بەلسەندى ومىرگە بەل شەشە كىرىس!

«سوزدەن – ىسكە» دەگەن ۇرانمەن ۇيىمداستىرىلعان اكتسيادا دەن­ساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى اجار عي­نيات, مادەنيەت جانە سپورت ۆيتسە-ءمينيسترى سارسەن قۇرانبەك, دۇنيە­جۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ وكىلى, ۇيىمنىڭ ەلدەگى كەڭسەسىنىڭ باسشىسى سكەن­دەر سىلا دا توبە كورسەتىپ, كوپ­تىڭ ورتاسىنان تابىلدى. تاڭ­عى جاتتىعۋعا كىرىسپەس بۇرىن دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى اجار عينيات دۇنيەجۇزىلىك دەن­ساۋ­لىق كۇنىنىڭ ءمان-ماڭىزى تۋرالى وي قوزعاپ, اتاۋلى كۇندە ەڭ اۋەلى ەلدى سالاماتتى ءومىر سالتىن ۇستا­نۋعا شاقىرۋ وزەكتى ەكەنىن ايتتى. راسىندا سولاي, «اۋىرىپ ەم ىزدەگەن­­شە, اۋىرماۋدىڭ جولىن ىزدە­گەن» الدەقايدا ءتيىمدى.

– بۇگىنگى اكتسياعا سالاماتتى ءومىر سالتىن ۇستانۋدىڭ دەن­ساۋلىققا پايداسى كول-كوسىر ەكەنىن تۇسىنەتىن قاۋىم جيىلدى دەپ بىلەمىز. مۇنداي ءىس-شا­رالار ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىندە ءوتىپ جاتىر. 1950 جىلدان باستاپ 7 ءساۋىر – دەنساۋلىق كۇنى اتالىپ وتەدى. باعالاۋ قورى­تىندىسى بويىنشا بىلتىر ەرە­سەك­تەردىڭ تەك 18%-ى عانا اپتاسىنا 150 مينۋتتان ار­تىق شى­نىعاتىنى بەلگىلى بولدى. بيىل دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق كۇنى «بارشاعا دەنساۋلىق» ۇرا­نىمەن ءوتىپ جاتىر. دەنى ساۋ ۇرپاق قالىپتاستىرۋ – ەلدىڭ باستى ۇستا­نىمى. ينفەكتسيالىق ەمەس اۋرۋ­لاردىڭ الدىن الۋدا سالاماتتى ءومىر سالتىن ۇستانىپ, دۇرىس تاماقتانۋ, فيزيكالىق بەلسەندىلىكتى ارتتىرىپ, زياندى ادەتتەردەن ارىلۋ ماڭىزدى, – دەگەن ا.عينيات قالا تۇرعىندارىن دەنساۋلىققا بەيجاي قاراماي, پروفيلاكتيكالىق سكرينينگتىك تەكسەرۋدەن ۋاقتىلى وتۋگە شا­قىردى.

ءىزىن الا دۇنيەجۇزىلىك دەن­ساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ وكىلى سكەندەر سىلا قازاقستان ۇكى­مەتىنىڭ قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى يننوۆاتسيالاردى قولداۋعا ەرەكشە ءمان بەرىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى.

– «دەنى ساۋ ۇلت» جانە «ادام­دار­دىڭ دەنساۋلىعى مەن ءال-اۋقاتىن نىعايتۋ ءۇشىن اۋىلدىق دەنساۋلىق ساقتاۋدى جاڭعىرتۋ» ۇلتتىق جوبالارىن ىسكە اسىرۋ جاڭا قازاقستاننىڭ دامۋىنا ءوز ۇلەسىن قوسادى. دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى نە­گىزگى باستامالاردىڭ ۇلتتىق جوس­پارلارعا ينتە­گراتسيالانۋىن جوعارى باعا­لايدى جانە تەح­نيكالىق جانە ادىسنامالىق قولداۋ كورسەتۋدى جال­عاستىرادى. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ ساپاسىن جاقسارتۋعا, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى مامانداردىڭ مارتەبەسىن ارت­تىرۋعا جانە ولاردىڭ قۇقىعىن قورعاۋعا ەرەكشە نازار اۋدارادى. ءبىز دەنساۋلىقتى نىعايتۋعا, بەيبىتشىلىكتى ساقتاۋعا ءۇن قوسىپ, الەۋمەتتىك وسال توپتاردىڭ يگى­لىگى ءۇشىن قىزمەت ەتۋدى جالعاس­تىرامىز», دەيدى س.سىلا.

بۇدان سوڭ ساياباققا جينال­­عان قاۋىم استانا مەديتسينا­لىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ جاتتىقتى­رۋشىسى, ەركىن كۇرەس­تەن سپورت شە­بەرى سەرگەي گلۋ­شەن­كومەن بىر­گە دەنە قىز­دىر­اتىن جاتتىعۋعا كىرى­سىپ, كەيىن قاشىق­تىققا جۇ­گىردى.

الەمدىك زەرتتەۋلەرگە سۇيەنەر بولساق, فيزيكالىق بەلسەندىلىكتىڭ ازدىعىنان اۋرۋعا شالدىعىپ, مەزگىلسىز قايتىس بولعاندار كوپ. فيزي­كالىق بەلسەندىلىكتىڭ ازدى­عىنان اۋىرىپ, ومىرىمەن قوش­تاستاندار الەمدەگى ءولىم-ءجىتىمنىڭ 6%ىن قۇرايدى ەكەن. ودان كەيىنگى ساتىدا جوعارى قان قىسىمى (13%), تەمەكى شەگۋ (9%) جانە قانداعى گليۋكوزانىڭ جوعارى دەڭ­گەيى (6%) تۇر. سونىمەن قاتار ارتىق سالماق پەن سەمىزدىك الەمدەگى ءولىم-ءجىتىمنىڭ 5%-ىن قۇرايدى. وسى كورسەتكىشتەر سايىپ كەلگەندە سالاماتتى ءومىر سالتىن ۇستانباي, اۋرۋدىڭ الدىن الماعاننان ءورشىپ تۇر. ارينە, ءار ادام ءوز دەنساۋلىعىنا ءوزى جا­ۋاپتى. ەندەشە, دەنساۋلىق كۇنىندە ساياباققا جينالعان جاس­تار دا كوكەيگە كوپ نارسە ءتۇيدى دەپ سەنەمىز.

اقپارات ءۇشىن ەسكە سالساق, دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق كۇنىنە وراي ەلوردادا ا.بايتۇرسىن ۇلى اتىنداعى Binom school-دا «دەن­­ساۋلىق ساباعى» اشىق سا­باعى وتسە, № 9 قالالىق ەم­حانادا «اشىق ەسىك كۇنى» ۇيىم­داستىرىلدى. سونداي-اق دەن­ساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى, دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ وكىلدەرى استانا مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ستۋ­دەنتتەرىمەن كەزدەستى.