حالىقارالىق كورمە نىساندارى

بەلگىلەنگەن مەرزىمىندە ءارى ساپالى سالىنىپ ءبىتۋى ءتيىس كەشە پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ استانا قالاسىنىڭ جاڭا نىساندارىن كورۋ بارىسىندا «استانا ەكسپو-2017» كورمە كەشەنىنىڭ قۇرىلىسىمەن تانىستى. ەلباسى بارادى دەگەن سوڭ, قۇرىلىس باسىنا ادەتتەگىدەي جۋرناليستەر دە جينالدىق. ول جەردە قازاقستاندىق قانا ەمەس, كادىمگى حالىقارالىق ءىرى شارالارداعى­داي شەتەلدىك جۋرناليستەردىڭ قاراسى دا كوپ ەكەن. ارينە, بۇل تورتكۇل دۇنيە كوز تىككەن حا­لىقارالىق كورمە ەمەس پە, ەلى­مىزدىڭ دايىندىعىن بىلمەككە ءبارىنىڭ دە ىنتاسى زور. البەتتە, ەكسپو-عا ازىرلىگىمىزدى الەمگە تا­راتپاققا اسىق. ءبىز بارعاندا كۇننىڭ ازداپ جاڭبىرلى بولعانىنا قارا­ماستان, قۇرىلىس باسى ابىر-سابىر, قىزۋ جۇمىس ءجۇرىپ جاتتى. قۇرىلىسشىلار كورمەككە كەلگەندەردى دە كەدەرگى كورەر ەمەس, وزىنە بەرىلگەن مىندەتىن ءمىنسىز ورىنداۋعا ۇمتىلىپ, بار ىنتاسىمەن جۇمىسقا كىرىسكەن. سەبەبى, ولاردىڭ الدىندا ەل جۇكتەگەن ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك, ەلباسى مىندەتتەگەن ءتيىستى تاپسىرما تۇر. تارسىل-گۇرسىل دىبىس, ءتۇرلى تەحنيكا تىقىلى... كەيبىرىنىڭ قابىرعاسى قىلتيعان قۇرىلىس نىساندارى, ودان قالدى قازىققا قامدالعان تەپ-تەگىس جەر, جاڭبىرعا جىپسىگەن لايلى توپىراق... ارينە, ەندى ءۇش جىلدان سوڭ عانا ءدال وسى جەر جارقىراعان عاجايىپ قالاشىققا اينالاتىنىنا بىرەۋ سەنسە, بىرەۋ سەنبەس. سەبەبى, تا­قىر جەردەن قالا تۇرعىزۋ استە وڭاي شارۋا ما؟! الايدا, ول مۇمكىن نارسە. وعان بۇگىنگى اجا­رى ايشىقتى جاڭا استانا اي­عاق. وسىدان 10-15 جىل بۇرىن عانا بوس جاتقان سول جاعالاۋعا قا­زىرگى اسەم استانا اسپاننان ءتۇ­سە قالعان جوق, ارينە! وعان ەلىمىز كۇش-قۋاتىنىڭ, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق الەۋەتىنىڭ جەتەتىنى كۇمانسىز. بۇعان كەشە ەلباسىنا «استانا ەكسپو-2017» ۇلتتىق كومپانياسىنىڭ باسشىسى تالعات ەرمەگياەۆتىڭ بەرگەن ەسەبى دە دالەل بولاتىنداي. سونىمەن, مەملەكەت باسشىسى «استانا ەكسپو-2017» كورمە كەشەنىنىڭ سالىنۋ بارىسىن كورىپ شىققان سوڭ, قۇرىلىس بارىسىنا ارنايى سالىنعان ءماجىلىس زالى, ءباسپاسوز ورتالىعىنا كەلىپ, قۇرىلىستى جۇرگىزىپ جاتقان كومپانيا باسشىلارى, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ وكىلدەرى, جالپى «استانا ەكسپو-2017» كورمە كەشەنىنىڭ قۇرىلىسىنا قاتىستى بارلىق جاۋاپتى تۇلعالاردى جيناپ, ءماجىلىس وتكىزدى. قۇرىلىستىڭ جاي-جاپسارى جايىندا ەسەپتەرىن تىڭدادى. نىسانداردىڭ ەلەكتروندى نۇسقاداعى نوبايلارىن كورىپ, كەشەننىڭ كەلەشەكتەگى كەلبەتىن كەلىستى ەتۋگە اقىلداستى. ەلباسىنا ەسەپ بەرۋدى الدىمەن «استانا ەكسپو-2017» ۇلتتىق كومپانياسىنىڭ باسشىسى تالعات ەرمەگياەۆ باستادى. ەسكە سالساق, «استانا ەكسپو-2017» ۇك» اق ۇكىمەتتىڭ 2013 جىلعى 15 قاڭ­تارداعى قاۋلىسىمەن قۇرىلعان بولاتىن. كومپانيا قىزمەتىنىڭ نەگىزگى ماقساتى ەكسپو-2017 حا­لىقارالىق مامانداندىرىلعان كورمەسىنە دايىندىق جاساۋ جانە ونى وتكىزۋ بولىپ تابىلادى. استانادا ەكسپو وتكىزۋ ءۇشىن قازاقستان «بولاشاقتىڭ ەنەرگياسى» تاقىرىبىن ۇسىنعان. حا­لىق­ارالىق كورمەلەر تۋرالى كون­ۆەنتسياعا سايكەس, ەكسپو-2017 كورمەسى 3 ايعا, ياعني 2017 جىلدىڭ 10 ماۋسىمىنان 10 قىركۇيەگىنە دەيىن سوزىلادى. ەكسپو-2017 حالىقارالىق مامانداندىرىلعان كورمەسىنىڭ پاۆيلوندارىنىڭ نەگىزگى قۇ­رى­لىمدارىن سالۋ 2015 جىلدىڭ قازان ايىنا قاراي اياقتالادى, دەپ اتاپ ءوتتى ت.ەرمەگياەۆ. 2015 جىلدىڭ قازان ايىندا پا­ۆيلوندار ىشىندەگى ارلەۋ جۇ­مىس­تارى باستالماق. ال ورتا­لىق كورمە پاۆيلونىنا قا­تىس­­تى ارلەۋ جۇمىستارى 2016 جىل­­دىڭ جەلتوقسان ايىندا اياق­­تالادى. سونداي-اق, ول كەلەر جىل­دىڭ قازان ايىندا حالىق­ارالىق پاۆيلونداردىڭ نەگىزگى قۇ­رىلىمدارىنىڭ قۇرىلىسى اياقتالادى دەگەندى ايتتى. سونىمەن قاتار, ەكسپو-قالا­شىقتىڭ «نولدىك كەزەڭىن» قۇ­رى­لىسشىلار كەستەدەن ەرتە اياق­تاۋدى جوسپارلاپ وتىر ەكەن. باستاپقى كەستە بويىنشا «نولدىك كەزەڭنىڭ» اياقتالۋى 2014 جىلدىڭ جەلتوقسانىنا جوسپارلانىپتى. ت.ەرمەگياەۆتىڭ سوزىنە قاراعاندا, قازىرگى تاڭدا جوسپارلانعان قۇ­رى­لىس-مونتاجداۋ جۇمىستارى كەس­تەگە سايكەس تولىق كولەمدە جۇرگى­زىلۋدە. ۇلتتىق كومپانيا باسشى­سى­نىڭ مالىمەتىنشە, حالىقارالىق كورمەلەر بيۋروسىنىڭ تالابىنا سايكەس, قازاقستان كورمەنى ۇيىمداستىرۋشى ەل رەتىندە حالىقارالىق قاتىسۋشىلاردىڭ تۇرعىلىقتى جەرلەرىن قامتاماسىز ەتەتىن بولادى. قوناقتارعا 1300 پاتەر قاراستىرىلعان. جالپى, قۇرىلىس جۇمىستارىنا 300 تەحنيكا مەن 700 قۇرىلىسشى جۇ­مىل­دىرىلعان. كەشەننىڭ جالپى اۋدانى – 173,4 گەكتار. ال كور­مە ايماعى – 148,5 گەكتار. قۇ­رىلىس 2014 جىلعى 24 ساۋىردە باستالعان بولاتىن. كورمە ايماعى قۇرىلىسىنىڭ نەگىزگى نىساندارى – قازاقستاننىڭ ۇلتتىق پاۆيلونى, حالىقارالىق, تاقىرىپتىق جانە كورپوراتيۆتىك پاۆيلوندار, سونداي-اق, ساۋدا جانە ويىن-ساۋىق عيماراتتارى. «استانا ەكسپو-2017» ۇلت­تىق كومپانياسى باسشىسىنىڭ ءسو­زىنەن سوڭ, ەلباسىنا قۇرىلىسقا جاۋاپتى كومپانيالار وكىلدەرى – «Sembol Uluslararasi» باسقارماسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى فەتتاح تامەدجي, Mabetex پرەزيدەنتى افريم پاككولي, BI-Group حول­دينگىنىڭ باسشىسى ايدىن را­حىم­باەۆ, «سك بازيس» جشس باس ديرەكتورى الەكساندر بەلوۆيچ, «AstanaGroup» كومپانياسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرلان سماعۇلوۆ, «ورتالىق ازيا جىلۋ-ەنەرگە­تيكالىق كومپانياسى» اق ديرەك­تورلار كەڭەسىنىڭ توراعاسى الەكساندر كلەبانوۆ, «استانا LRT» باسقارما توراعاسى اردان تالعات, «قازاقستان تەمىر جولى» ۇك» اق پرەزيدەنتى اسقار ما­مين وزدەرىنە ءتيىستى جاۋاپتى جۇمىستاردىڭ اتقارىلۋ بارىسى جايىندا ەسەپ بەردى. ەسەپ بەرۋشىلەرمەن پىكىر­لەسكەن جانە سۇراق-جاۋاپ تۇرىندە وتكەن باسقوسۋ بارىسىندا ەلبا­سى كەشەننىڭ قۇرىلىسىنا جاۋاپ­تى باسشىلارعا ەكسپو قالا­شىعىنىڭ ماڭىزدىلىعىن ايتا وتىرىپ, وندا ايرىقشا ەسكەرىلۋ ءتيىس ماسەلەلەرگە توقتالدى. كور­مەنى وتكىزۋ استانا قالاسىنىڭ عانا ەمەس, بۇكىل قازاقستاننىڭ دا­مۋىنداعى ماڭىزدى كەزەڭ ەكەنىن اتاپ ءوتتى. – بۇل – الەمدىك اۋقىمداعى ءىرى ءىس-شارا. بۇكىل الەمگە ءوز ءمۇم­كىن­دىكتەرىمىزدى كورسەتۋ ءۇشىن سىزدەرگە, مەردىگەرلەرگە ونىڭ دايىندىعىنا قاتىسۋعا سەنىم ءبىلدىرىلدى. سىزدەر ءوز قابىلەتتەرىڭىزدى وزگە نىسانداردا دالەلدەدىڭىزدەر. وتاندىق كومپانيالار, سونداي-اق, ءبىزدىڭ ەلىمىزدە جۇمىس ىستەگەن شەتەلدىك مەردىگەرلەر بۇعان دەيىن ەشقاشان ۇياتقا قالدىرعان ەمەس, قازىر دە ءبارىن ۋاقىتىندا جانە ساپالى اتقارۋى ءتيىس, – دەدى مەملەكەت باس­شىسى. بۇل رەتتە قازاقستان پرە­زي­دەنتى ءبىرىنشى كەزەكتەگى مىندەت – «نولدىك تسيكلدى» قازان ايىنا قا­راي اياقتاۋ ەكەنىن, بۇل قۇرىلىس جۇمىستارىن قىسقى ماۋ­سىمدا دا جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك بەرەتىنىن ايتتى. نۇرسۇلتان نازارباەۆ ۋاقىت­تىڭ تىعىزدىعىنا, سوعان وراي كەستەنى قاتاڭ ساقتاۋ قاجەتتىگىنە دە توقتالدى. ەكسپو-قالاشىعىنىڭ قۇرىلىسى قازاقستاندىق كومپانيالار ءۇشىن ىنتالاندىرۋ بولىپ تابىلاتىنىن دا نازارعا سالدى. بۇل رەتتە «سىزدەردىڭ بارلىعىڭىزعا, مەردىگەرلەرگە بۇكىل الەم الدىندا ءبىزدىڭ مۇمكىندىگىمىزدى دەر ۋاقىتىندا ءارى ساپالى كورسەتۋ ءۇشىن ەكسپو-قالاشىعىنىڭ قۇرىلىسى سەنىممەن تاپسىرىلىپ وتىر. مەن بارلىقتارىڭىزدى دا بىلەمىن. باسقا نىسانداردا سىزدەر دالەلدەدىڭىزدەر. بۇل – سىزدەر ءۇشىن وزىندىك ءبىر سىي تارتۋ ءارى ىنتالاندىرۋ. ءبىز قۇرىلىس سالاسىندا كاسىبيلىكتەرىن دالەلدەگەن مۇلدەم باسقا قۇرىلىسشىلاردى دا شاقىرا الار ەدىك. ولار دا قالاعان بولاتىن ءارى بارلىعى ءوتى­نىش بەرگەن ەدى», – دەدى مەم­لەكەت باسشىسى. ەلباسىنىڭ اتاپ وتۋىنشە, كورمە قالاشىعىن سالۋ ىسىندە قازاقستاندىق جانە ەلى­مىزدە جۇمىس ىستەپ جاتقان كوم­پا­نيالارعا سەنىم ارتۋ دۇرىس شەشىم بولىپ وتىر. مەملەكەت باسشىسى, سو­نى­مەن قاتار, بارلىق عيمارات­تار­دىڭ كورمە بىتكەننەن كەيىن پايدا­لا­نى­لۋىنىڭ ماڭىز­دى­لىعىن تاعى ءبىر رەت ەسكە سالدى. – باستاپقىدا قوناقۇي قىز­مەتىن اتقاراتىن بارلىق عيما­رات­تار كەيىن باسپانا رەتىندە پاي­دا­لانىلۋعا ءتيىس. بۇل – كور­مە اۋماعىندا سالىنعان بار­لىق عىلىمي, ساۋدا جانە باسقا دا ورتالىقتارعا قاتىستى ماسە­لە. كورمە ءۇشىن سالىنعان عيما­رات­تارى كەيىن پايدالانىلماي قالعان وزگە ەلدەردىڭ قاتەلىگىن قايتا­لاۋعا جول بەرۋگە بولمايدى. «استانا ەكسپو-2017» ۇلت­تىق كومپانياسى وسىنى قاداعا­لاۋى ءتيىس, – دەدى قازاقستان پرە­زيدەنتى. بۇعان قوسا, قالانىڭ بارلىق تۇرعىندارىن دايىنداپ, قوناقتارعا قىزمەت كورسەتۋ سالاسىن جاقسارتا ءتۇسۋ قاجەت. نۇرسۇلتان نازارباەۆ قالانىڭ كورمەنى وتكىزۋگە تولىق دايىن بولىپ, وتاندىق باي مادەنيەتتى تانىتۋ ارقىلى قوناقتارعا جوعارى قىزمەت دەڭگەيىن كورسەتۋى ءتيىس ەكەنىن دە ايتىپ ءوتتى. سونىمەن قاتار, مەملەكەت باسشىسى كورمەنىڭ دايىندىعى مەن ونى وتكىزۋگە بولىنەتىن قارا­جاتتىڭ جۇمسالۋىن ءجىتى باقىلاۋ قاجەتتىگىنە دە نازار اۋداردى. دينارا بىتىكوۆا, «ەگەمەن قازاقستان».