رۋحانيات • 21 ناۋرىز, 2023

باتاسىن الىپ اتانىڭ...

402 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

تۇركىستان وبلىسىندا ناۋرىز مەرەكەسىن ون كۇن بويى ماعىنالى ءىس-شارالارمەن اتاپ ءوتۋ داستۇرگە اينالعان. ال «ناۋرىز باتا» مەرەكەنىڭ ءاربىر كۇنى مەن ساتىنە ءمان بەرىپ, قوعامدىق تۇرعىدان بىرىگۋگە باعىتتاۋ ماقساتىنداعى ءىس-شارالاردىڭ قورىتىندىسى بولماق.

باتاسىن الىپ اتانىڭ...

ءداستۇرلى باتالاردى دارىپتەۋ, كەيىنگى ۇرپاققا ناسيحاتتاپ, ەجەلگى سالت-ءداستۇردى جاڭعىرتۋ ماقساتىندا وڭىردە ءتۇرلى ءىس-شا­را­لار ۇيىمداستىرىلىپ كەلە­دى. «ناۋرىز باتا» سولاردىڭ بىرەگەيى. ءيا, باتا – ادال نيەت, شىنايى تىلەك ءبىلدىرۋ ءداستۇرى. دەگەنمەن, كەيدە كوزى اشىق, كوكىرەگى وياۋ, جازۋ-سىزۋدى بىلەتىن, اق سا­ماي­لى, سارى ءتىستى اعا بۋىن ارا­سىندا جانىنان شىعارماسا دا تۇشىمدى باتا جاتتاپ الما­عاندارى دا كەزدەسەدى. وسى ءبىر ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرۋ, جاس­تاردى تاربيەلەۋ باعىتىندا وڭىردە «اق باتا», «باتاگوي» سىندى باتا بەرۋ بايقاۋلارى وتكىزىلىپ كەلەدى. حالقىمىز ۇلكەندى سىيلاپ, ونىڭ جولىن ءاردايىم ونەگە ەتكەن. ءاز ناۋرىز مەيرامى اياسىندا قاريالاردىڭ باتاسىن الۋ ارقىلى دا اتا-بابالارىمىزدىڭ ۇلاعاتتى, عيبراتتى سوزدەرىن جاڭ­­عىرتا وتىرىپ جاستاردىڭ ۇلتتىق دۇنيەتانىمىن قالىپتاستىرىپ, ادەت-عۇرىپتى دارىپتەۋ ماقسات ەتىلگەن.

باتا الۋدى جاقسىلىققا ىرىم­­­دايتىن حالىقتىڭ ۇرپاعى­مىز. تۇركى دۇنيەسىنىڭ كيەلى شاھا­رىن كوركەيتۋگە كوپ ۇلەس قوس­قان جانداردىڭ ءبىرى – ەلتاي بيماحامبەتوۆ اقساقالدى ارنايى ىزدەپ بارۋىمىزدىڭ سەبەبى دە وسى – باتاسىن الۋ ەدى. توقساننىڭ تورىندەگى اقساقالدىڭ ونەگەلى ءومىرى مەن تاعىلىمدى تاعدىرى تۇركىستانمەن تىكەلەي بايلانىس­تى. توقساننان اسسا دا كيەلى شاھارداعى اقساقالداردىڭ باس قوسۋلارىنان قالماي, ءالى دە شيراق قالپىندا قوعام ومىرىنە بەلسەنە ارالاسىپ كەلەدى. «وسى كەزگە دەيىن كوپ وقىدىم. 15 كىتاپ جازدىم», دەيدى كونەكوز قاريا. «Egemen Qazaqstan» گازەتىنىڭ تىگىندىسىن كورسەتىپ, باسىلىم بەتىندەگى ماقالالارعا قاتىستى پىكىرىن دە بىلدىرگەن ەلتاي اقساقال جۋرناليستەردىڭ ەڭبەگىن جوعارى باعالادى. تۇركىستان قالاسى مەن ساۋران اۋدانىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى, جازۋشى ەلتاي بيماحامبەتوۆ اتامىز بىزبەن قوشتاساردا كوپشىلىكتى ۇلىستىڭ ۇلى كۇنى ناۋرىز مەيرامىمەن قۇتتىقتاي كەلە, بىلاي دەپ باتاسىن بەردى:

اينالايىن, بالالارىم!

قۇداي قولداسىن,

قولعا العان ىستەرىڭدى وڭداسىن!

ومىرلەرىڭدە

جامانشىلىق بولماسىن!

ىسساپارعا شىققاندا

قىزىر بولسىن جولداسىڭ!

وسىڭدەر, ونىڭدەر!

ءومىردىڭ بار قىزىعىن

اعايىن-تۋىس,

ەل-جۇرتپەن بىرگە كورىڭدەر!

ۋا, كوپشىلىك-حالايىق,

ءبارىمىز بەرى قارايىق!

مىنا جۇرگەن حالىقتى,

دوس پەن تۋىس سانايىق.

ءبىرىمىزدىڭ ءبىرىمىز,

اجەتىنە جارايىق.

وكپەڭ بولسا وتكەن جىلدان,

وسى كۇنى ۇمىتپاي,

كەشىرىم سۇراپ بارايىق.

ءتيىستىرىپ توستەردى,

قىسىپ قولىن الايىق.

ءاز ناۋرىزدى قاشاندا,

جىل باسى دەپ سانايىق.

قاسيەتتەپ سوندىقتان,

ۇلى كۇنگە بالايىق!

ۋا, حالايىق-جاماعات,

بارعا بولسىن قاناعات.

كەكشىل بولماي, كوپشىل بولساڭ,

اللادان بولار شاپاعات.

ۋا, كوپشىلىك جينالعان,

قۇدايىڭ بولسىن سىيىنعان.

بايلىققا جول تابىڭدار,

سۇرلەۋ سالىپ قيىننان.

ەل بايلىعىن شاشپاڭدار,

قۇرالعان بايلىق تيىننان.

ىنتىماقتى ساقتاڭدار,

كەتپەسىن بىرلىك ۇيىمنان.

جىك-جىك بولىپ بولىنسەڭدەر,

ءزارۋ بولار ءۇزىم نان.

قىسقاعا كەگىڭ ساقتالىپ,

بولماسىن ءوشىڭ ۇزىننان.

سوندا ەركىن جۇرەسىڭدەر,

قۇتىلىپ ءتۇرلى قىسىمنان.

ۋا, جانى تازا ادامدار,

تاعى دا بەرى قاراڭدار!

اماندىقتى تىلەيتىن,

كوبىڭىزدىڭ اناڭ بار.

ىنتىماق پەن بىرلىككە,

سولار قاتتى الاڭدار.

جولدارىڭدى قۋاتىن,

ءومىرىڭنىڭ جالعاسى-

جاس جەتكىنشەك بالاڭ بار.

ەرتىپ ءجۇرىپ سولاردى,

قىزىقتايتىن الاڭ بار.

مەنىڭ ايتقان بۇل ءسوزىمدى-

وسيەت-باتا ساناڭدار,

اينالايىن جاراندار!

ءاۋمين, اللاھۋ اكبار!

 

تۇركىستان

 

سوڭعى جاڭالىقتار

ەرلىك پەن تاريح

تاعزىم • كەشە