اسپان الاقانىنداعى استانا

كوكتەم كەپ, كوك مايساسىن توسەگەن بە, گۇلدەر ولەڭ وقىپ تۇر كوشەلەردە! جيىرما ءتورت جىل جۇرەگىم جايقالعالى, قانشا كوكتەم قالدى ەكەن پەشەنەمدە! – دەپ مۇنان ەكى جىل بۇرىن استانانىڭ گۇلگە ورانعان كوشەسىندە ءجۇرىپ, وسىلاي كۇبىرلەپ ەدىم. جىل سايىن جاسانعان سۇلۋداي قارىنا بىلەزىك, ساۋساعىنا جۇزىك سالىپ, اشەكەيلى ساۋكەلەسىمەن بوي كوتەرىپ بيىكتەي تۇسكەن اسەم استانا كىمدى بولسىن باۋىرىنا باسىپ الاتىنى انىق. كىمدى بولسىن سۇيسىندىرەتىنى حاق... بۇگىندە بەيبىت كۇننىڭ بەسىگىندە تەربەلىپ وركەندەپ كەلە جاتقان استانا ءسىز بەن ءبىز كورگەن جۇلدىزدى جىلداردى ارتقا تاستادى. استانامەن قۇرداس ءسابي ەرجەتىپ, وسى قالامەن بىرگە ەسەيىپ كەلەدى. ءبىز جۇرگەن جولدار تاريحقا اينالسا, ەسىلدىڭ تولقىنىندا تاعدىرلار قالانىپ جاتىر! العاشقىدا «استانانىڭ سۋىعىنان» سەسكەنەتىن ءبىزدىڭ ەل, اعىلىپ كەلىپ, ارقانىڭ جەلى مەن لەبىن دە جىلىتىپ جىبەردى. كۇن سايىن سومكەسىن ارقالاپ, اياداي جەردى جاستانىپ, ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن ءبىزدىڭ جاستار وسى قالانىڭ ەرتەڭىنە ەلەڭدەيدى. «ءوز قولىمىزبەن تۇرعىزىپ ەدىك» دەگەن ماقتانىش سەزىمىن ءسىڭىرىپ, ۇرپاعىنىڭ ساناسىندا ساقتالعىسى كەلەدى. قازاققا قالاتىن استانانىڭ قابىرعاسى ءتۇزۋ, ەڭسەسى بيىك, كوركەم قالا بولۋىن ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ءوزى نازارعا الدى. ميلليونداعان قارا كوزدەردىڭ ءۇمىتىن جاعىپ, جۇرەكتەردىڭ كەلەشەككە دەگەن سەنىمىن وياتتى. استانا اسپان الاقانىنداعى قازاق جۇرتىنىڭ تۇپكى تاريحىنا بويلادى. راسىندا, بۇل ارعى اتا-بالالارىمىزدان, كوك تۇرىكتەن جالعاسقان تاۋەلسىزدىك تۇعىرىنداي ۇلى يدەيا بولاتىن. دوسپامبەتتىڭ «سارىارقانىڭ بويىندا سوعىسىپ ولگەن وكىنبەس» دەگەنى, اقتامبەردى تولعاۋلارىنداعى ەلدىك يدەيالار, ماحامبەتتىڭ «ەدىلدىڭ بويى ەن توعاي, ەل قوندىرسام دەپ ەدىم» دەپ جىرعا قوسۋى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ جادىندا جاڭعىرىپ, اقىرى اقيقات شىندىققا اينالدى. جۇدىرىقتاي جۇمىلىپ, بىرلىكتىڭ باعاسىن بىلەتىن قازاق حالقىنىڭ ۇلتتىق قاۋىپسىزدىگى ەلباسى ءۇشىن ءبىرىنشى كەزەكتە تۇردى. وتپەلى كەزەڭدەگى وتە قيىن اسۋلاردان وتكەن سوڭ ەلىمىزدە تۇراقتىلىق, ۇلتارالىق كەلىسىم مەن مادەني-رۋحاني دامۋ ءداۋىرى باستالىپ كەتتى. بۇل – ءبىزدىڭ ۇكىلەگەن ءۇمىتىمىزدىڭ ماقساتقا اينالعانى, جاقسى جەتىستىكتەرمەن بىرگە ايتىلا بەرەتىن شىندىعىمىز. بۇگىندە ءبىزدىڭ كوز الدىمىزدا ءوسىپ كەلە جاتقان استانا قازاقستاننىڭ برەندىنە اينالدى. ورەلى يدەياسىمەن الەمنىڭ نازارىن اۋدارعان ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆ ومىرلىك بيىك مۇراتتار جولىندا بۇكىل كۇش-جىگەرىن جۇمساپ كەلەدى. مەملەكەتتىك ءىرى جوبالار بۇعان دالەل. الىسقا بارماي-اق, «مادەني مۇرا» باعدارلاماسىن الايىقشى. دۇنيە جۇزىندە تەڭدەسى جوق 100 توم فولكلور تەك ءبىزدىڭ قازاقتا بار! جاھاندانۋ ءۇردىسى جاڭا عاسىردىڭ ­باستى بەلگىسى بولعاندىقتان, مەملە­كەت­تەردى ىقپالداسىپ ءومىر كەشۋگە باعىتتايدى. سونى ايقىن تۇسىنگەن ن.ءا.نازارباەۆ شىعىس پەن باتىس, ەۋروپا مەن ازيا ورتالىعىندا, ەۋرازيا كىندىگىندە ورنالاسقان قازاق ەلىن تەك العا, بيىكتەرگە باستاۋدىڭ ۇيرەنەرلىك ۇزدىك ۇلگىسىن جاساپ بەردى. بۇگىندە قازاقستاننىڭ الدىندا ەڭ وزىق دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا قوسىلۋ ماقساتى تۇر. ميلليونداعان جۇرەكتەردى ءبىر ارنادا توعىستىرعان ءبىزدىڭ ەل قاشاندا دالاداي كەڭدىگىمەن, بالاداي پەيىلىمەن وزگەنى وزەكتەن تەپكەن جوق. كەرەگەسى كەڭ, ءبىر شاڭىراقتىڭ استىندا شالقىپ ءومىر ءسۇرىپ جاتقان ۇرپاقتىڭ جانارىندا ءالى دە جازىلماعان جىرلاردىڭ جالىنى سەزىلەتىندەي بولادى ماعان... التىن ارىپتەرمەن تاريحى جازىلا باستاعان استانانىڭ عاسىرلار بويى جالعاساتىن, ماڭگىلىك ەلگە باستايتىن شۋاقتى تاڭدارى كۇتىپ تۇر دەپ سەنەمىن... بۇل مەكەندە ورىندالاتىن ارماندار عانا ءومىر سۇرەتىن شىعار... گۇل قاۋىزىنا ۇمىتتەر تۇنەپ, ەشكىمنىڭ ساعىن سىندىرماۋ ءۇشىن بۇرشىك اتاتىن شىعار... كەشەگى كۇدىگىمىز سەيىلىپ, اتقان تاڭنىڭ نۇرىن تاۋبەمەن سىڭىرەتىنىمىز سوندىقتان بولار. تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ بويتۇمارىنداي اياۋلى استانا اسەمدىگى كۇن ساۋلەسىمەن سۇلۋلانا تۇسەتىن شاھار بولارىنا مەن دە سەنەمىن. ءاربىر اۋلادا ايدارى جەلبىرەگەن قاراكوز پەرزەنتتەرىمىز ءوز ەلىنىڭ كەلەشەگى ءۇشىن ك ۇلىمدەپ, ەرتەڭى ءۇشىن ەڭبەك ەتەتىن الىپ جۇرەكتى ازاماتتار بولسا ەكەن... دينارا مالىكوۆا.