سۋرەتتەردى تۇسىرگەن ەرلان ومار, «EQ»
قورعانىس مينيسترلىگى وسى باستامانى ۇيلەستىرىپ, ساربازداردىڭ اسكەردەن كەيىنگى ومىرىنە سەرپىن بولارلىق جوبانى پىسىقتاۋعا بىلتىردان كىرىسكەن. وسى جاڭالىق اسكەرگە بارۋدى ازاماتتىق مىندەتى سانايتىن جاستاردىڭ وتانعا قىزمەت وتەۋگە قۇلشىنىسىن ارتتىرسا, اسكەردە جۇرگەن ساربازداردى جىگەرلەندىرگەن جاعىمدى حابار بولدى. ەندى اسكەردەن كەلگەن ساربازداردىڭ جوعارى ءبىلىم الۋىنا ناقتى قانداي جەڭىلدىك قاراستىرىلاتىنىن تارقاتىپ, شارتتارىن تىزبەكتەپ بەرەلىك.
اسكەردەن كەلگەن جاستاردىڭ قاي-قايسىسى دا ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستىلەۋسىز ەكى جىلدىڭ ىشىندە جوعارى وقۋ ورنىنا اقىلى نەگىزدە تۇسە الادى. بۇل – ءبىر. ەكىنشى, اسكەردە جاۋىنگەرلىك دايارلىق كەزىندە جۇكتەلگەن مىندەتتى مۇلتىكسىز ورىنداپ, جوعارى ناتيجە كورسەتكەن ساربازداردىڭ ۇبت تاپسىرماي-اق جوو-نىڭ ەسەبىنەن تەگىن وقۋعا مۇمكىندىگى بار. ەسكەرەتىن جايت, بۇل گرانت ەمەس, قورعانىس مينيسترلىگى مەن جوو-نىڭ جاستارعا قولداۋى دەپ تۇسىنگەن دۇرىس. وسىعان قوسا اسكەردەن كەلگەن جاستار قالاسا, ەلدىڭ كەز كەلگەن جوو-نىڭ اسكەري كافەدراسىندا تەگىن وقي الادى. ەڭ نەگىزگىسى, اسكەردە قىراعىلىعىمەن كوزگە تۇسكەن ساربازداردىڭ قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ اسكەري وقۋ ورىندارىندا ەمتيحان تاپسىرماي ءبىلىم الۋىنا جول اشىلادى. ەندى جاستار وسى جەڭىلدىكتى پايدالانۋ ءۇشىن اسكەردەن كەيىن اۋەلى حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعىنان بەرىلەتىن مەرزىمدى اسكەري قىزمەتتە بولعانى تۋرالى انىقتامانى, كەيىن اسكەري بيلەتتىڭ كوشىرمەسىمەن قوسا جوو تالاپ ەتەتىن قۇجاتتاردى عانا تۇگەندەيدى. ءتىپتى قورعانىس مينيسترلىگى بۇعان دەيىن حابارلاعانداي اسكەري مىندەتىن وتەگەن جاستاردىڭ وقۋعا تۇسۋىنە اتتەستاتتاعى باعالارى اسەر ەتپەيدى. بۇل جونىندە قورعانىس ءمينيسترىنىڭ كەڭەسشىسى ايگۇل تولەمباەۆا تارقاتىپ ايتىپ بەرگەن ەدى.
– بىردەن ايتايىق, بۇل – گرانت ەمەس, 100 پايىز جەڭىلدىك. اسكەري مىندەتىن ابىرويمەن اتقارىپ جۇرگەن ساربازداردى, كەيىنگى جاستاردى ىنتالاندىرۋ ماقساتىندا قولعا الىندى. اسكەري سالادا ىسىلعان, اسكەري تارتىپكە ۇيرەنگەن جاۋىنگەرلەردىڭ ءبىلىم الۋىنا قاراستىرىلعان مۇمكىندىك دەپ ءتۇسىنۋ كەرەك. ارينە, جوعارى وقۋ ورىندارى جاستاردىڭ باعىتىنا, تالپىنىسىنا قارايدى. بىراق اتتەستاتتاعى باعالارىنا قارامايدى, – دەيدى ول.
كەز كەلگەن تالاپكەر ءوزىنىڭ جانىنا جاقىن ماماندىقتى مەڭگەرسە, ۋاقىت وتە كەلە ءوزى تاڭداعان سالانىڭ شىن شەبەرى بولۋعا ۇمتىلادى. جوعارى وقۋ ورىندارى اسكەردەن كەلگەن جاستاردىڭ اتتەستاتىنا قاراماي وقۋعا قابىلداعانىمەن, ولارمەن سۇحباتتاسقاندا قاي سالاعا بەيىم ەكەنىن بىلەدى. سەبەبى قايتكەن كۇندە دە جاستاردىڭ ساپالى ءبىلىم الىپ, سۇرانىسقا ساي مامان بولىپ قالىپتاسۋىنا ەرتەڭ اسكەري ءبولىم ەمەس, جوو جاۋاپتى بولماي ما؟
نەگىزى قورعانىس مينيسترلىگى مەن جوو اراسىنداعى كەلىسىم اسكەري مىندەتىن وتەگەن ورتا ءبىلىمى بار جاستارمەن قوسا, كاسىپتىك-تەحنيكالىق جانە جوعارى ءبىلىمى بار ازاماتتارعا دا قاتىستى. قازىردىڭ وزىندە قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ باستاماسىن 40-تان اسا جوعارى وقۋ ورنى قولداپ وتىر. ولار جوو-دا تەگىن ءبىلىم الۋعا نيەتتى جاستارعا 3 مىڭنان اسا ورىن قاراستىرعان. ەندى ىمىراعا كەلگەن قوس تاراپ وسى مىندەتتەرىن زاڭ جۇزىندە رەتتەۋگە كىرىستى. ياعني قورعانىس مينيسترلىگىمەن قاتار عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگى ۆەدومستۆولىق بۇيرىقتارعا وزگەرىستەر ەنگىزىپ جاتىر. ءتىپتى قورعانىس مينيسترلىگى مەرزىمدى اسكەري قىزمەت وتكەرۋ كەزەڭىندە اسكەري قىزمەتشىلەردى ىرىكتەۋ بويىنشا رەگلامەنت ازىرلەگەن. اشىپ ايتار بولساق, ىرىكتەۋدە الدىمەن ساربازدىڭ جاۋىنگەرلىك دايارلىق باعدارلاماسىن مەڭگەرۋ بويىنشا قورىتىندى بالى, ءتارتىبى, قىزمەت بارىسىندا ارنايى مىندەتتەردى ورىنداۋى جانە پسيحولوگيالىق جاي-كۇيىن باعالاۋ ەسكەرىلەدى ەكەن.
استانا قالاسىنداعى 68655 اسكەري ءبولىمىنىڭ ۇزدىك ساربازدارىنىڭ ءبىرى بولاشاق شالعىنباەۆ جوو پروگرامميست ماماندىعى بويىنشا ءبىلىم الۋدى كوزدەپ وتىر ەكەن.
– اسكەرگە وسكەمەن قالاسىنان شاقىرتۋ الدىم. ءوزىم سول قالانىڭ تۋماسىمىن. اسكەردەن كەيىن د.سەرىكباەۆ اتىنداعى شىعىس قازاقستان تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىندە ءبىلىم الۋدى كوزدەپ وتىرمىن. پروگرامميست بولسام دەگەن نيەتىم بار. ويتكەنى زامان اعىمىنا قاراي جاڭا تەحنولوگيالاردى, قۇرالداردى باعدارلامالايتىن ماماندارعا سۇرانىس قازىرگىدەن دە جوعارى بولادى دەپ ويلايمىن. ونىڭ ۇستىنە تەحنيكادان حابارىم بار. اسكەردە جوو ءبىلىم الۋدى جوسپارلاپ وتىرعان ساربازدارعا ارنايى ۋاقىت بەرىلەدى. سول ۋاقىتتا شىڭدالىپ, اسكەري داعدىلاردى شەبەر ورىنداۋعا ماشىقتانامىز. مەرزىمدى اسكەري قىزمەتكە كەلگەن قاتارلاستارىمنىڭ اراسىندا جوو-دا ءبىلىم الۋعا نيەتتەنىپ جۇرگەندەر بارشىلىق. ولار دا اسكەردەن كەيىن ارمان-ماقساتىنا جەتسىن دەپ تىلەيمىن, – دەيدى سارباز.
ۇمىتكەرلەرگە جوو-عا جولداما بەرۋ تۋرالى شەشىم شىعاراتىن كوميسسيا اسكەري قىزمەتشىنىڭ جەكە رەيتينگىن ەسكەرە وتىرىپ, ءوزى قالاعان ماماندىق بويىنشا ءبىلىم الۋىنا جاردەمدەسەدى. مۇندا سىبايلاس جەمقورلىق تاۋەكەلدەرىن الدىن الۋ ماقساتىندا ۇمىتكەرلەر تۋرالى بارلىق دەرەك قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ «مەرزىمدى قىزمەت 2.0» اشىق اقپاراتتىق جۇيەسىندە كورسەتىلەدى. ءارى وسى ءتىزىم ەڭبەك نارىعىنىڭ سۇرانىسىنا قاراي ازىرلەنەدى ەكەن. ياعني ەڭبەك مينيسترلىگىنىڭ تالداۋى مەن مونيتورينگى ەسكەرىلەدى. قورعانىس مينيسترلىگى ءبىلىم جانە عىلىم دەپارتامەنتى باستىعىنىڭ ورىنباسارى بەگىم نۇرماحانوۆتىڭ ايتۋىنشا, اسكەريلەرگە جەڭىلدىك جاساۋ ارقىلى اسكەري قىزمەتتىڭ بەدەلىن ارتتىرۋعا بولادى.
– اسكەري مىندەتىن وتەپ, ۇيىنە ورالعان جاستاردىڭ ءبىلىم الىپ, مامان يەسى اتانۋىنا جاعداي جاسالىپ جاتقانى قۋانتادى. ونىڭ ىشىندە ەكىنىڭ ءبىرى ەمەس, جاۋىنگەرلىك دايارلىقتا ۇزدىك ناتيجەمەن كوزگە تۇسكەندەردىڭ عانا جوو تەگىن ءبىلىم الۋعا مۇمكىندىگى بار. بۇل جوبا اسكەري قىزمەتتىڭ بەدەلىن جانە جەكە قۇرام مەن اسكەري بولىمدەردىڭ جاۋىنگەرلىك دايىندىعىن ارتتىرۋعا, مەرزىمدى اسكەري قىزمەتكە جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋعا ىقپال ەتەدى. مۇنداي جەڭىلدىكتەر بىزدە عانا ەمەس, وزگە ەلدەردە دە قاراستىرىلعان. مىسالى, يزرايلدە اسكەردەن كەلگەن جاستارعا 4 250 دوللار بەرىلەدى. سارباز سول قارجىنى ءبىلىم الۋعا نەمەسە جەكە باستىڭ قاجەتتىلىگىنە جۇمساسا دا ءوز ەركى. اقش-تا جوو-دا ءبىلىم الۋعا, اسىرەسە اسكەري سالادا قالۋعا كوبىرەك قولداۋ كورسەتىلەدى. كورشى وزبەكستاندا اسكەردەن كەلگەن جاستاردىڭ وقۋعا ءتۇسۋ ءۇشىن تاپسىراتىن ەمتيحانىنا 50 پايىز جەڭىلدىك قاراستىرىلعان. ۇزدىك ساربازدارعا تەگىن وقۋعا جولداما بەرىلەدى ەكەن. بۇل قاتارعا ەندى ءبىز دە قوسىلدىق. قورعانىس مينيسترلىگى قولعا العان جوبا ءبىلىم الۋدى كوزدەگەن جاستارعا ولجا, – دەيدى ب.نۇرماحانوۆ.
كوپ ۇزاماي قورعانىس مينيسترلىگىمەن كەلىسىمگە كەلگەن جوعارى وقۋ ورىندارى قوعامعا قاجەتتى, سۇرانىس جوعارى ماماندىقتاردى جانە وقۋ باعدارلاماسىن ناقتىلايدى. ياعني اسكەردەن كەلگەن ساربازداردىڭ قاي ماماندىقتا ءبىلىم الۋعا مۇمكىندىگى بار ەكەنى الداعى كۇندەردە بەلگىلى بولماق.
