وتكەن جىلى تۇركىستان وبلىسىندا ماقتا داقىلى 126,3 مىڭ گەكتارعا ەگىلىپ, 361,8 مىڭ توننا ءونىم جينالدى. وبلىس اكىمدىگىنىڭ مالىمەتىنشە, بيىل ماقتا داقىلىنىڭ ەگىس كولەمىن 14,9 مىڭ گەكتارعا كەمىتىپ, 111,4 مىڭ گەكتارعا ەگۋ جوسپارلانعان. جىل سايىن وڭىردە 300 مىڭ توننادان استام ماقتا وندىرىلەدى, 22 ماقتا وڭدەۋ زاۋىتىندا 25 مىڭ شارۋا جۇمىسپەن قامتىلعان. وڭىردە ماقتانى تەرەڭ وڭدەيتىن ەكى عانا كاسىپورىن بار. بىراق ولاردىڭ قۋاتتىلىعى وڭىردە وندىرىلەتىن شيكىزاتتىڭ تەك 15%-ىن عانا وڭدەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ونى ساتۋ قۇنى الەمدىك نارىقتاعى ماقتا تالشىعىنىڭ باعاسىنا تىكەلەي بايلانىستى بولعاندىقتان, الەمدە ماقتا ونىمدەرىن ارتىق وندىرگەن كەزدە ساتۋ باعاسى كۇرت تومەندەيدى.
وڭىرگە جۇمىس ساپارىمەن كەلىپ, ماقتا زاۋىتتارىنىڭ باسشىلارىمەن, شارۋالارمەن كەزدەسۋىندە پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – ساۋدا جانە ينتەگراتسيا ءمينيسترى سەرىك جۇمانعارين ماقتا كلاستەرىن دامىتۋ ماقساتىندا ءشيتتى ماقتانى ساتۋدان بولەك, ماقتا تالشىعىن تەرەڭ قايتا وڭدەۋگە باسىمدىق بەرىلەتىنىن ايتقان-تىن. بۇل ورايدا «Turkistan» يندۋستريالدى ايماعىندا جەڭىل ونەركاسىپ جەتەكشى سالاعا اينالماق. وبلىس اكىمى دارحان ساتىبالدى وزبەكستاننىڭ «Global Textile Group» كومپانياسى توبىنىڭ جەتەكشىسى مۋزاففار رازاكوۆتى قابىلداپ, ماقتا شارۋاشىلىعىن دامىتۋ, ماقتا ءشيتىنىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ ماسەلەلەرىن تالقىلادى. ناتيجەسىندە, ماقتاارال اۋدانىندا 2 مىڭنان استام ادامدى تۇراقتى جۇمىس ورنىمەن قامتيتىن 5 ءىرى كاسىپورىن ىسكە قوسىلماق. ول ءۇشىن 2023-2027 جىلدارعا ارنالعان «Global textile. Turkistan» جوباسى دايىندالعان. قۇنى 45 ميلليون دوللاردى قۇرايتىن جوبا اياسىندا لوگيستيكا حابى, ماقتانى باستاپقى وڭدەۋ زاۋىتى, تريكوتاج ماقتا فابريكاسى, ماتا بوياۋ فابريكاسى جانە تىگىن فابريكالارى ىسكە قوسىلاتىن بولادى. قازىرگى تاڭدا اۋدان اكىمدىگىمەن بىرلەسە وتىرىپ ساپاسىنا كەپىلدىك بەرىلگەن ماقتا تۇقىمىن شارۋالارعا تاراتۋ, ول ءۇشىن زاڭ اياسىندا قاجەتتى كەلىسىمشارتتار جاساۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. بيىلدىڭ وزىندە اتالعان كومپانيا ماقتاارال اۋدانىندا 2-3 مىڭ گەكتارعا جۋىق جەرگە وزبەكستاندىق «سۇلتان» جانە «نامانگان» تۇقىم سورتتارىن جەتكىزۋدى جانە كۇزگە قاراي اتالعان سورتتاردىڭ ماقتا تالشىعىن ساتىپ الۋدى جوسپارلاپ وتىر.
ءيا, ماقتا كلاستەرىن دامىتۋ باعىتىندا اتقارىلىپ جاتقان ءىس از ەمەس. دەگەنمەن شەشىمىن كۇتكەن ماسەلەلەر دە جەتەرلىك. مىسالى, جۋىردا جەتىساي, ماقتاارال اۋداندارىنىڭ ماقتا ءوندىرۋشى كاسىپكەرلەرى جانە شارۋالارىنىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىنە قاتىستى ءماجىلىس دەپۋتاتى قايرات بالابيەۆ پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – ساۋدا جانە ينتەگراتسيا ءمينيسترى سەرىك جۇمانعارينگە دەپۋتاتتىق ساۋال جولدادى. ميلليوننان استام تۇرعىننىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايى ماقتا ونىمدەرىنە تىكەلەي بايلانىستى جانە ماقتا ءوسىرۋ شارۋلاردىڭ نەگىزگى تابىس كوزى بولىپ تابىلاتىنىن ايتقان دەپۋتات 2022 جىلى ماقتا باعاسى تومەن بولىپ شارۋالار ساتا الماعانىن ءمالىم ەتتى. بۇل ءوز كەزەگىندە كوكتەمگى اگروتەحنيكالىق شارالاردى وتكىزۋ, ماقتا تۇقىمدارىن ەگۋ, جانار-جاعارماي ونىمدەرىن دايىنداۋعا كەرى اسەرىن تيگىزۋدە. «ديقانداردىڭ اگروتەحنيكالىق شارالاردى تولىق كولەمدە جۇرگىزە الماۋى, ساپالى تۇقىمداردىڭ تاپشىلىعى جوعارى ءونىم الۋعا مۇمكىندىك بەرمەي, تومەندەۋىنە الىپ كەلگەن. اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى تاراپىنان تۇرىكتىڭ ساپالى ماقتا تۇقىمىمەن قامتاماسىز ەتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلگەن ەدى. بىراق تۇقىمنىڭ قىمباتتىلىعىنا بايلانىستى ەگىنشىلەر ساتىپ الۋدان باس تارتقان. تاعى ءبىر ەرەكشە اتاپ وتەتىن جاعداي, شيكىزات وندىرىلگەنمەن ماقتانى ءارى قاراي وندەۋ, ماتا جاساۋ, كاسىپورىندار قۇرۋ, جالپى جەڭىل ونەركاسىپ ماسەلەسى شەشىلمەي تۇر. سونداي-اق ماقتا ەگەتىن ايماقتا بىردە-ءبىر توقىما فابريكاسى جوق. ال كورشى وزبەكستاننىڭ ءار وبلىسىندا بىرنەشە ماقتا توقىما فابريكالارى بار ەكەندىگىن ەسكەرگەن ءجون. سوندىقتان كورشى مەملەكەتتە ماقتانىڭ باعاسى مەن ونى ساتۋعا بايلانىستى قيىنشىلىقتار تۋىندامايدى. بۇل ايتىلعان جاعدايلار قازىرگى كەزدە كاسىپكەرلەر مەن شارۋالاردى قاتتى كۇيزەلتىپ, وڭتۇستىك وڭىردەگى الەۋمەتتىك شيەلەنىستىڭ تۋىنداۋىنا سەبەپ بولۋدا. بۇگىنگى كۇنى الەمدىك نارىقتا ماقتاعا دەگەن سۇرانىس وتە جوعارى, دەگەنمەن ەلىمىزدە وسىرىلگەن ءونىمنىڭ دۇنيەجۇزىلىك نارىق تالشىعىنىڭ ساپاسى مەن دارەجەسى تومەندەپ كەتكەندىكتەن باسقا ەلدەرمەن باسەكەلەس بولا الماي وتىرمىز. جوعارى ساپالى ماقتا الۋ ءۇشىن ءبىرىنشى كەزەكتە ماقتا وندىرۋشىلەرگە وتكىزىلگەن ءونىم كولەمىنە بايلانىستى سۋبسيديا بەرۋدى قايتا جانداندىرۋ جانە ەليتالىق دارەجەدەگى تۇقىمدىق ءشيتتى وزىمىزدە شىعارۋىمىز قاجەت», دەلىنگەن دەپۋتاتتىق ساۋالدا. وسى ورايدا ءماجىلىس دەپۋتاتى وتاندىق ماقتانىڭ ساپاسىن جاقسارتۋ جانە ونى جاھاندىق نارىققا شىعارۋ ءۇشىن, ءبىرىنشى كەزەڭدە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ ەسەبىنەن ەليتالىق جوعارى دارەجەلى ءشيتتى سۇرىپتارىن ساتىپ الىپ, قولجەتىمدى باعامەن ماقتا ءوندىرۋشى شارۋالاردى قامتاماسىز ەتۋ قاجەت دەپ ەسەپتەيدى. سونىمەن قاتار ۆيتسە-پرەمەردەن زاماناۋي وزىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ ارقىلى ءشيتتى ماقتانىڭ ەليتالىق جوعارى دارەجەلى سۇرىپتارىن ءوز ەلىمىزدە شىعارۋ ماسەلەسىن شەشۋدى سۇرايدى. «شارۋالاردىڭ شىعارعان شىعىندارىن ءىشىنارا وتەۋ ماقساتىندا جانە كوكتەمگى اگروتەحنيكالىق دالا جۇمىستارىن تولىق كولەمدە جۇرگىزىپ, ماقتا داقىلىن ءوز ۋاقىتىندا ءوسىرۋ ءۇشىن وندىرۋشىلەرگە كۇزدە وتكىزىلگەن ءونىمنىڭ ءار تونناسىنا سۋبسيديا بەرۋ جولدارىن قاراۋدى, ەلىمىزدە وندىرىلگەن ماقتا ءونىمىن تۇراقتى وتكىزۋدى قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن, ول ونىمدەردى وڭدەيتىن جانە ماتا جاسايتىن توقىما فابريكالارىن سالۋ ماسەلەسىن ۇيىمداستىرۋدى سۇرايمىن. قازاقتا «حالىق قالاسا حان تۇيەسىن سويادى» دەگەن قاناتتى ءسوز بار. وڭتۇستىك شارۋالارىنىڭ جانايقايى ۇكىمەت قۇلاعىنا جەتىپ, ەكى جاققا دا وڭتايلى شەشىم قابىلدانارىنا سەنەمىز. بۇل تۇيتكىل ماسەلەنى شەشكەن جاعدايدا ەلىمىزدەگى جەڭىل ونەركاسىپتى جوعارى دەڭگەيگە كوتەرۋگە بولادى», دەيدى ءوز ساۋالىندا ءماجىلىس دەپۋتاتى قايرات بالابيەۆ.
ايتا كەتەلىك, وبلىس اكىمدىگىنىڭ مالىمەتىنشە, ماقتا كلاستەرىن دامىتۋ ءۇشىن 5 جىلدا ماقتاارال, ورداباسى, ساۋران, شاردارا, جەتىساي اۋداندارىندا 12 توقىما تىگىن فابريكالارىن اشۋ كوزدەلىپ وتىر. جالپى قۇنى 22 ملرد تەڭگە بولاتىن 3 ينۆەستيتسيالىق جوبانى جىلدىق 4% مولشەرلەمەمەن نەسيەلەندىرۋ جونىندە اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنە ۇسىنىس ەنگىزىلگەن.
تۇركىستان وبلىسى
