وبلىس اكىمى دارحان ساتىبالدى جەرگىلىكتى بيلىكتىڭ ەڭ باستى ماقساتى تۇرعىنداردىڭ ءومىر سۇرۋىنە قولايلى جاعداي جاساۋ جانە ءوڭىردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىن قامتاماسىز ەتۋ ەكەنىنە توقتالدى. «بىلتىر وتىرار اۋدانى جوسالى ەلدى مەكەنىنىڭ تۇرعىندارى اققالا ەلدى مەكەنىنە دەيىن جولدىڭ ناشار بولۋىنا بايلانىستى قىس مەزگىلىندە جولدا ءجۇرۋ قيىندىقتار تۋىندايتىنىن ايتقان بولاتىن. بيۋدجەتتەن قارجى قاراستىرىلىپ, 5,3 شاقىرىم جولعا تاس توسەلدى. تۇرعىنداردىڭ ۇسىنىسى بويىنشا «سىرداريا» مولتەك اۋدانىندا ساياباقتىڭ جوندەۋ جۇمىستارىنا 76,5 ملن تەڭگەگە قۇرىلىس جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ, تولىق اياقتالدى. ىشكى جولداردى جوندەۋ ماسەلەسى كوتەرىلىپ, بىلتىر 191 ملن تەڭگە ءبولىنىپ, جيدەلى, سانالى ەلدى مەكەندەرىندە 10 كوشە جوندەۋدەن ءوتتى. بيىل «اۋىل – ەل بەسىگى» جوباسى اياسىندا 24 ىشكى كوشەگە ورتاشا جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ ءۇشىن بيۋدجەتتەن 485 ملن تەڭگە قارالدى. تۇرعىندار «ناۋرىز» شاعىن اۋدانىندا مەكتەپ سالۋدى سۇراعان. وسى ماسەلە بويىنشا «جايلى مەكتەپ» قاناتقاقتى جوباسى اياسىندا 900 ورىندىق جاڭا مەكتەپ سالىنادى دەپ شەشىم قابىلداندى. «تاراز» شاعىن اۋدانىنان 600 ورىندىق مەكتەپ سالىنادى», دەدى ول تۇرعىندارمەن كەزدەسۋدە. اۋدان زەينەتكەرلەرى ارداگەرلەرگە ارنالعان دەمالىس ورنىن اشۋ ماسەلەسىن دە كوتەرگەن بولاتىن. ءشاۋىلدىر اۋىلىنداعى بۇرىنعى قوناقۇيگە كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ, دەمالىس ورنى پايدالانۋعا بەرىلدى. تالاپتى اۋىلىنىڭ تۇرعىندارى تابيعي گازدى تەزىرەك بەرۋ جونىندەگى تالابى نەگىزىندە جەلتوقسان ايىنان باستاپ اۋىل تابيعي گازعا قوسىلعان. قاسيەتتى ارىستان باب كەسەنەسى, وتىرار قالاشىعى جانە وزگە دە تاريحي ورىندار ساياحاتشىلاردى قىزىقتىراتىن, تۋريستىك الەۋەتى وتە جوعارى اۋداندا الداعى ەكى جىلدا 16 ملرد تەڭگەگە 9 ينۆەستيتسيالىق جوبانى ىسكە اسىرۋ پىسىقتالۋدا. سونىمەن بىرگە قۇنى 1,1 ملرد تەڭگەلىك «Ontustik Altair» 400 ءىرى قارا مالعا ارنالعان ءسۇت فەرماسى جانە جەم شىعارۋ تسەحىن ىسكە قوسۋ جوسپارلانعان.
ال سايرام اۋدانى تۇرعىندارى وبلىس اكىمىمەن كەزدەسۋدە كوتەرىلگەن 16 ماسەلەنىڭ باسىم بولىگى شەشىمىن تاپقان. اتاپ ايتساق, جىبەك جولى اۋىلىنداعى اۋىز سۋ جۇيەسىن جاڭارتۋ ءۇشىن «اۋىل – ەل بەسىگى» باعدارلاماسىمەن 2023 جىلعا 100 ملن تەڭگە قارجى ءبولىندى. قاراسۋ اۋىلىنا اتالعان باعدارلاماسى اياسىندا سپورت كەشەنىنىڭ قۇرىلىسىنا 649 ملن تەڭگە قارجى قارالدى. جەتى كانالعا كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ ءۇشىن جوبالىق قۇجاتتار دايىندالۋدا. قۇتارىس, قىزىلجار ەلدى مەكەندەرىندە گاز جۇيەسىنىڭ قۇرىلىسى بيىل اياقتالادى. ال اقارىس, ويماۋىت اۋىلدارىندا قۇرىلىس جۇمىستارى وندىرىستىك كەستەگە سايكەس جۇرگىزىلۋدە. سونىمەن قاتار بىلتىر كولكەنت اۋىلىنا گاز جۇيەلەرىن سالۋعا 395,5 ملن تەڭگە, اقسۋاباد اۋىلىنا 215 ملن تەڭگە قارجى قاراستىرىلعان. تۇرعىنداردىڭ وتىنىشىنە قاراي, كەلەس اۋدانىندا «اقىلبەكساي» سۋ قويماسىنان شىعاتىن «ساڭىراۋ» كانالىنا ورتا جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ ءۇشىن 21 ملن تەڭگە قاراستىرىلىپ, 6 شاقىرىمى مەحانيكالىق تازالاۋدان وتكىزىلدى. اقتوبە اۋىلدىق وكرۋگى كوكبۇلاق ەلدى مەكەنىندەگى اقنيەت-2 كوشەسىنىڭ ورتاشا جوندەۋ جۇمىستارىنا قارجى قارالىپ, اسفالت توسەلدى. بايدىبەك اۋدانىندا بىلتىرعى كەزدەسۋلەر ناتيجەسىندە, اققولتىق ەلدى مەكەنىندە 75 ورىندىق اۋىلدىق كلۋبتىڭ قۇرىلىس جۇمىسىنا 97 ملن تەڭگە قاراستىرىلىپ, پايدالانۋعا بەرىلدى. بيىل تاستى اۋىلىندا 75 ورىندىق كلۋب قۇرىلىسىن جۇرگىزۋ ءۇشىن بيۋدجەتتەن 181 ملن تەڭگە ءبولىندى. ال سوزاق ەلدى مەكەنىندە «اۋىل – ەل بەسىگى» جوباسى اياسىندا 150 ملن تەڭگەگە فۋتبول الاڭشاسىنىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلگەن. تاستى, جۋانتوبە, قاراتاۋ, سىزعان, قۇمكەنت, جارتىتوبە اۋىلدارى مەن قىزەمشەك جانە تاۋكەنتتە دارىگەرلىك امبۋلاتوريا عيماراتتارىنىڭ جىلىتۋ قازاندىقتارى جاڭارتىلعان. اۋداندىق ورتالىق اۋرۋحاناسىنا 57 ملن تەڭگەگە رەابيليتاتسيالىق مەديتسينالىق قۇرال-جابدىقتار ساتىپ الىنعان. جۇقپالى اۋرۋلار ءبولىمىنىڭ عيماراتىنا 32 ملن تەڭگەگە اعىمداعى جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلگەن. شولاققورعان اۋىلىنداعى «اقشام» جانە «ناۋرىز» شاعىن اۋداندارىنىڭ سۋ قۇبىرى جەلىلەرىن سالۋعا قارجى بولىنگەن. جەتىساي اۋدانىندا دا تۇرعىندارمەن كەزدەسۋدە كوتەرىلگەن ماسەلەلەر شەشىمىن تاۋىپ كەلەدى. مىسالى, ەراليەۆ اۋىلدىق وكرۋگىندەگى مۇراتباەۆ ەلدى مەكەنىنىڭ اۋىز سۋ جۇيەلەرىن اعىمداعى جوندەۋ جۇمىستارىنا 23 ملن تەڭگە قارالىپ, ءتيىستى جۇمىستار جۇرگىزىلدى. اۋىز سۋ جۇيەلەرى 32 ملن تەڭگەگە اعىمداعى جوندەۋدەن ءوتتى. سەيفۋللين ەلدى مەكەنىندە اياقجول سالۋ ماسەلەسى كوتەرىلىپ, 1,6 شاقىرىم اياقجول سالىندى. جىلى سۋ, باققونىس, بايقونىس, التىنكەمەر, ماقتالى ەلدى مەكەندەرىندە 702 ملن تەڭگە ءبولىنىپ, 32 شاقىرىم بولاتىن 32 كوشەگە ورتاشا جوندەۋ جۇمىستارى اتقارىلعان. سونىمەن قاتار «اۋىل – ەل بەسىگى» باعدارلاماسى اياسىندا 328 ملن تەڭگە ءبولىنىپ, وركەندى ەلدى مەكەنىندە فۋتبول الاڭىنىڭ قۇرىلىسى باستالدى. بيۋدجەتتەن 870 ملن تەڭگە ءبولىنىپ, اسىقاتاداعى ءال-فارابي اتىنداعى جالپى ورتا مەكتەبىنە قوسىمشا وقۋ عيماراتى, سپورت زالى جانە شەبەرحاناسىنىڭ قۇرىلىسى قولعا الىنعان. اۋداندا «جايلى مەكتەپ» جوباسى اياسىندا 5 جاڭا مەكتەپ سالىنادى. كەزدەسۋلەردە كوتەرىلگەن ماسەلەلەردىڭ باسىم بولىگى الەۋمەتتىك سالاعا قاتىستى. بۇل ورايدا تولەبي اۋدانىندا دا وسى سالالاردى جاقسارتۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزىلۋدە. بىلتىرعى كەزدەسۋدە تۇرعىندار 14 ماسەلەنى كوتەرگەن ەدى, سونىڭ 12-ءسى شەشىمىن تاۋىپتى. اتاپ ايتساق, لەنگىر قالاسىن ساپالى ەلەكتر جەلىسىمەن قامتۋ ءۇشىن قوسالقى ستانسا قۇرىلىسىنا 2,1 ملرد تەڭگە قارجىسى تولىق قارالىپ, قۇرىلىس جۇمىستارى كەستەگە سايكەس جۇرگىزىلۋدە. اۋدان ورتالىعىنداعى 35 كوپقاباتتى تۇرعىن ءۇيدىڭ اۋلالارىن اباتتاندىرۋ جۇمىستارىنا قارجى ءبولىندى. وقۋشىلار ۇيىنە قوسىمشا وقۋ كورپۋسىن سالۋ بويىنشا 2023 جىلى 590 ملن تەڭگە ءبولىندى. اققۇم, كيەلىتاس اۋىلدىق وكۋرگتەرىندە مادەنيەت ۇيلەرىن سالۋ ءۇشىن ەكى جىلدا 441 ملن تەڭگە ءبولىنىپ, جۇمىستار قولعا الىندى. قاسقاسۋ ەلدى مەكەنىن تابيعي گازبەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا بيۋدجەت ەسەبىنەن 723 ملن تەڭگە قاراستىرىلعان, بيىل تاپسىرىلماق. تاعاينا ەلدى مەكەنىنىڭ كوشەلەرىنە ەلەكتر جەلىلەرىن جۇرگىزۋ جۇمىستارىنا 198 ملن تەڭگە بولىنسە, زەرتاس, تاعاينا ەلدى مەكەندەرىندە ورنالاسقان مەكتەپتەردىڭ قوسىمشا كورپۋس عيماراتىن سالۋ ءۇشىن قارجىسى تولىق قاراستىرىلعان. ءبىرىنشى مامىر ەلدى مەكەنىندە زاماناۋي ۇلگىدەگى سپورتتىق-ساۋىقتىرۋ كەشەنىنىڭ قۇرىلىسىن اياقتاۋ ءۇشىن بيۋدجەت ەسەبىنەن 531 ملن تەڭگە قارجى ءبولىندى. بيىل پايدالانۋعا بەرىلەدى.
ءبىز بىرقاتار اۋداندا اتقارىلعان جۇمىستى عانا ايتىپ وتتىك. جالپى, تۇرعىندار تاراپىنان كوتەرىلگەن ماسەلەلەر بويىنشا بارلىق اۋداندا اۋقىمدى جۇمىس اتقارىلۋدا. كەزدەسۋلەردە كوتەرىلەتىن ماسەلەنىڭ تاعى ءبىرى – جايىلىم تاپشىلىعى. ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ وسى باعىتتاعى تاپسىرماسىن ورىنداۋ دا ءبىرىنشى كەزەكتەگى مىندەتتەردىڭ ءبىرى. بىلتىر تۇركىستان وبلىسىندا 412,2 مىڭ گەكتار جەر مەملەكەت مەنشىگىنە قايتارىلسا, مەموراندۋم ارقىلى 622,6 مىڭ گەكتار جەر ەلگە ورتاق پايدالانۋعا بەرىلگەن. وسىلايشا, 1 ملن گەكتاردان اسا جايىلىم تاپشىلىعى شەشىمىن تاپقان. ەلىمىزدەگى جالپى مال باسىنىڭ 18 پايىزى تۇركىستان وبلىسىنا تيەسىلى. بيىل وڭىردە جايىلىم تاپشىلىعى 2122,2 مىڭ گەكتاردى قۇرادى. وسى باعىتتا ورتاق جايىلىمنىڭ كولەمىن ۇلعايتىپ, ەلدى مەكەندەگى مالدى شالعايداعى ماۋسىمدىق جايىلىمدارعا شىعارۋدى ۇيىمداستىرۋ, اۋدانداردا مال بورداقىلاۋ الاڭدارىن جانە وتباسىلىق ءسۇت فەرمالارىن ارتتىرۋ كوزدەلگەن. ناتيجەسىندە, 2024 جىلعا وبلىستاعى جايىلىم تاپشىلىعى تومەندەپ, 1107,8 مىڭ گەكتاردى قۇرايدى. جىل قورىتىندىسىمەن 333,2 مىڭ گەكتار جەر ۋچاسكەسى ورتاق جايىلىمعا قايتارىلىپ, ەلدى مەكەندەردەگى جايىلىم جۇكتەمەسىنەن 681,8 مىڭ گەكتارعا كەميدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ ءوڭىر اكىمدەرىنىڭ الدىنا قويعان نەگىزگى مىندەتتەردىڭ ءبىرى – ينۆەستيتسيا تارتۋ. بۇل ورايدا وبلىستا 2022-2026 جىلدار ارالىعىندا جالپى قۇنى 1,9 ترلن تەڭگەگە 9 596 جۇمىس ورنىن قۇرايتىن 71 ينۆەستيتسيالىق جوبالاردىڭ پۋلى قالىپتاستىرىلعان. وتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسىمەن جالپى قۇنى 28,9 ملرد تەڭگەگە 1172 جۇمىس ورنىن اشۋمەن 23 ينۆەستيتسيالىق جوبا ىسكە قوسىلدى. سونىمەن بىرگە 2023-2026 جىلدار ارالىعىندا وبلىستا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان ينۆەستيتسيالىق جوبالاردىڭ تىزىمىنەن جالپى قۇنى 1,4 ترلن تەڭگەگە 3 595 جۇمىس ورنىن قۇرۋمەن توپ-10 ينۆەستيتسيالىق جوبالار ىرىكتەلگەن. بيىل جىل سوڭىنا دەيىن جالپى قۇنى 260,3 ملرد تەڭگەگە 2529 جۇمىس ورنىن قۇرۋمەن 28 ينۆەستيتسيالىق جوبانى جۇزەگە اسىرۋ جوسپارلانۋدا.
جالپى, بيىل وڭىردە بارلىق قارجىلاندىرۋ كوزدەرىنەن 866,4 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي ەنگىزۋ جانە «قۇرىلىس كولەمىنىڭ ناقتى يندەكسى» بويىنشا 357,8 ملرد تەڭگە قارجى تارتۋ جوسپارلانعان. وبلىستىق قۇرىلىس باسقارماسى بويىنشا 369 نىسان قۇرىلىسىن جۇزەگە اسىرۋ جانە 204 جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجاتتاما ازىرلەۋ ءۇشىن 156,9 ملرد تەڭگە بولىنگەن. وبلىس اكىمى دارحان ساتىبالدىنىڭ تاپسىرماسىمەن ازىرلەنگەن اگروونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋدىڭ 2023-2027 جىلدارعا ارنالعان تۇجىرىمداما اياسىندا 2027 جىلعا دەيىن جالپى ءونىم كولەمى مەن ەڭبەك ونىمدىلىگىن 2 ەسە, سالاعا تارتىلاتىن جەكە ينۆەستيتسيالار كولەمىن 6 ەسەگە ۇلعايتۋ, قايتا وڭدەلگەن اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنىڭ ەكسپورتىن 2,3 ەسەگە ۇلعايتۋ مىندەتتەرى قاراستىرىلعان. بيىل ەگىس كولەمىن 860 مىڭ گەكتارعا ورنالاستىرۋ, ءبىر القاپتان 2-3 ءونىم الۋ جوباسىن 9303 گەكتارعا ەنگىزۋ, قوسىمشا 93 گەكتارعا جىلىجايلار سالۋ, سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگيالارى ەندىرىلگەن القاپتى 39,2 مىڭ گەكتارعا جەتكىزۋ كوزدەلگەن. يگى باستامالار ناتيجەسىندە, اۋىل شارۋاشىلىعى نەگىزگى كاپيتالىنا 75,2 ملرد تەڭگە, تاماق ونەركاسىبىنە 11 ملرد تەڭگە جەكە ينۆەستيتسيالار تارتىلىپ, جالپى ءونىم كولەمى 1 ترلن 127 ملرد تەڭگەگە جەتكىزىلەدى. قازىرگى تاڭدا وبلىستا جالپى سيىمدىلىعى 38,0 مىڭ توننا بولاتىن 20 جەمىس-كوكونىس ساقتاۋ قويمالارى بار. ال وڭىردە جىلىنا 1,7 ملن تونناعا جۋىق جەمىس-كوكونىس, كارتوپ ونىمدەرى وندىرىلەدى. سوندىقتان بۇگىندە اۋدان, قالا اكىمدىكتەرىنىڭ ماۋسىمارالىق كەزەڭدە باعا تۇراقتىلىعىن ساقتاۋ شارالارىن ءتيىمدى جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىكتەر جوق. وسىعان وراي تۇجىرىمداما اياسىندا 142,3 مىڭ توننا جاڭا قۋاتتىلىقتاردى قۇرا وتىرىپ, ماۋسىمارالىق كەزەڭدە جىلىنا 250-300 مىڭ توننا تاۋار اينالىمىن جاساۋعا قول جەتكىزىلەدى. سونداي-اق بيىل شاردارا اۋدانىندا «جىلىنا 100 مىڭ توننا جۇگەرى ءدانىن تەرەڭ وڭدەۋ زاۋىتى», تولەبي اۋدانىندا «جىلىنا 220,0 ملن جۇمىرتقا باعىتىنداعى قۇس فابريكاسى», ورداباسى اۋدانىندا «40,0 مىڭ باسقا بورداقىلاۋ الاڭىن سالۋ», كەلەس اۋدانىندا «51 گەكتارعا جىلىجاي كەشەنىن سالۋ», ارىس قالاسىندا «4500 گەكتار جاڭبىرلاتىپ سۋارۋ تەحنولوگياسىن ەنگىزۋ», تۇركىستان قالاسىندا «5200 تونناعا جەمىس-كوكونىس ساقتاۋ قويمالارىن» سالۋ جوبالارىن جۇزەگە اسىرۋ بويىنشا جۇمىس باستالدى.
وسىلايشا, وڭىردە حالىقتىڭ تالاپ-تىلەكتەرى مەن شەشىلمەي جاتقان ءتۇرلى ماسەلەلەر وبلىس اكىمىنىڭ تۇرعىندارمەن كەزدەسۋلەرىندە كوتەرىلىپ, وڭ شەشىمىن تابۋى حالىقتىڭ بيلىكتى قولداۋىنا, ەلدىڭ ىنتىماعىنا سەپتىگىن تيگىزىپ وتىر.
تۇركىستان وبلىسى
