عىلىم • 10 ءساۋىر, 2023

عىلىم وزگەرىسپەن قۇندى

434 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

عىلىم دەگەن شىنىمەن دە «ينەمەن قۇدىق قازعانداي». عىلىم جولى – اۋىر ءارى قاۋىپ-قاتەرلى جول. ەرىنبەي, جالىقپاي جۇمىس ىستەۋ كەرەك. عىلىم دەگەن – ەڭبەك. بىراق عىلىمعا دەگەن ادامنىڭ ەڭ باستىسى تابيعاتىنان, بولمىسىنان ىنتاcى بولۋى كەرەك.

عىلىم وزگەرىسپەن قۇندى

قازىر ەلىمىزدە ۇلتتىق زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتتەرىن قۇرۋعا جول اشىلدى. ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتى مارتەبەسىن الدى. ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەت الداعى ۋاقىتتا قالاي دامۋى ءتيىس؟ ارنايى ماقساتتى باعدارلاما بويىنشا دامۋى كەرەك؟ وتە جوعارى دەڭگەيدە عىلىمي-زەرتتەۋ جۇرگىزۋى جانە ولاردىڭ ناتيجەسىن پراكتيكاعا ەنگىزۋدى قامتاماسىز ەتۋى قاجەت.

جوعارى وقۋ ورىندارى جۇمى­سىنىڭ تيىمدىلىگى ولاردىڭ تالاپكەر تارتۋىمەن عانا سيپاتتالمايدى, وقۋ ۇدەرىسىنىڭ ساپالىلىعى, ادىستەمەلىك, عىلىمي, حالىقارالىق, جاڭاشىل جانە بيزنەس سالاسىنا قاتىسۋى دا ءبىلىم ورداسىنا سىن. ءبىلىم وردالارىنىڭ يننوۆاتسيالىق دەڭگەيىن ارتتىرۋى, ولاردىڭ وندىرىستىك كاسىپورىندارمەن بايلانىسىن كۇشەيتۋى, ەڭبەك رەسۋرستارىن باسقارۋ ساياساتىن جەتىلدىرۋى ونىڭ مەنەدجمەنتىنە زاماناۋي كوزقاراستى تالاپ ەتەدى. عىلىمدى, يننوۆاتسيانى, كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ ەل ەكونوميكاسىن ارتتىرۋدىڭ تە­گەرشىگى دەسەك, بۇل بارىستا ل.ن.گۋ­ميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ الار ورنى ەرەكشە.

قازاقستانداعى ۇلتتىق زەرت­تەۋ ۋنيۆەرسيتەتتەرى قازىر جو­عا­رى وقۋ ورىندارى بازاسىندا قا­لىپ­تاستىرىلادى. ستۋدەنتتەردى ين­نو­ۆاتسيالىق جوبالاۋعا, اشىل­عان عى­لىمي جاڭالىقتاردى كوم­مەر­تسيا­لاندىرۋعا ۇيرەتۋ, العا قويعان ماق­ساتتارعا سايكەس باسقارۋدى ۇيىم­داس­تىرۋدىڭ جاڭا جۇيەسىن قۇرۋ ءار زەرت­تەۋ ۋنيۆەرسيتەتتەرىنىڭ نەگىزگى ماق­ساتتارى مەن مىندەتتەرىنە جاتادى.

ۇلتتىق زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ تۇلەگى تالداۋدى, جوبالاۋدى جانە ونى جۇزەگە اسىرۋدى قاجەت ەتەتىن كاسىبي جاعدايلاردا جۇيەلى ءىس-ارەكەتكە دايىن بولا الاتىن, كرەا­تيۆتى, شىعارماشىلىقپەن جۇمىس ىستەۋگە قابىلەتتى, بويىندا ويلاۋ شاپشاڭدىعى بار, قاجەت بولعاندا تەز شەشىم قابىلداۋعا ءتيىس.

حالىقارالىق تاجىريبەلەر كورسەتكەندەي, قازىر زەرتتەۋ قىز­­مەتتەرىنىڭ كوممەرتسيالىق باعىت الۋى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ كاسىپكەرلىك قىزمەتتەرىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ كەڭ تارالعان تەتىگى. تەحنولوگيالاردىڭ كوممەرتسيا­لان­دى­رىلۋى دەپ عىلىمي-زەرتتەۋدىڭ ناتي­جەلەرىن پايدالانىپ, تابىس تابۋ­عا باعىتتالعان كەز كەلگەن قىزمەت ءتۇرى ايتىلادى. بۇگىندە يننوۆاتسيالىق كاسىپكەرلىك قىزمەتتى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ۋاقىت اعىمىنا ىلەسۋى عانا ەمەس, ونى ادام رەسۋرس­تارى – عالىمدار مەن كاسىپكەرلەر دەپ تۇسىنگەنىمىز ابزال.

سونداي-اق قازاقستاندىق جو­­عا­رى­ وقۋ ورىندارىن ينس­تي­تۋت­تىق­ اۆ­­تو­نوميا الۋىنىڭ بولا­شاعى تۇر­عىسىنان العاندا, ولار­دىڭ ين­نو­ۆاتسيالىق كاسىپكەرلىك قىز­­مەت­تى­ جۇزەگە اسىرۋ, ەنداۋمەنت-قور­­لار,­ ورتالىقتار قۇرۋ مەن دامى­تۋ­ ارقىلى تاپقان تابىستى ار­تا­راپ­­­­­­تاندىرۋعا دەگەن قۇلشىنىسى بايقالادى.

ۋنيۆەرسيتەت پەن بيزنەس اراسىندا ناتيجەلى بايلانىستى دامىتۋعا كۇش سالۋ, تەحنولوگيا ترانسفەرىنىڭ دامۋىنا, قوسىمشا ءبىلىم بەرۋگە, جوعارى سۇرانىستى تۇلەكتەردى دايارلاۋعا ەرەكشە نازار اۋدارۋ ۇلتتىق زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتتەرىنىڭ ستراتەگيالىق ماقساتى بولۋعا ءتيىس. بولاشاقتا بەلسەندى يننوۆاتسيالىق مامان-زەرتتەۋشىلەردى وقىتىپ, تەوريا­ مەن پراكتيكانىڭ ءوزارا قارىم-قاتىناسىنا ورتا قالىپتاستىرۋ ۇلتتىق زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتتەرىنىڭ باسقا جوعارى وقۋ ورىندارىنان با­­سىمدىعىن انىقتايدى. ۇلتتىق زەرت­تەۋ ۋنيۆەرسيتەتتەرى عىلىمنىڭ كادر­لىق الەۋەتىنىڭ, وقۋ ۇدەرىسى مەن عىلىمي قىزمەتتىڭ, جوعارى تەح­­نو­لو­گيالار مەن كاسىبي ءبىلىم بە­رۋ­دىڭ دامۋى مەن قورعالۋىنا دە­گەن جاۋاپكەرشىلىكتى وزىنە الۋعا قا­بى­لەت­تى بولادى. بۇل ولاردىڭ قىز­مە­تى­­نىڭ بارلىق نەگىزگى پارامەتر­لەرى­نە­ جو­عارى تالاپتار قويۋدى قاجەت ەتەدى .

ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە جاقسى عالىمدار جۇمىس ىستەدى جانە بۇگىن دە ىستەپ كەلە جاتىر. سودان كەيىن بىزدە مىقتى جاستار بار, باكا­لاۆر, ماگيستر, دوكتورانت دەگەندەي. ولاردى قازاق ەلىنىڭ بولاشاعى, كەلەشەگى دەپ ەسەپتەيمىن.

 

عاريفوللا ەسىم,

مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى, اكادەميك 

سوڭعى جاڭالىقتار

ەرلىك پەن تاريح

تاعزىم • كەشە