مەديتسينا • 07 ناۋرىز, 2023

انا مەن بالانىڭ اماندىعى – امانات

530 رەت
كورسەتىلدى
7 مين
وقۋ ءۇشىن

انا ءۇشىن قۇرساقتاعى پەرزەنتىن امان-ساۋ دۇنيەگە اكەلىپ, باۋىرىنا باسىپ, قۇشىرلانا يىسكەۋدەن اسقان باقىت جوق شىعار, ءسىرا؟ ولاردىڭ وسى ءبىر شاقتى الاڭسىز سەزىنۋى ءۇشىن انا مەن بالانىڭ دەنساۋلىعىنا جاۋاپتى دارىگەرلەر جانىن سالىپ جاردەمدەسەدى. اكۋشەر-گينەكولوگ دارىگەر گۇلنۇر نۇرعاليەۆا سالادا جىلدار بويى جيعان تاجىريبەسىنە قاراماي, كۇنى بۇگىنگە دەيىن جۇمىسقا ءبىسمىللاسىن ايتىپ كىرىسەدى. مۇنى ءبىز ءبىر جاعى ماماندىققا ادالدىق دەپ باعالاساق, ەكىنشىدەن, انا مەن بالا ومىرىنە دەگەن جاۋاپكەرشىلىك دەپ تۇيدىك.

انا مەن بالانىڭ اماندىعى – امانات

گۇلنۇر نۇرعاليەۆا – شىمكەنت قالا­سى­نىڭ تۋماسى. كوپبالالى وتباسىندا وسكەن. التىن قۇرساقتى اناسى ءتورت ۇل, ءتورت قىز سۇيگەن. اكە-شەشەسى 40 جىل مەكتەپتە ۇستازدىق ەتكەن. ال ءوزى مۇعالىمدىك جولدى تاڭداماي, دارىگەر بولۋعا اڭسارى اۋعان. وڭتۇستىك قازاقستان مەديتسينالىق اكا­دەمياسىنىڭ تۇلەگى. 2001 جىلى وب­لىس­تىق پەريناتالدى ورتالىقتا اكۋشەر-گينەكولوگ دارىگەر بولىپ ەڭبەك جولىن باستاعان. ماماندىعىنىڭ مايتالمانى بولۋعا قۇشتار ول ەلوردادا «انا مەن بالا» ۇلتتىق عىلىمي ورتالىعى اشىلدى دەگەن حاباردى ەستىگەننەن-اق سوندا جۇمىس ىستەۋگە نيەتتەنگەن. اقىرى ارمانىنا جەتىپ, ول 2008 جىلدىڭ ماۋ­سىمىندا ورتالىقتا جۇمىسىن جال­عاپ­­تى. مەديتسينا وركەن جايعان زاماندا دا­رىگەرلەر جاڭاشىلدىققا ساقاداي ساي, امبەباپ بولۋى شارت. كەز كەلگەن جاعدايدا ايەلدىڭ بوسانۋى قيىنداۋى مۇمكىن عوي. مۇندايدا دارى­گەرلەر سوزگە كەلمەي وپەراتسياعا قام­دا­نا­دى. انا مەن بالا ورتالىعىنا جۇكتى ايەل تۇسكەندە دارىگەرلەر ونىڭ بۇعان دەيىنگى جانە قازىرگى احۋالىنا قاتىستى دە­رەكتەردى قو­رىتىپ, دياگنوز شىعارادى. گ.نۇر­عا­ليە­ۆا­نىڭ جۇمىسىنىڭ تاعى ءبىر قيىن تۇسى  انا مەن بالا ورتالىعىندا كوبى­نە-كوپ ءار وڭىردەن اۋىر جاع­داي­داعى انالار كەلىپ بوسانادى.

ء«بىزدىڭ ورتالىققا اقمولا, باتىس قازاقستان, قاراعاندى, ۇلىتاۋ وبلىستارى قارايدى. سونداعى دياگنوز بويىنشا كەلگەن ايەلدەردى قابىلدايمىز. ولار ەكستراگەنيتالدى پاتولوگياسى بار, ياعني ءىش قۇرىلىسى, جۇرەك قانتامىر جۇيەسى, تىنىس الۋ جۇيەسى, بۇيرەك, اس قورىتۋ جۇيەسى زاقىمدانعان, مي جاراقاتى, ءتىپتى باسىنا قان قۇيىلعان ايەلدەر بولۋى مۇمكىن. وسىنداي جۇكتى ايەلدەر بىزدە بوسانادى. سول سەكىلدى بالالاردا كەيدە ءتۋابىتتى انىق­تالاتىن اقاۋلارعا بايلانىستى جۇ­رەك قانتامىر جۇيەسى, نەسەپ شىعارۋ جۇيەسى, ءارتۇرلى ىسىكتەر پاتولوگياسى بولۋى مۇمكىن. سوسىن بىزدە شالا تۋعان بالالاردى ءارى قاراي جەتىلدىرىپ وتىراتىن نەوناتولوگيا بولىمشەسى بار. مىسالى, ايەل 37 اپتادان كەيىن بوسانسا, مەرزىمىنە جەتىپ بوسانعان بولىپ ەسەپتەلەدى. ال وعان جەتپەسە, نارەستە شالا تۋعان بولىپ سانالادى. بىزدە جۇكتىلىكتىڭ 25-اپتاسىندا بوسانعان انالار بولدى. بالالار انەستەزيولوگ-رەانيماتولوگتەرىنىڭ كومەگىمەن سالماعى 500 گرامنان اسقان شاقالاقتى جەتىلدىرۋگە بولادى. بۇرىن 1 كيلودان (1000 گرامم) اسقان نارەستەلەر عانا بالا بولىپ سانالعان ەكەن. جۇكتىلىكتىڭ 25, 26-اپتاسىندا بو­سان­عاندارعا مەديتسينادا پرەەكلامپسيا دەگەن دياگنوز بار. ونىڭ جەڭىل جانە اۋىر دارەجەسى دەگەن بولادى. اۋىر تۇرىندە ايەلدەردە ىسىك پايدا بولادى, قان قىسىمى كوتەرىلەدى. مۇنداي جاعدايدا ءبىز قولدان كەلگەنشە انانىڭ جاعدايىن باقىلاپ وتىرىپ, جۇكتىلىكتىڭ مەرزىمىن سوزۋعا تىرىسامىز», دەيدى دارىگەر.

جۇكتى ايەلدەر بوسانعانعا دەيىن بىر­نە­شە رەت تەكسەرىلەدى. انانىڭ دەن­ساۋ­لىعىندا جۇكتىلىككە قايشى كەلەتىن جۇرەك اقاۋى, قاتەرلى ىسىك, باۋىر, بۇي­رەك اۋرۋلارى بولماۋى كەرەك. ەگەر مۇن­داي اۋرۋلاردىڭ بەلگىسى بايقالسا, بىر­نە­شە دارىگەر باس قوسىپ كەڭەسەدى. ياعني دا­رىگەرلەر ايەلگە بوسانۋ كەزىندەگى كەدەر­گى­لەر­دى ايتىپ ەسكەرتەدى. امال جوق, ايەلدىڭ جۇكتىلىگىن كۇشتەپ توقتاتا المايدى. تەك انانىڭ دەنساۋلىعىن ءجىتى باقىلاۋعا الادى. بۇدان ءارى ايەلدىڭ جاعدايى ءتىپتى نا­شارلاسا, ءۇش دارىگەر كەڭەسىپ, جەدەل شەشىم قابىلدايدى. بىراق وسى شەشىم تۋرالى بارلىق اقپاراتتى انانىڭ تۋىستارى ءبىلىپ وتىرادى.

«جاڭىلماسام, 2009 جىلى بولسا كەرەك. شىم­كەنتتە جۇمىس ىستەپ جۇرگەنىمدە, ادەت­­تەگىدەي, جۇكتى ايەل كەلىپ ءتۇستى. بوسا­نۋ زالىنا قابىلدادىق. انانى كوردىك, قۇرسا­عىندا ەگىز بالا بارىن بىلدىك. سەبەبى بىزگە دەيىن دارىگەرلەر, انانىڭ ءوزى دە ەگىز دەپ كەلگەن. ءبىرىنشى, ىزىنشە ەكىنشى بالا دۇنيەگە كەلدى. سوندا بىزدە ءۇشىنشى بالا بار دەگەن كۇمان بولدى. سودان تاعى قاراساق, راسىمەن ءۇشىنشى بالا بار بولىپ شىقتى. وسىلاي ۇشەم دۇنيەگە كەلدى. امان-ساۋ ءوزى بوساندى. تاعى سول شىمكەنتتە جۇكتى ايەلدى ءبىر پالاتادان ەكىنشىگە اۋىستىرار شاقتا قاشىپ كەتكەنىن بىلدىك. اۋرۋحانانى اينالىپ, تابا المادىق. ونىڭ ومىرىنە جاۋاپتى ءبىز. جۇمىستان سوڭ قاسىمدا تاعى ءبىر دارىگەر بار, سايرام اۋدانىنداعى جۇكتى ايەلدىڭ مەكەنجايىنا تارتتىق. ءبىز اۋەلى ايەلدىڭ اتاسىمەن سويلەسىپ, جاعدايدىڭ اۋىر ەكەنىن تۇسىندىردىك. كەيىن كەلىن جاسىرىنعان ۇيگە باردىق. داربازانىڭ ارعى جاعىندا كۇيەۋى ايەلىن وڭايلىقپەن جىبەرگىسى جوق. ايەلىنىڭ ايى-كۇنى جەتپەي بوسانۋىنا قارسى بولىپ تۇر. امال جوقتان پوليتسيا شاقىرامىز دەپ جاتىپ, كوندىرىپ, اۋداننىڭ جەدەل جاردەم كولىگىمەن قالاعا جەتكىزدىك. ايەلدەن جۇكتىلىكتىڭ اسقى­نۋى بايقالىپ, پەرزەنتحاناعا جەتكەنشە قۇسىپ كەلدى. قان قىسىمى 180-گە ءبىر-اق كوتەرىلگەن ەكەن. ارينە, كەيىن بالا شالا تۋىلدى. بىراق ءارى قاراي جەتىلدى, ۇيى­نە­ شىقتى. سول ۋاقىتتا كۇيەۋىنە ەسىك اش­قا­نى ءۇشىن العىس ايتقانىمىز بار», دەپ ەسكە الادى اكۋشەر-گينەكولوگ.

سالادا جىلدار بويى ەڭبەك ەتىپ, تاجىري­بەسى تولىسقان گ.نۇرعاليەۆا كەز كەلگەن وقىس جاعدايدا بىردەن دارىگەردى كىنالاۋعا بولمايدى دەيدى. سەبەبى ءساتتى بوسانۋ كوپ جاعدايدا انانىڭ دەنساۋلىعىنا بايلانىستى ەكەن. ولار ۋاقتىلى دا­رى­گەرگە قارالىپ, كۇتىنسە دۇرىس. ال دا­رى­گەر­لەر انا مەن بالانى امان الىپ قالۋ ءۇشىن قولدان كەلگەننىڭ بارلىعىن جاساپ باعادى. مىسالى, گ.نۇرعاليەۆا كۇنى بۇگىنگە دەيىن جۇمىسقا وڭ اياعىمەن كىرىپ, «وسىنداعى انا مەن بالالاردى اللام امان ساقتاسىن, انالار ءسابيىن باۋىرىنا باسسىن» دەپ نيەت ەتەدى ەكەن.

اكۋشەر-گينەكولوگتەردىڭ ءار كۇنى كۇر­دەلى. تاۋلىك بويى كەزەكشىلىك ەتەدى. كەزەكشىلىكتى ەكىنشى دارىگەرگە وتكىز­گەن كۇننىڭ وزىندە ۇيگە جەتەر-جەتپەس­تەن پاتسيەنتتەردىڭ احۋالىنا الاڭداپ, تەلەفونعا ەلەڭدەۋمەن بولادى. ورايلى ساتتە گ.نۇرعاليەۆا ەڭبەك جولىن باستا­عان­دا قاسىنا ىلەستىرىپ, ماماندىققا باۋ­لىعان ماحاببات مومىنوۆا, نۇرلان ءجۇسىپوۆ, التىناي بەگمانوۆا سىندى دارى­گەرلەرگە العىسى زور ەكەنىن ايتتى. ىزىنشە سالاداعى دارىگەرلەردىڭ ەڭبەگى تابىستى بولسىن دەپ, انا مەن بالانىڭ اماندىعىن تىلەدى.

سوڭعى جاڭالىقتار