداپ وتىردى. شامامەن كەشكى ساعات 18.00 كەزىندە راتسياعا ورال شاhارىنىڭ التىنشى شاعىن اۋدانىندا ءبىر ادام ۇيالى تەلەفونىن جوعالتىپ العانى جونىندە حابار كەلىپ ءتۇستى. حاباردى ەستىگەن ۇلاندىقتار جەدەل ىزدەستىرۋگە كوشتى. ارادا 20 مينۋت وتكەندە اسكەري جاساق قۇرامىنداعى قاتارداعى جاۋىنگەر راۋان باقىتجان جول جيەگىنەن «Samsung ا30» ماركالى تەلەفوندى تاۋىپ الدى. كوپ كەشىكپەي تەلەفون يەسىنە قايتارىلدى, – دەيدى وسى وقيعاعا تىكەلەي كۋا بولعان كاپيتان ەرتۋعان اۋباكىر.
اسكەريلەردىڭ ايتۋىنشا, مۇنداي وقيعا قالا كوشەلەرىندە ءجيى بولادى ەكەن. جوعالعان بالالاردى ىزدەۋ, تابيعي اپاتتاردان زارداپ شەككەندەرگە كومەك ىسىندە دە ساربازدار سەنىمدى قولعانات. بيىلعى كوكتەمدە باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ ءبىراز اۋماعىندا سۋ تاسقىنى قاۋپى كۇشتى بولدى. سول ءبىر قىسىلتاياڭ كۇندەرى دە 5517 اسكەري ءبولىمىنىڭ جاۋىنگەرلەرى قيىن ۋچاسكەلەردە ۋاقىتپەن ساناسپاي ءجۇرىپ, حالىقتى اپاتتان قۇتقاردى.
جىل باسىنان بەرى وتكەن ءۇش اي ىشىندە 5517 اسكەري ءبولىمىنىڭ جاۋىنگەرلەرى پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىمەن بىرلەسە ءجۇرىپ ءتۇرلى قۇقىق بۇزعانى 150-دەي ازاماتتى ىشكى ىستەر ورگاندارىنا جەتكىزگەن ەكەن. وسىلاردىڭ 22-ءسى قىلمىسقا قاتىستى كۇدىكتى بولسا, 128-ءى اكىمشىلىك قۇقىق بۇزعاندار بولىپ شىعىپتى.
كاپيتان مەدەت مۇحتاروۆتىڭ ءوزى اسكەري ءبىلىمدى قىزىلجار قالاسىندا العان. 4 جىل وقۋدان سوڭ 3 جىل وسكەمەن قالاسىندا اسكەري بورىشىن وتەگەن. 2018 جىلى وتباسىلىق جاعدايىمەن ورال قالاسىنا اۋىسىپ كەلگەن. مىنە, سودان بەرى 5517 اسكەري بولىمىندە ەڭ تومەنگى لاۋازىمداردان باستاپ جوعارى ورلەپ كەلەدى.
– بۇرىنعى بالالار, اسكەرگە شاقىرىلعاندار ەڭ قۇرىعاندا تۋرنيككە جاقسى تارتىلاتىن ەدى. قازىرگى جاستار تەلەفونعا تىم بايلانىپ قالعان. فيزيكالىق دايىندىعى وتە ناشار. بىراق ءبىز ءبىر جىل ىشىندە بولبىردان شيراق, شالادان ناعىز جاۋىنگەر تاربيەلەپ شىعامىز, – دەيدى شتاب باستىعى.
راس, اسكەري ءومىر ءجاسوسپىرىم جىگىتتى قيىندىقتان قايىسپاۋعا, وتان قورعاۋعا ۇيرەتەدى. اسكەر – ارىق ادام تولىسىپ, تولىق ادام سىمداي تارتىلىپ قايتاتىن جەر.
– وسى جەردە قيىندىق كورىپ, شىڭدالعان ءار سارباز ۇيىنە قايتىپ بارا جاتىپ كومانديرلەرىنە راحمەتىن ايتىپ كەتەدى. اسكەرگە سالماعى 100-110 كەلى بولىپ كەلىپ, 30 كگ تاستاپ, كەتەرىندە سىمداي تارتىلعان سىمبات تاۋىپ قايتقان جىگىتتەر بار. ساربازدار اراسىندا بولاشاق ءومىرىن اسكەري قىزمەتكە باعىشتاعاندارى دا از ەمەس. الەۋمەتتىك جەلىدەگى پاراقشالارىمىزعا دا بۇرىنعى ساربازدارىمىز پىكىر جازىپ, العىس ءبىلدىرىپ جاتادى. «كەزىندە اسكەردىڭ قادىرىن تۇسىنبەپپىز. كوپ نارسەنى سول جەردەن ۇيرەندىك» دەگەندەي شىنايى پىكىرلەردى وقىعاندا, ەڭبەگىمىزدىڭ ەش كەتپەگەنىن تۇسىنەمىز, – دەيدى جەدەل ماقساتتاعى باتالون كومانديرى.
اسكەري ءبولىم ورنالاسقان قالاشىق وبلىس ورتالىعىندا ءبىر كۆارتال اۋماقتى الىپ جاتىر. مۇنداعى تازالىق, ءتارتىپ ەرەكشە. ءبولىم قۇرامىندا بىرنەشە باتالون, جەدەل ماقساتتاعى روتالار, قامتاماسىز ەتۋ روتاسى, اۆتوموبيليستەر ۆزۆودى – ءبارى ءبىرىن-ءبىرى تولىقتىرىپ, ءبىر ماقساتقا جۇمىلا قىزمەت ەتەدى. ارينە, جاماناتتان قۇداي ساقتاسىن, بىراق ءتۇرلى جاعدايعا دا دايىندىق كۇشتى. بيىل 5517 اسكەري ءبولىمى 4 جىلدا ءبىر كەلەتىن قورىتىندى تەكسەرىسكە ازىرلىك ۇستىندە ەكەن.
اڭگىمە اراسىندا اسكەردەگى الىمجەتتىك, ءتارتىپ ماسەلەسىن دە ءسوز ەتتىك. ءبىر ءتاۋىرى, مۇندا ساربازداردىڭ اتا-انالارى, وتباسىلارىمەن تىعىز بايلانىس ورناتىلعان ەكەن. بولىمدەگى ىشكى ىنتىماق, ساباقتاستىق جاقسى قالىپتاسقان.
– مەن الماتى قالاسىندا تۋىپ-ءوستىم, جاسىم 22-دە. وڭتۇستىك استاناداعى №82 مەكتەپتى ءتامامداپ, الماتى تەحنولوگيالىق ينستيتۋتىندا مەيرامحانا ءىسى جانە قوناقۇي بيزنەسى ماماندىعى بويىنشا ءبىلىم الدىم. جوعارى وقۋ ورنىن بىتىرگەن سوڭ بىردەن اسكەري كوميسسارياتقا بارىپ, ءوز ەركىممەن اسكەرگە سۇراندىم, – دەيدى قاتارداعى جاۋىنگەر يسلام ەبىلداەۆ.
يسلام ورالداعى اسكەري بولىمگە 2022 جىلى 21 ماۋىمدا ءتۇسىپتى. ەلگە قايتۋىنا ەكى ايى قالعان. «بۇرىن الماتىدان باسقا ەش جەرگە شىعىپ كورمەگەن ەدىم. اسكەري كوميسسارياتتا «شىمكەنت پەن ورالعا جاساقتاپ جاتىرمىز» دەدى. ورالعا سۇراندىم. ورالدىڭ اۋاسى تازا, ماعان ۇنادى. وسى جەردەن ەڭ جاقىن دوستار تاپتىم», دەيدى يسلام.
ايتپاقشى, يسلام ەبىلداەۆ – سوڭعى وقۋ جاتتىعۋ جيىنىندا نىسانا كوزدەۋدەن پولك بويىنشا ۇزدىك شىققان جاۋىنگەر. ول وتان الدىنداعى بورىشىن ابىرويمەن اتقارىپ, كومانديرلەرىنىڭ تالاي ماراپاتىنا يە بولعان. وسىنداي ساربازدار – وتاننىڭ ناعىز قورعانى.
...اسكەري قالاشىقتان شىققانىمىزدا, «اشىق ەسىك» ءىس-شاراسىنا قاتىسىپ, مۇنداعى ءومىردى ءوز كوزىمەن كورگەن جاس جەتكىنشەكتەر دە بۇل جەردەن العان اسەرىن ءبىر-بىرىنە ايتىپ جەتكىزە الماي, دابىرلاسىپ بارادى ەكەن. ولاردىڭ اراسىنان بولاشاقتا وتان قورعايتىن ۇلاندار از بولمايتىنىنا سەندىك.
باتىس قازاقستان وبلىسى
