تاسبۇلاق اۋىلىنا اپارار جولدىڭ بويىندا تاڭعالارلىق تابيعاتتىڭ تىلسىمى كوپ. سونادايدان مەنمۇندالاپ تۇراتىن شوعىر تاستى تاۋ تاسباقاتاۋ اتالىپ كەتكەن. «بۇل – قولمەن قاشاپ, اسەمدەپ جاساعان تاس ەمەس, تابيعي جاراتىلىس. دەن قويا قاراساڭىز, ءبىر تاسباقا جوعارى ورلەپ بارادى, ەكىنشىسى تومەن قۇلديلاپ كەلەدى», دەيدى اۋەسقوي ەتنوگراف بەكەمباي اققالاقوۆ.
شوعىر توبەدە تاسباقاعا عانا ەمەس, اسىققا, بۇركىتكە, شوككەن تۇيەگە ۇقساس تاستار كوپ. ءتىپتى پەتروگليفتەر دە بار. تاريحشىلاردىڭ پىكىرىنشە, تاسقا قاشالعان سۋرەتتەردە جان-جانۋارلار بەينەسى كوپ بولسا, جوعارعى پالەوليت داۋىرىنە جاتادى. بۇل جەردەگى تاستاردا نەگىزىنەن بۇعى, مارال, تاۋ ەشكى سۋرەتتەرى وتە كوپ كەزدەسەدى. سوعان قاراي تۇرعىندار تاسبۇلاق اۋىلىنىڭ وڭتۇستىك-شىعىسىنداعى تاڭبالى تاستاردى مارالتاس دەسەدى.
تەپ-تەگىس تاس بەتتەرىندەگى بەدەرلى سۋرەتتەر كۇنگە شاعىلىسقاندا, «تايعا تاڭبا باسقانداي» اعارىپ كورىنەدى. بەتىن لاكتاپ قويعانداي جىپ-جىلتىر. بازالت تاستار ما, كىم ءبىلسىن؟! زەرتتەي قويعان ەشكىم جوق-اۋ.
سونىمەن قاتار وسى ماڭداعى سۋىق بۇلاق تاۋىندا دا تاڭبالى تاستار از ەمەس. مۇنداعى تاستاردىڭ ەرەكشەلىگى – ءار-ءار جەردە جۋساعان قويعا ۇقساس تاستار, اربىرەۋىنىڭ بەتىندە قاشالعان پەتروگليفتەر. مۇنداي سۋرەتتەر قىتايمەن ەكى ورتاداعى شەكارا شەبىندەگى قاراباس تاۋىنان دا كەزدەسەدى. پەتروگليفتەر ەجەلگى ادامداردىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگىنەن حابار بەرەتىن دەرەكتى سۋرەت, تاريحي تاڭبا دەسەك تە بولادى. تەك, وقي ءبىلىڭىز.
– تۋعان جەرىمىزدىڭ ءاربىر سايى مەن قىرقاسى, تاۋى مەن وزەنى تاريحتان سىر شەرتەدى. جەر اتاۋىنىڭ توركىنى تۋرالى تالاي-تالاي اڭىز-اڭگىمەلەر بار. ولكەمىزدەگى əر جەردىڭ, سۋدىڭ, ەلدى مەكەندەر مەن مادەني ورىنداردىڭ اتاۋلارىن قاعازعا ءتۇسىرىپ, كەيىنگى ۇرپاققا قالدىرۋ بۇگىنگى ازاماتتاردىڭ مىندەتى, – دەيدى «تارباعاتاي» مەملەكەتتىك ۇلتتىق تابيعي پاركىنىڭ ەكولوگيالىق اعارتۋ ينجەنەرى اسەم كوبەنوۆا.
ۇلتتىق تابيعي پارك قىزمەتكەرلەرىنىڭ تاۋ-تاستارداعى تاريحي, مادەني ورىنداردى تىزىمدەپ جۇرگەنى دە سوندىقتان. ەرتەڭگى ۇرپاق كەشەگىسىن ءبىلسىن دەگەن نيەت.
اباي وبلىسى,
ءۇرجار اۋدانى
