اسقاقتا, استانا!

باستى پارىز ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەلوردانىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن زاماناۋي وزىق تەحنولوگيا­لارمەن قارۋلانعان, جوعارى وركەنيەت تالاپتارىنا ساي ساپالى قىزمەت كورسەتەتىن دەڭگەيگە كوتەرۋ ماقساتىندا رەفورماتورلىق مىندەتتەردى جۇزەگە اسىردى. بۇگىندە استانا قالاسىنىڭ مەديتسيناسى قالا تۇر­عىندارىنىڭ عانا ەمەس, بۇكىل قازاقستاندىقتاردىڭ دەنساۋلىعىن ساقتاۋ ماق­ساتىندا كەشەندى قىز­مەت كورسەتەدى. ءبىز استانا­لىقتاردىڭ سۇرانىسى مەن قازاق­ستاندىقتار مۇددەسى جولىندا تىڭ باستامالارعا ۇيىتقى بولىپ وتىرعان ەلوردالىق دەنساۋلىق ساقتاۋ مەكەمەلەرىنىڭ جۇمىسىمەن تانىسۋ ماقساتىندا قالالىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى ايگۇل سەگىزباەۆانى اڭگىمەگە تارتقان ەدىك. – ايگۇل كيمقىزى, استانا قالاسىندا بۇگىنگى زاماننىڭ وزىق تەحنولوگيالارىمەن جاب­دىقتالعان كلينيكالار كەشەنى جەتكىلىكتى. قالالىق دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنە جاتاتىن مەكەمەلەر جانە ولاردىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسى حاقىندا ايتىپ وتسەڭىز. – مەملەكەت باسشىسىنىڭ تىكە­لەي قامقورلىعىنىڭ ارقاسىندا استانالىق دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى بۇگىنگى وسكەلەڭ تالاپتارعا ساي جابدىقتالۋدا. قازىر ەلوردانىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ قۇرىلىمىندا 34 مەديتسينالىق ۇيىم جۇمىس ىستەيدى, ولاردىڭ ىشىندە 11 ەمحانا, 14 اۋرۋحانا, 1 مەديتسينالىق جە­دەل كومەك كورسەتۋ ستانساسى, 2 ءبىلىم بەرۋ جانە باسقا مەكەمەلەر بار. بۇل مەديتسينالىق ۇيىمدار جەتەكشى الەمدىك وندىرۋشىلەردىڭ زاماناۋي قۇرال-جابدىقتارىمەن, سوڭعى ۇلگىدەگى مەديتسينالىق تەح­نولوگيالىق جۇيەلەرىمەن جاب­دىقتالعان. ولار سىرقاتتى تەكسەرۋ مەن جەدەل دە جوسپارلى تارتىپتەگى ەمدەۋدىڭ كەز كەلگەن زاماناۋي ءتۇر­لەرىن جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. – استانالىقتارعا مەديتسي­نالىق قىزمەت كورسەتۋدىڭ كولەمى مەن ساپاسى تۋرالى نە ايتاسىز؟ – قازىرگى تاڭدا, استانا قالا­سى تۇرعىندارىنا تەگىن كەپىل­دەندىرىلگەن مەديتسينالىق كومەك شەڭبەرىندە امبۋ­لاتوريالىق-ەمحانالىق كە­شەندە جانە ستاتسيوناردا امبۋ­لاتوريالىق-ەمحانالىق, كەڭەس­تىك-دياگنوستيكالىق, ارنايى مە­ديتسينالىق جانە جوعارى ما­مانداندىرىلعان كومەك تۇرىندەگى مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتىلەدى. كورسەتىلەتىن مەديتسينالىق قىز­مەتتىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ جانە قول­­جەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماق­ساتىندا وسى جاقىندا ەلوردادا №10 قالالىق ەمحانا اشىلىپ, ول ءوز كەزەگىندە مەديتسينالىق-سانيتارلىق العاشقى كومەك (بۇدان ءارى – مساك) ۇيىمدارىنىڭ جۇكتەمەسىن 2,5-تەن 1,4-كە تومەندەتۋگە سەپتىگىن تيگىزدى. 2013 جىلدىڭ قاراشا-جەلتوقسان ايلارىندا №1 پەريناتالدىق ورتا­لىق جانە №2 قالالىق بالالار اۋرۋحاناسىنىڭ بازالارىندا قولدانىستاعى «شيپاگەر» جانە «نيەت» جالپى تاجىريبەلىك دارىگەرلەر بولىمشەلەرىنىڭ ورنىنا اۋىسىمىنا 250 جانە 150 كەلۋشىلەردى قابىلدايتىن وتبا­سىلىق دەنساۋلىق ساقتاۋ ورتالىعى (بۇدان ءارى – ورتالىقتار) اشىلدى. ورتالىقتار قالانىڭ جاڭا اكىمشىلىك ورتالىعى, پريگورودنىي, تەلمان, زارەچنوە جانە پرومىشلەننىي تۇرعىن الاپتارىنىڭ 55 مىڭنان استام تۇرعىندارىنا قىزمەت كور­سەتۋگە ەسەپتەلگەن. سونىمەن بىرگە, استانا قالاسىنىڭ 800 مىڭداي تۇرعىنىنا مەملەكەتتىك 11 مساك ۇيىمدار جانە مەملەكەتتىك ەمەس 4 مساك ۇيىمى مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتەدى. ەمحانالارعا كەلەتىن ادامدار­دىڭ كەزەك كۇتىپ, كوپ تۇرىپ قا­لۋىنا جول بەرمەۋ, ولاردىڭ كە­لۋىن وڭتايلاندىرۋ, تۇرعىندارعا قىزمەت كورسەتۋ ۋاقىتىن قىسقارتۋ, وپەرا­تورلاردىڭ جۇمىس ىستەۋ ساپاسىن ارتتىرۋ, مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىن جاقسارتۋ ماقساتىندا №5, №8 جانە №10 قالالىق ەمحانالاردىڭ تىركەۋ بولىمدەرىندە ەلەكتروندى كەزەككە تۇرۋ جۇيەسى ەنگىزىلگەن. – ايگۇل كيمقىزى, ەلورداداعى مىندەتتى تەگىن مەديتسينالىق قىز­مەت دەڭگەيى قانداي جانە ول تۇرعىندار سۇرانىسىن قاناعات­تاندىرا ما؟ تەگىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدىك بەرىلگەن كولەمىنە (بۇدان ءارى – تمككك) مىنالار كىرەدى: - جەدەل مەديتسينالىق كومەك پەن سانيتاريالىق اۆياتسيا; - امبۋلاتوريالىق-ەمحا­نا­لىق كومەك, ول: مساك; مەديتسينالىق-سانيتاريالىق العاشقى كومەك ماما­نىنىڭ جانە بەيىندى ماماندار­دىڭ جولداماسى بويىنشا كونسۋل­تاتسيالىق-دياگنوستيكالىق كومەكتى قامتيدى; - مساك مامانىنىڭ نەمەسە مەديتسينالىق ۇيىمنىڭ جولداماسى بويىنشا ستاتسيوناردى الماستىراتىن مەديتسينالىق كومەك; - قالپىنا كەلتىرۋ ەمى جانە مەديتسينالىق وڭالتۋ; - قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى بەلگىلەگەن حالىق ساناتتارى ءۇشىن پاللياتيۆتىك كومەك جانە مەيىربيكە كۇتىمى. تكمك شەڭبەرىندە تەگىن مەدي­تسينالىق كومەك ينفەكتسيالىق, الەۋ­مەتتىك-ماعىناداعى اۋرۋلار­مەن جانە قورشاعان ورتاداعى ادام­دارعا زيانىن تيگىزەتىن اۋرۋلارمەن اۋىراتىن ناۋقاستار ءۇشىن كورسەتىلەدى. قازىرگى ۋاقىتتا استانانىڭ ءوسىپ وركەندەۋىنە بايلانىستى حالىقتىڭ جوعارى ميگراتسياسى ورىن الۋدا. استانا قالاسى حالقىنىڭ جىل سايىنعى ءوسىمى 35-40 مىڭ ادامدى قۇراپ, ول ءوز كەزەگىندە مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋدە كەيبىر قيىنشىلىقتاردى تۋدىرىپ, ەمحانالارداعى جۇكتەمەنى ءوسىرىپ وتىر. سولاي بولا تۇرسا دا, كۇنى بۇگىنگە دەيىن ەلوردالىقتار جانە مساك ۇيىمدارىنا تىركەلگەن حالىق بەلگىلەنگەن كولەمدەگى تەگىن مەديتسينالىق كومەكپەن قام­تاماسىز ەتىلگەن. قاجەت بولعان جاع­دايدا ازاماتتارعا تۇرعىن جەرى مەن ازاماتتىعىنا قاراماستان مەديتسينالىق كومەك كورسەتىلەدى. – قالالىق مەديتسينالىق مە­كەمەلەرىندە بۇگىنگى زاماننىڭ وزىق تەحنولوگيالارى قالاي جۇ­مىس ىستەيدى؟ جالپى, استا­نا قالا­سىنىڭ اتىنا ساي مەدي­تسي­نالىق سالادا قانداي وزىق عى­لىمي جە­تىستىكتەر بار؟ – ەلوردادا قازىرگى زامانعى تەحنولوگيالارمەن جابدىقتالعان جاڭا زاماناۋي كلينيكالاردىڭ اشىلۋى­مەن حالىقارالىق ستاندارتتارعا سايكەس دياگنوستيكا مەن ەمدەۋدىڭ زاماناۋي ادىستەرىن ەنگىزۋگە قول جەتكىزىلدى. ول ەلوردانىڭ مەديتسيناسىن دامىتۋداعى بارلىق عى­لىمي اعىمدارىن بىرىكتىرۋگە ءجا­نە ادامگەرشىلىك ماقساتقا قول جەت­كىزۋ ءۇشىن الەمدىك عىلىمنىڭ بار­لىق جەتىستىكتەرىن پايدالانۋعا ءمۇم­كىندىك بەردى. قازىرگى كەزدە جاقىن, الىس شەتەلدەردەگى ءارىپ­تەستەرمەن ىن­تىماقتاستىق جانە تاجىريبە الماسۋ ماقساتىندا وتكىزىلگەن شەبەرلىك-سىنىپتارى ارقاسىندا ترانسپلانتولوگيانى دامىتۋ مۇمكىن بولدى. قالالىق اۋرۋحانادا ءبىر-بىرىمەن تۋىس ادامداردىڭ باۋىرىن ترانسپلانتاتسيالاۋ بويىنشا وتا جانە ءتىرى دونوردان الىنعان بۇيرەكتى اۋىستىرۋ بويىنشا 3 وتا جاسالدى. ومىرتقا جانە ءىرى بۋىن­دارعا كۇردەلى دە زاماناۋي وتا تۇرلە­رىن جاساۋ قالىپتى قۇبىلىسقا اينالدى. №2 قالالىق اۋرۋحانادا كار­ديو­لوگيالىق ينتەرۆەنتسيا مەن كارديوحيرۋرگيانىڭ دەربەس قىزمەتى جۇمىس ىستەيدى. مۇندا 1800-1900-عا دەيىن قان تامىرلى انگيوگرافيا, 400 ستەنتتاۋ جانە جىلىنا 350 اشىق كارديوحيرۋرگيالىق وتا جاسالادى. بۇل شارالار قالامىزدا جۇرەك-قان تامىرلارى اۋرۋلارىنان­ بولاتىن ءولىمدى 2 ەسەگە دەيىن ازايتتى. بولىمشەنىڭ ارسەنالىندا قاجەت­تى جوعارى مامانداندىرىلعان قۇ­رال-جابدىقتىڭ بارلىق تۇرلەرى بار. سونىمەن بىرگە, قالالىق دەن­ساۋ­لىق ساقتاۋ سالاسىندا ين­سۋلت ورتالىعى جۇمىس ىستەيدى. ول حالىقارالىق ستاندارتتارعا ءساي­­كەس ينسۋلتتان كەيىنگى ءبىرىنشى سا­­عاتتا ءترومبوليزيستى تەراپيانى قولدانادى.   – جەدەل جاردەم ستانساسى تا­لاپقا ساي ما؟ – 2011-2015 جىلدارعا ارنال­عان «سالاماتتى قازاقستان» مەم­لەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا حالىق دەنساۋلىعىن ساقتاۋ دەڭگەيىن, ونىڭ ىشىندە جەدەل جاردەم سالاسىن جەتىلدىرۋ بويىنشا ناقتى مىندەتتەر قويىلعان بولاتىن. ەل پرەزيدەنتىنىڭ قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا دا حالىق دەنساۋلىعىن ساقتاۋ دەڭگەيىن ارتتىرۋ قاجەتتىلىگىنىڭ اتاپ وتىلگەنى بارشامىزعا بەلگىلى. استانا قالاسىنىڭ قالالىق جە­دەل مەديتسينالىق جاردەم ستانساسىندا كۇن سايىن شامامەن 75 جەدەل مەديتسينالىق كومەك بريگادالارى حالىققا قىزمەت كورسەتەدى. دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمدارىنىڭ ۇلگى شتاتى مەن شتات نورماتيۆىنە سايكەس, ءبىر جەدەل جاردەم اۆتو­موبيلى 10 مىڭ تۇرعىنعا قىزمەت كورسەتۋگە ءتيىس. استانا قالاسى حالقىنىڭ سانى 2014 جىلدىڭ باسىندا 814 435 ادامعا جەتكەنىن ەسكەرە وتىرىپ, جەرگىلىكتى بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبىنەن قوسىمشا تاعى 7 سانيتاريالىق جەدەل ءجار­دەم ءاۆتوموبيلىن ساتىپ الۋعا مەملە­كەتتىك ساتىپ الۋ كونكۋرسى ءجۇر­گىزىلگەنىن اتاپ ءوتۋدى ورىندى دەپ سانايمىن. قازىرگى كەزەڭدە جەدەل مەدي­تسينالىق جاردەم ستانساسىندا ارنايى مامانداندىرىلعان دارىگەرلىك بريگادالار تولىق جابدىقتالعان. ال فەلدشەرلىك بريگادالاردىڭ جابدىقتالۋى 82 پايىزدى قۇراپ وتىر. وسىعان بايلانىستى, اعىمداعى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن فەلدشەرلىك بريگادالاردىڭ جابدىقتالۋىن 100 پايىزعا جەتكىزۋ كۇن تارتىبىنە قويىلدى. سونىمەن بىرگە, 2011 جىلى 4 قازاندا استا­نا قالاسىنىڭ اكىمى يمانعالي تاسماعامبەتوۆتىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن ءماجىلىستىڭ حاتتاماسىن ورىنداۋ ماقساتىندا, 2012 جىلدىڭ قاڭتار ايىنان اس­تانا قالاسىنىڭ قالالىق جەدەل مەديتسينالىق جاردەم ستانساسىندا «ە-جەدەل جاردەم» جوباسى ەنگىزىلە باستادى. «ە-جەدەل جاردەم» جوباسى جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن بولىنگەن قاراجاتپەن قارجىلاندىرىلىپ, قولدانىستاعى جەدەل جاردەم اۆتو­موبيلدەرىنە GرS-ناۆيگاتسياسى بار پلانشەتتىك قۇرىلعىلار ورناتىلدى. ناتيجەسىندە جەدەل مە­دي­تسينالىق كومەك بريگادا­لارى­نىڭ جۇمىستارىندا وڭ وزگە­رىستەر بايقالدى. مىسالى, جەدەل مەديتسينالىق كومەك بريگادالارى 2011 جىلدىڭ 1 ايىندا 9579 شاقىرتۋدى قاناعاتتاندىرا السا, «ە-جەدەل جاردەم» جوباسى ەنگىزىلگەننەن كەيىن وسى كورسەتكىش 12 433-كە جەتتى. – ايگۇل كيمقىزى, ەمدەۋ ورتا­لىقتارىنىڭ بىلىكتى كادر­لارمەن قامتاماسىز ەتىلۋ جايى قالاي؟ – استانا قالاسىنىڭ دەن­ساۋ­لىق ساقتاۋ باسقارماسىنا 34 مەدي­تسينالىق ۇيىمداردا 8165 مەدي­تسينالىق قىزمەتكەر جۇمىس اتقارادى. ونىڭ ىشىندە دارىگەرلەر 2986, ورتا بۋىن قىزمەتكەرلەرى 5179 بىرلىكتى قۇرايدى. بۇگىنگى كۇنى دارىگەرلەردىڭ 43 پايىزىنىڭ جانە مەيىرگەرلەردىڭ 41 پايىزىنىڭ جوعارى, ءبىرىنشى جانە ەكىنشى ساناتتى بىلىكتىلىكتەرى بار. وتكەن جىلى جۇرگىزىلگەن ءاۋديتتىڭ ناتيجەسىندە شتاتتىق بىرلىك بويىنشا مەدي­تسينالىق كادردىڭ تاپشىلىعى  – 1070 ادامدى قۇرادى. ونىڭ ىشىندە 2013 جىلدىڭ قورىتىندىسىندا دارىگەرلەر بويىنشا تاپشىلىق  – 635 شتاتتىق بىرلىكتى, ورتا مەدي­تسينالىق مامانداردىڭ جەتىس­پەۋشىلىگى 855 ادامدى قۇ­رادى. كادر تاپشىلىعىن شەشۋ ماق­ساتىندا كەشەندى جۇمىس­تار ات­قا­رىلۋدا. سونداي-اق, اس­تانا, سەمەي, الماتى, قاراعاندى قالالارىنىڭ مەملەكەتتىك مەديتسي­نالىق ۋنيۆەر­سي­تەتتەرىمەن مەموراندۋمدار جا­سالعان. – قالالىق دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنىڭ تاياۋ بولاشاقتاعى جوس­پارلارى تۋرالى نە ايتاسىز؟ – ەلوردانىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن دامىتۋ ماقساتىندا ەڭ الدىمەن, دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيس­ترلىگى العا قويعان ماقسات پەن ءمىن­دەتتەردى ىسكە اسىرۋ, ونىڭ ىشىندە امبۋلاتوريالىق-ەمحانالىق بۋىن دەڭگەيىندە دسبۇج قاعيدا­لارىن ىسكە اسىرۋ جانە ودان ءارى جەتىلدىرۋ قاجەت. مەديتسينالىق قىزمەتتىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ, قالا­نىڭ جەدەل ستاتسيونارلىق مەكەمەلەرىندە اۋرۋدى قابىلداۋ بولمەسىنىڭ جۇمىس­تارىن جەتىلدىرۋ, قالالىق دەنساۋلىق ساقتاۋدىڭ پەدياتريالىق قىزمەتىن دامىتۋ بويىنشا كەشەندى ءىس-شارا­لاردى جۇزەگە اسىرۋ, انا مەن بالانى قورعاۋعا باعىتتالعان شارالاردى جەتىلدىرۋ جانە الەۋمەتتىك ماڭىزى بار اۋرۋلاردىڭ سالدارىنان بولاتىن ءولىم-ءجىتىمدى تومەندەتۋ قالالىق دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى ماماندارىنىڭ الدىندا تۇرعان كەزەك كۇتتىرمەس باستى مىندەت بولىپ سانالادى. – اڭگىمەڭىزگە راحمەت. اڭگىمەلەسكەن جىلقىباي جاعىپار ۇلى, «ەگەمەن قازاقستان».