داڭقتى قالامگەر شەرحان مۇرتازا سوناۋ 1999 جىلى «كيىكوتىن كوكسەۋ» اتتى تولعاۋىندا مارحابات بايعۇت جايلى بىلاي جازعان ەكەن: «بۇل جازۋشىدا جاراتۋشى ءوزى بۇيىرتقان ۋىز ءتىل بار. قازىر جازۋشىمىن دەپ شىرەنگەندەردىڭ كوبىنىڭ تىلىندە ۋىز كەمشىن. ۋىزعا جارىماي, كوك بازاردان كوپ شالاپ ىشكەندەر. بۇل جازۋشىدا قۇداي ءوزى بەرگەن كوز بار. كوز, ارينە, بار. ول كىمدە جوق, ادامداردىڭ بارىندە دەرلىك بار. شىن جازۋشىنىڭ كوزى – كوكىرەگىندە. ول ماڭدايعا بىتكەن ەكى كوزدەن باسقا-ا-ا. جازۋشى سونىسىمەن سۋرەتكەر». شەرحان مۇرتازانىڭ بەرگەن باعاسى كوپ جايتتى اڭعارتادى. قوس جازۋشىنىڭ اراسىندا تەك شىعارماشىلىق ەمەس, اعا-ىنىلىك ۇلكەن قۇرمەت, سىيلاستىق بايلانىس بولدى. وسىدان ءتورت جىلداي بۇرىن ماحاڭنىڭ يدەياسىمەن «تاۋپىستەلى تاعىلىمى» حالىقارالىق باسقوسۋى «شەرحان مەن ناسىر باۋىندا» تاقىرىبىنا ارنالعان بولاتىن. مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى شەرحان مۇرتازانىڭ 90 جىلدىعىن تارازدان بولەك, تۇركىستان وبلىسىندا دا اتاپ ءوتۋ – مارحابات كوكەمىزدىڭ باستاماسى ەدى. وسى ءىس-شارانى وتكىزۋدىڭ ءمان-جايىن اقىلداسۋ ءۇشىن پىستەلىگە بارعانىمىزدا ءوزىنىڭ دەنساۋلىعى ناشارلاپ تۇرسا دا, ستسەناريىن جازىپ, «كوركەمسوزدىڭ كوشباسشىسى, كوسەمسوزدىڭ قولباسشىسى» دەگەن تاقىرىبىنا دەيىن ويلاستىرعانىنان كۋا بولعان ەدىك. وكىنىشكە قاراي, شەراعاڭنىڭ 90 جىلدىعىنا ارنالعان ءىس-شارانىڭ باسى-قاسىندا ماحاڭنىڭ ءوزى جۇرسە, كەلەلى جيىندا وتىرىپ ەستەلىكتەرىن ايتسا دەگەن ويىمىز ارمان بولىپ قالدى.
مارحاباتتانۋشى, كىتاپحانا ديرەكتورى اقمارال اسانقىزىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن وتكەن تەكتى تۇلعا, بەكزات بولمىستى جازۋشىنى ەسكە الۋعا ارنالعان ءىس-شاراعا قاتىسقان قالامگەردىڭ سىنىپتاستارى, زيالى قاۋىم, قوعام قايراتكەرلەرى جەڭىسبەك ماۋلەنقۇلوۆ, بەكەت تۇرعاراەۆ, شارىپبەك جامالبەك, جازۋشى شويبەك ورىنباي, اقىن داۋرەن ايمانبەت ەستەلىكتەرىمەن ءبولىستى. جازۋشىنىڭ قىزى اقليما ءىس-شارانى ۇيىمداستىرۋشىلارعا شەكسىز العىسىن ءبىلدىردى. ال قالامگەردىڭ سۇيىكتى نەمەرەسى, بالاسى دۋلاتتىڭ قىزى ايكوركەم مۇقاعالي ماقاتاەۆتىڭ ولەڭىمەن اتاسىنىڭ ءومىرىن ورنەكتەپ جەتكىزگەندەي بولدى. كىتاپحانا قىزمەتكەرلەرى قالامگەر مارحابات بايعۇتتىڭ شىعارماشىلىعىنان ۇزىندىلەر وقىدى, ساحنالىق قويلىمدار كورسەتتى, ارنايى فيلم دايىنداپتى. مۇراعاتتان مارحابات كوكەم شىرقاعان «اقتولعاي» ءانىن ۇلكەن اسەرمەن تىڭدادىق. ءىس-شاراعا وبلىستاعى كىتاپحانالاردان كەلگەن وكىلدەرگە مارحابات بايعۇت بۇرىشتارىن اشۋعا جانە پايدالانۋعا قالامگەر تۇتىنعان جادىگەرلەر تاپسىرىلدى. جازۋشىنىڭ جارى قىزداركۇلگە قاتىستى قىزىقتى حيكاياتتار تىلگە تيەك ەتىلىپ, ءوزى دە كوپشىلىكتىڭ ورتاسىندا تولقىپ وتىردى. بارلىعى دا مارحابات بايعۇتپەن قانداي بايلانىستارى بارىن ماقتانىشپەن ايتتى. ال ءبىز شە؟..
ءومىر تەڭىز, ال ۋاقىت قايىعىڭ,
جارالعانبىز بىزدەر
ەسكەك ەسۋگە,
از-كوپ عۇمىر كەشۋ ەمەس
ايىبىڭ
سول عۇمىردى قالاي, قايتىپ
كەشۋدە, –
دەپپىز ءبىر كەزدەرى جازعان ولەڭىمىزدە. ءيا, مەن ءۇشىن قالاي, قايتىپ عۇمىر كەشۋدىڭ جارقىن ۇلگىسىن كورسەتە بىلگەن, ءومىرى ونەگەلى جان مارحابات بايعۇت دەپ ايتار ەدىم. بۇگىندە مارحابات اعامىزبەن بىرگە بولعان ءار ءساتىمىزدى ساعىنىشپەن ەسكە الامىن. مارحابات كوكەمنىڭ جانىنا جاقىن جۇرگەن باۋىرلاس, قالامداس ءىنىسىنىڭ ءبىرى رەتىندە «مارحابات مۋزاسى» اتتى جيناقتى شىعارۋعا اتسالىسقانىمىزدى, ماحاڭنىڭ اۆتورلىق جوباسى – «تاۋپىستەلى تاعىلىمى», «بوزارىقتان بوزتورعايعا دەيىن» دەگەن ءىس-شارالاردا قاسىنان تابىلعانىمىزدى, ال 75 جاسقا تولعان مەرەيتويىندا تۇتاس ءبىر مادەني-تاريحي ينستيتۋت اتقاراتىن جۇكتى, جاۋاپكەرشىلىكتى ارقالاپ جالعىز ءوزى جانكەشتىلىكپەن جازىپ شىققان «تۇركىلەر ءتورى تۇركىستان» اتتى اسا قۇندى كىتاپتىڭ تۇساۋكەسەرىنە ارنالعان, وعان قازاقستاننان بولەك, ازەربايجان, قىرعىزستان, وزبەكستان, تۇركيادان ادەبيەتشىلەر, عالىمدار قاتىسقان حالىقارالىق جيىننىڭ تىزگىنىن ۇستاۋدى, ۇيىمداستىرۋدى بىزدەي پاقىرىڭىزعا تاپسىرعانىن ماقتانىشپەن, ساعىنىشپەن ەسكە الامىز.
قازاق ادەبيەتى بار كەزدە جازۋشى مارحابات بايعۇتتىڭ شىعارمالارى, «مارحابات ماقامدارى», جازۋشىنىڭ ادەبيەتتەگى ەشكىمگە ۇقسامايتىن, وزىندىك ورنەگى بار سوقپاعى ولمەيدى. مارحابات بيىگى الاسارمايدى.
تۇركىستان وبلىسى
