عاسىرلىق مەرەيتويىن اتاپ وتكەلى وتىرعان «كوريو يلبو» باسىلىمىنىڭ ۇجىمى الماتىداعى ۇلتتىق كىتاپحانادا «سەنبون» – «لەنين كيچي» – «كوريو يلبو» گازەتى – كورەي حالقى تاريحىنىڭ اجىراماس بولىگى» اتتى دوڭگەلەك ۇستەل ۇيىمداستىرىپ, مەرزىمدى باسىلىمنىڭ 100 جىلدىق تاريحىن قىزىقتى شەجىرەمەن تارقاتتى.
ءوزىنىڭ 100 جىلدىق تاريحىندا گازەت ءۇش مارتە اتاۋىن اۋىستىردى: 1923-1937 جىلدارى «سەنبون» (اۆانگارد), 1938-1991 جىلدارى «لەنين كيچي» (لەنين تۋى), 1991 جىلدان باستاپ قازىرگى ۋاقىتقا دەيىن «كوريو يلبو» (كورەي كۇندەلىگى). «باسىلىم تاريحى رەسەيدىڭ قيىر شىعىسىنان باستاۋ الادى. مىنە, سودان بەرى ءجۇز جىل ءوتتى, ءبىز تۋعان وتانىمىزداي بولعان قازاقستاندا جۇمىس ىستەپ, وسىندا وركەن جايىپ وتىرمىز. گازەتىمىزدىڭ ناق قازاقستاندا ساقتالىپ, وركەندەۋى ۇلكەن تاريحي قۇبىلىس, بۇل ءبىزدىڭ قوعامىمىزدىڭ جانە مەملەكەتىمىزدە جۇرگىزىلىپ وتىرعان ۇلتتىق ساياساتتىڭ جارقىن جەمىسى», دەيدى رەسپۋبليكالىق «كوريو يلبو» گازەتىنىڭ باس رەداكتورى كونستانتين كيم.
كورەيلەردىڭ ۇلكەن بولىگىنىڭ قازاق ەلىنە جاپپاي كوشىرىلۋىنە بايلانىستى 1937 جىلعا دەيىن قيىر شىعىستا جارىق كورگەن «سەنبون» گازەتىنىڭ رەداكتسياسى قىزىلوردا قالاسىنا قونىستانادى. «لەنين كيچي» گازەتىنىڭ العاشقى سانى قىزىلوردادا 1938 جىلى باسىلىپ شىقتى. قازاقستاندا العاشقى جىلدارى اۋداندىق گازەت رەتىندە, 1940 جىلدان قىزىلوردا وبلىستىق, 1953 جىلدان باستاپ رەسپۋبليكالىق, 1961 جىلدان باستاپ رەسپۋبليكاارالىق باسىلىم بولىپ وقىرمانىنان اجىراماي, تۇراقتى تارالىپ وتىردى. 1978 جىلى, 22 جىلدان كەيىن قكپ وك حاتشىلىعىنىڭ «لەنين كيچي» رەسپۋبليكالىق گازەتىنىڭ قونىس اۋدارىلۋى» تۋرالى جارلىعى قابىلدانعاننان كەيىن الماتى قالاسىندا شىعارىلا باستادى. 1988 جىلى «لەنين كيچي» گازەتىنىڭ العاشقى سانىنىڭ شىققانىنا 50 جىل تولۋىنا وراي «حالىقتار دوستىعى» مەدالىمەن ماراپاتتالدى. 2000 جىلدان باستاپ «كوريو يلبو» قازاقستانداعى كورەي قاۋىمداستىعىنىڭ مەنشىگىنە ءوتتى.
شىققان كۇنىنەن ايماقتىق مارتەبەگە يە باسىلىم بىرنەشە جىلداردان كەيىن قازاقستاندا عانا ەمەس, كەڭەس وداعىنىڭ بارلىق رەسپۋبليكاسىنا تارالىپ, 1991 جىلى «كورەي كۇندەلىگى» دەگەن ماعىناداعى «كوريو يلبو» دەگەن اتاۋدى يەلەنىپ, حالىقارالىق باسىلىمعا اينالادى. باس رەداكتوردىڭ ايتۋىنشا, گازەت ۇلت اتاۋىن ساقتاپ قانا قويماي, مەملەكەتتىڭ قولداۋىنا يە بولىپ, بۇگىندە قازاقستان مەديا كەڭىستىگىنىڭ اجىراماس بولىگى بولىپ وتىر. «بىزگە ء«جۇز جىل بويى قالايشا ۇلتتىق مادەنيەتتىڭ وزەگى بولىپ وتىرسىڭدار؟» دەگەن سۇراقتى ءجيى قويادى. مەنىڭشە, بۇل جەردە كورەيلەردىڭ پاتريوتتىق سەزىمى باستى رولگە يە. كورەيلەردى جەر اۋدارعان كەزدە, «سەنبوننىڭ» اۋىلشارۋاشىلىق ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى باسىن قاتەرگە تىگە وتىرىپ, گازەتتىڭ قورعاسىن قارىپتەرىن پوەزد جاشىگىنە جاسىرىپ, قىزىلورداعا امان-ەسەن جەتكىزگەن ەكەن. ەگەر بۇل قارىپتەر بولماعاندا, قازاق ەلىنە دەپورتاتسيالانعان كورەيلەر ءبىر ايدان كەيىن گازەت شىعارا الماس ەدى», دەيدى كورەي ءبولىمىنىڭ رەداكتورى نام گەن ديا.
سونداي-اق باس رەداكتوردىڭ ورىنباسارى تامارا فازىلوۆا عاسىرلىق مەرەيلى بەلەستى باعىندىرۋعا ءوز ۇلەسىن قوسقان اعا بۋىن وكىلدەردىڭ ەسىمىن ەرەكشە جىلىلىقپەن اتاپ ءوتتى. «گازەتتىڭ باستاۋىندا عاجايىپ تالانتتار مەن ادەبي كۇش توپتاستى. «كوريونىڭ» ادەبي قوسىمشاسى جارىق كورىپ تۇرعان تۇستا بۇگىنگى بەلگىلى قالامگەرلەر الەكساندر كان, ستانيسلاۆ لي, ماسكەۋ ۋنيۆەرسيتەتتەرىندە ولەڭدەرى تالداناتىن گەنريەتتا كاننىڭ شىعارمالارى ۇزدىكسىز جاريالانىپ تۇردى. ءبىز سول ۋاقىتتا بەلگىلەنگەن بيىك دەڭگەيدى تۇسىرمەي, ۋاقىتپەن بىرگە ءجۇرۋدى مۇرات تۇتامىز», دەپ اعىنان جارىلدى ول.
بۇگىندە «كوريو يلبو» – قازاقستاننان تىس ايماقتاردا دا وقىرمان ورتاسىن قالىپتاستىرعان كورەي تىلىندەگى تانىمال اقپارات قۇرالى. گازەت ءىرى وڭتۇستىككورەيالىق اقپارات قۇرالدارىمەن تىعىز بايلانىس ورناتقان, سونداي-اق بۇل باسىلىمدى ماسكەۋدەگى سولتۇستىك كورەيانىڭ ەلشىلىگى دە جازدىرىپ الادى. باسىلىم اۋديتوريانى قامتىپ, دامىتۋ ءۇشىن بارلىق قۇرالدى بەلسەندى پايدالانادى: گازەت ينتەرنەت كەڭىستىگىندە سۇرانىسقا يە, اقپاراتتىق پورتال دا جاساقتالعان, الەۋمەتتىك جەلىلەردەگى رەسمي پاراقشالارى قاجەتتى ءارى ماڭىزدى جاڭالىققا تولى.
دوڭگەلەك ۇستەل اياسىندا قازاقستان ۇلتتىق كىتاپحاناسى قورىنان «كوريو يلبو» گازەتىنىڭ ءتۇرلى جىلدارداعى باسىلىمدارىنان كورمە ۇيىمداستىرىلدى. وندا گازەتتىڭ سيرەك جانە مەرەيتويلىق ساندارى, ءتۇرلى جىلداردا گازەت بەتتەرىندە جارىق كورگەن تانىمال جازۋشىلاردىڭ, جۋرناليستەردىڭ, قوعام قايراتكەرلەرىنىڭ ماقالالارى ۇسىنىلدى. «كوريو يلبو» بەتتەرىندە دەپورتاتسيالانعان كورەيلەردىڭ تاعدىرى بەينەلەنگەن. ول – كورەي دياسپوراسىنىڭ بىرەگەي تاريح شەجىرەسى, مادەنيەتىنىڭ ماڭىزدى وزەگى, ءداستۇرى مەن عۇرپىن جاڭعىرتقان ۇلتىنىڭ جوقشىسى.
الماتى
