26 ماۋسىم, 2014

ءجاننات شاھار

745 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن
ساۋىر, سايقان تاۋلارىنىڭ باۋىرىندا, جەمەنەي وزەنىنىڭ جاعاسىندا, ساياباقتار ورتاسىندا جايعاسقان زايسان قالاسىنىڭ كەشكى كوركىن كورىپ تاڭعالدىق. زايسان – ءوزىنىڭ بۇكىل بولمىس-بىتىمىمەن وزگەشە قالا. ادەتتە, قالاعا كەلگەن ادام ۋ-شۋدان شارشايتىنى بەلگىلى. ال مۇندا كەلسەڭىز, دەمالادى ەكەنسىز. قالا كوشەلەرىنىڭ بويىنداعى ارىقتارمەن سىلدىراپ اعىپ جاتقان بۇلاقتارىنىڭ ءوزى نەگە تۇرادى. كوشە بويلاي ورنالاسقان تال-تەرەكتەرى توگىلىپ, گۇلزارلارى قالى كىلەمدەي قۇلپىرىپ, جۇپار ءيىسى زايسان كەشىنە ماقپالداي جۇمساقتىق سىيلايدى. بيىك تاۋلار توبەسىنەن مەيىرلەنە توگىلگەن اشىق كۇننىڭ كەشكى شاپاعىن ساۋىردان سوققان سالقىن سامال تەربەپ جىبەرگەن كەزدە دەنەڭىز عانا ەمەس, يۋ-قيۋ تىرشىلىكتەن شارشاعان ساناڭىز دا سەرگىپ سالا بەرەدى. اۋدان اكىمدىگىنىڭ الدى زايساننىڭ ءوز التىن ادامى بار سابيلەر كۇلكىسىنە بولەنگەن قالا ال ەندى 15 مىڭ عانا تۇرعىنى بار شا­عىن شاھاردىڭ وسىناۋ تابيعات عاجايى­بىن ودان ءارى نۇرلاندىرىپ جايناعان كوركىن كور­سەڭىز, شىنىمەن دە جەر بەتى­نىڭ ءبىر پەيى­شى وسى شىعار دەپ وي­لاي­تىنىڭىز اقيقات. زايسان قالاسى – كونە مەن جاڭانىڭ استاسقان تۇسى. مۇندا رۋداكي, ساعدي, حافيز سىندى اتاقتى شايىرلار جىرلا­عانداي شىعىستىق قالالارعا ءتان ەسكىر­مەيتىن سۋرەتتەر بار. وسىدان 100-150 جىلداي بۇرىن زايساندىق كوپەستەر مەن ساۋداگەرلەردىڭ قىزىل كىرپىشتەن ويۋلاپ سالىپ كەتكەن ۇيلەرى قالا كوركىنە كورىك قوسسا, قازىرگى كاسىپكەرلەردىڭ سالدىرعان سۋپەرماركەتتەرى مەن قوناقۇيلەرى قارىشتى قازاقستانىمىزدىڭ قازىرگى دامۋ قارقىنىن ادەمى بەينەلەيدى. ءبىزدىڭ ويىمىزشا, زايسان – قازاقستانىمىز­­­­دىڭ ەڭ ادەمى شاعىن قالاسى نەمەسە ەڭ ءساندى ۇلكەن اۋىلى. الەمنىڭ كەز كەلگەن اتاق­تى, اس­قاق قالالارىنان تابا المايتىن جاڭعا جاي­لىلىقتى ءسىز زايسان قالاسى­نان تاباسىز. زايسان تازالىعى, گۇلدەندىرىلۋى مەن اباتتاندىرىلۋى شاعىن قالالار ءۇشىن ۇلگى ەتۋگە تۇرارلىق. العاش رەت ونىڭ جولىن تاپقان زايسان اۋدانىنىڭ بۇ­رىنعى اكىمى سەرىك زاينۋلدين بولاتىن. قازىرگى اكىم الماس وڭداقانوۆ وسى ءىستى ءساتتى جالعاستىرۋدا ەكەن. وتكەن جىلى قالاعا قىتايدان 1 مىڭ ءتۇپ شىنار, جەرگىلىكتى ورمانداردان 2 مىڭ ءتۇپ قايىڭ مەن كوكتەرەك اعاشتارى اكەلىپ وتىرعىزىلىپتى. كوشەلەرگە قارا توسەنىش توسەلىپ, جارىقتاندىرىلىپتى. ءاربىر بوس جاتقان جەرلەر گۇلزارلارعا, ساياباقتارعا اينالدىرىلعان. زايسان – قازاقستاننىڭ قىتايمەن شەكارالاساتىن شىعىسىنداعى التىن قاقپاسى. ىرگەدە مايعاپشاعاي كەدەنى تۇرعاندىقتان, زايسانداعى ساۋدا-ساتتىق, قىزمەت كورسەتۋ سالاسى جىلدان-جىلعا قايناپ ءوسىپ كەلەدى. مۇندا جىل سايىن قوناقۇيلەر, كافەلەر, دۇكەندەر, جۇزگە جۋىق جەكەمەنشىك ۇيلەر سالىنادى. كاسىپورىندار مەن مەكەمەلەر ىسكە قوسىلادى. اۋداننىڭ ءوز مۇنايى مەن گازى, كومىرى, اراسان سۋلارى بار. قازىر وسىنىڭ ءبارى ىسكە جاراتىلۋدا. وبلىستا تۇڭعىش رەت ءبىرىنشى بولىپ زايسان قالاسىنا كوگىلدىر وتىن بەرىلە باستادى. ەندى ول اۋىلدارعا تاراتىلماق. زايسانعا كەلىڭىز, زايساندى كورىڭىز, حالايىق! سۇڭعات ءالىپباي, «ەگەمەن قازاقستان». شىعىس قازاقستان وبلىسى, زايسان قالاسى.
سوڭعى جاڭالىقتار