كوللاجدى جاساعان الماس ماناپ, «EQ»
ەلدە مەديتسينالىق ۇلتتىق ورتالىقتار اشىلعالى بىلىكتى دارىگەرلەر سالاعا تەرەڭ بويلاپ, اۋرۋى اسقىنعان ناۋقاستاردى ەمدەپ جازىپ جاتقانىنا كۋا بولىپ كەلەمىز. سول تاجىريبەلى دارىگەرلەر كەز كەلگەن اۋرۋدى ەمدەپ-جازعاننان بۇرىن الدىن العان تيىمدىرەك ەكەنىن ۇنەمى ەسكەرتىپ-اق كەلەدى. دەمەك, پروفەسسور ەربولات دالەنوۆتىڭ ءوزى باستاپ, پروفيلاكتيكالىق مەديتسينا ينستيتۋتىن اشۋ تۋرالى ۇسىنىستى تەكتەن-تەك كوتەرگەن جوق. سول ءۇشىن دە پروفيلاكتيكالىق مەديتسينا, اۋرۋلاردى دياگنوستيكالاۋ جانە الدىن الۋ سالاسىنداعى ىرگەلى زەرتتەۋلەرمەن اينالىسۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ينستيتۋتقا وسى باعىتتا تالماي ەڭبەكتەنگەن ەربولات دالەنوۆتىڭ ەسىمىن بەرۋ ورىندى شەشىم بولعانى انىق.
ينستيتۋتتىڭ اشىلۋ سالتاناتىنان كەيىن, ەربولات دەربىسالى ۇلىن ەسكە الۋعا ارنالعان كونفەرەنتسيادا عالىمنىڭ ءومىرى, ەڭبەك جولىمەن قوسا, ينستيتۋتتىڭ دامۋ باعىتى جونىندە تولىمدى وي-پىكىر ايتىلدى. كونفەرەنتسيادا دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى اجار عينيات, مەملەكەت جانە ساياسي قايراتكەر قىرىمبەك كوشەرباەۆ, ەربولات دەربىسالى ۇلىنىڭ ۇلى, ەۋرازيالىق دامۋ بانكى باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى رۋسلان دالەنوۆ, كورنەكتى مەديتسينا عالىمدارى مەن قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ قايراتكەرلەرى اكادەميكتىڭ ەڭبەك جولىنداعى ايتۋلى وقيعالاردى جىپكە تىزگەندەي جىك-جىگىمەن بايانداسا, عالىمنىڭ كوزىن كورگەن جايساڭدار كوكەيدە ءبىر ۇزىك سىرداي ساقتالعان ەستەلىگىن ايتتى. اۋەلى ەربولات دەربىسالى ۇلىمەن زامانداس, سىرلاس بولعان قىرىمبەك كوشەرباەۆ, عالىمنىڭ ازاماتتىق ۇستانىمى, پايىم-پاراساتى جايىندا ءسوز باستاپ, كوپشىلىككە وي سالارلىق تۇسىنىكپەن تۇيىندەدى.
– مەنىڭشە, رۋحانياتتا, عىلىم-بىلىمدە شاكىرتتىك سەزىمىن جوعالتقان ادام ۇستاز دا, عالىم دا بولا المايدى. ەربولات دەربىسالى ۇلى و باستا دۇنيەدەگى ەڭ قىمبات, اسىل نارسە – ادام ومىرىنە جاناشىر بولا ءبىلدى. ول ازاماتتىق پوزيتسياسىن جاستاي ايقىنداپ, عۇمىرىن سول جولعا ارنادى. ءبىز زامانداس, سىرلاس بولعاسىن كەزدەسىپ, پىكىرلەسىپ تۇرۋشى ەدىك. ەرەكەڭ تاۋەلسىزدىكتىڭ ەلەڭ-الاڭ تۇسىندا سانانى نارىقتىق رەلسكە كوشىرۋ كەزەڭىندە مەديتسينانىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن, دامۋ جولدارىن بيلىكتىڭ الدىندا جوعارى كاسىبي دەڭگەيدە قويا ءبىلدى. بۇگىن ءبىز ەربولات دەربىسالى ۇلىنىڭ ومىرىنەن قانداي تاعىلىم الامىز دەگەن سۇراققا جاۋاپ بەرۋىمىز كەرەك دەپ ەسەپتەيمىن. ەرەكەڭ زامان قۇبىلسا دا ۋاقىتىن ماقساتىنا تاۋەلدى ەتىپ, ايتۋلى جەتىستىكتەرگە جەتتى. ءوزىنىڭ مەكتەبىن قالىپتاستىردى. شاكىرت تاربيەلەدى. بۇگىن ءبىز سونىڭ كۋاگەرى بولىپ وتىرمىز, – دەدى ق.كوشەرباەۆ.
راسىندا سولاي, ەربولات دەربىسالى ۇلى پروفيلاكتيكالىق مەديتسينا عىلىمي مەكتەبىنىڭ نەگىزىن قالادى. كورنەكتى عالىمداردىڭ تۇتاس ءبىر توبىن دايارلادى. ولاردىڭ الدى – قازىر مەديتسينا سالاسىنا ەڭبەگى سىڭگەن دارىگەر. اكادەميك ە.دالەنوۆ – قازىرگى استانا مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتى, بۇرىنعى تسەلينوگراد مەديتسينالىق ينستيتۋتىنىڭ العاشقى تۇلەكتەرىنىڭ ءبىرى. ول ەلدەگى پروفيلاكتيكالىق مەديتسينا اكادەمياسىنىڭ جانە ۆالەولوگيا اكادەمياسىنىڭ, نيۋ-يورك عىلىم اكادەمياسىنىڭ قۇرمەتتى اكادەميگى, ەلدەگى مەديتسينا عىلىمدارى اكادەمياسىنىڭ كوررەسپوندەنت-مۇشەسى بولعان. دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى اجار عينيات تا ەربولات دەربىسالى ۇلىنىڭ ىزدەنىستەرىنە توقتالىپ, مينيسترلىكتىڭ پروفيلاكتيكالىق مەديتسيناعا قولداۋى جايىندا حابارلادى.
– اكادەميك ەربولات دەربىسالى ۇلى دالەنوۆ اتىنداعى پروفيلاكتيكالىق مەديتسينا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ اشىلۋى مەديتسينا عىلىمىن عانا ەمەس, ۇلتتىق دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن دامىتۋ ءۇشىن ماڭىزدى بولىپ وتىر. ويتكەنى پروفيلاكتيكالىق مەديتسينا – سالانىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ ءبىرى. ءبىز اۋرۋدىڭ الدىن الىپ, اسقىنۋىنا جول بەرمەي ەمدەسەك, مەديتسينانىڭ تيىمدىلىگى ارتار ەدى. دۇنيەجۇزى دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ العاشقى مەديتسينالىق كومەكتى قارجىلاندىرۋ كولەمى 60%-دان كەم بولماۋى كەرەك دەگەن قاعيداسىن, قازىر ەلدە 56%-عا ورىنداپ, قارجىنىڭ باسىم بولىگىن وسى باعىتقا جۇمساپ جاتىرمىز. ەربولات دەربىسالى ۇلى اعامىز وسى وقۋ ورنىندا پروفيلاكتيكالىق مەديتسينانى زەرتتەۋمەن شەكتەلمەي, بىرنەشە بۋىن شاكىرت تاربيەلەدى. ولاردىڭ باسىم كوپشىلىگى – وتاندىق مەديتسينانىڭ وركەندەۋىنە ەسەلى ۇلەس قوسىپ جۇرگەن عالىمدار, دارىگەرلەر. اعامىزدىڭ جولىن جالعاعان شاكىرتتەرى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىن اشۋدى باسشىلىققا العان ەكەن. بۇل ۋنيۆەرسيتەتتەگى عانا ەمەس, ەل مەديتسيناسىنداعى ۇلكەن جاڭالىق بولىپ وتىر, – دەدى مينيستر.
پروفيلاكتيكالىق مەديتسينا ينستيتۋتىنداعى ماماندار ءتۇرلى اۋرۋدى دياگنوستيكالاپ, الدىن الۋ سالاسىندا ىرگەلى زەرتتەۋلەرمەن اينالىسادى. سوندىقتان ينستيتۋتتىڭ جۇمىسى ءبىلىم بەرۋمەن قاتار, عىلىمي باعىتتا داميدى. ينستيتۋتتىڭ زەرتتەۋ گەوگرافياسى ەلوردا تۇرعىندارىن, سونداي-اق ەلىمىزدىڭ سولتۇستىگىندەگى قوستاناي, اقمولا, پەتروپاۆل جانە پاۆلودار وبلىستارىن قامتيدى ەكەن. اكادەميك ەربولات دەربىسالى ۇلىنىڭ اماناتىن ارقالاعان ينستيتۋت قىزمەتكەرلەرى سالادا بىلىكتى كادر دايارلاۋ ىسىنە سەرپىن بەرىپ, مەديتسينا عىلىمىن ورىستەتۋگە جول اشادى دەپ سەنەيىك.
