پرەزيدەنت ءارحيۆىنىڭ ديرەكتورى ءاليا مۇستافينا قازاقستاننىڭ حح عاسىرداعى جانە مەملەكەتەمىزدىڭ تاۋەلسىزدىك كەزەڭىندەگى قوعامدىق-ساياسي تاريحىن كوزدىڭ قاراشىعىنداي ساقتاپ وتىرعانىن ءمالىم ەتتى. سونداي-اق ۇلتتىق ارحيۆ قورى تۋرالى جان-جاقتى مالىمەت بەرىپ, جالپى ارحيۆ ءىسىنىڭ نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق رەتتەلۋ جولى مەن تاريحي دامۋ كەزەڭدەرىنە توقتالىپ ءوتتى. ديرەكتوردىڭ دەرەگىنە قاراعاندا, 2023 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنداعى جاعداي بويىنشا ساقتالعان اقپاراتتىڭ جالپى كولەمى 1,131 ميلليون ارحيۆتىك فايلدى قۇرادى جانە بۇل وتاندىق ارحيۆ ءىسى ءۇشىن ايتارلىقتاي سەنىمدى كورسەتكىش.
ءارحيۆتىڭ نەگىزگى مىندەتى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ, ونىڭ اپپاراتىنىڭ جانە مەملەكەت باسشىسىنا تىكەلەي باعىناتىن, ەسەپ بەرەتىن مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ قىزمەتىن مۇراعاتتىق قامتاماسىز ەتۋ ەكەنىن اتاپ وتكەن ءجون.
– 2022 جىلى ءبىزدىڭ جۇمىسىمىزدا تۇبەگەيلى وزگەرىستەر بولدى. پرەزيدەنت جارلىعىنا سايكەس, جاڭا ەرەجە بەكىتىلدى, ۇيىمدىق نىسانى مەن قۇرىلىمى وزگەرتىلدى, جاڭا باعىتتار مەن مىندەتتەر بەلگىلەندى. ءارحيۆتى 2035 جىلعا دەيىن دامىتۋ تۇجىرىمداماسى ازىرلەندى, وندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق ارحيۆ قورىنىڭ قۇجاتتارىن جيناقتاۋ, ەسەپكە الۋ, ساقتاۋ جانە پايدالانۋ جونىندەگى مەكەمەنىڭ قىزمەتىن جاڭعىرتۋ, ارحيۆ ءىسىن تسيفرلىق تۇرلەندىرۋ, ارحيۆ ءىسى مەن قۇجات جۇرگىزۋ سالاسىندا عىلىمي ادىستەمەلىك جانە ۇيلەستىرۋ ورتالىعى رەتىندە قالىپتاسۋ باعىتتارى ناقتىلانعان, – دەيدى پرەزيدەنت ءارحيۆىنىڭ ديرەكتورى ءاليا مۇستافينا.
وتكەن جىلى ارحيۆتە ءۇش جاڭا ورتالىق: قولدانبالى جانە عىلىمي جوبالار ورتالىعى, وقۋ-ادىستەمەلىك ورتالىق, قۋعىن-سۇرگىن ماتەريالدارىن زەرتتەۋ ورتالىعى ۇيىمداستىرىلدى. ارحيۆ عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگىنەن اككرەديتاتسيادان ءوتىپ, عىلىمي قىزمەت نىسانىنا اينالدى. پرەزيدەنت ءارحيۆى بۇقارالىق اقپارات قۇرالى رەتىندە تىركەلگەن «جاڭا مۇراعات» كاسىبي جۋرنالىن شىعارۋدى باستادى. جۋرنال ارحيۆشىلەرگە, قۇجاتتانۋشىلارعا جانە ءىس جۇرگىزۋشىلەرگە ارنالعان كاسىبي باسىلىم رەتىندە جارىق كوردى, ونىڭ ءار پاراعى جاڭا يدەيالاردى ۇسىنۋ, ولاردى ودان ءارى تاجىريبەدە قولدانۋ ءۇشىن تالقىلاۋ الاڭىنا اينالدى.
ارحيۆ باسشىسىنىڭ ءسوزىن ءتۇرلى مىسالمەن ساباقتاعان ديرەكتوردىڭ ورىنباسارى قايرات الىمعازينوۆ: «ارحيۆتە حح عاسىرداعى ساياسي قۋعىن-سۇرگىن ماتەريالدارىن زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ اشىلۋىمەن ەل اۋماعىندا وتكەن عاسىر باسىنداعى ساياسي قۇعىن-سۇرگىن قۇرباندارىنىڭ قۇجاتتارىن ساقتاۋعا ارنالعان مامانداندىرىلعان قويما پايدا بولدى. ناتيجەسى دە تاڭعالارلىق: 260 مىڭنان استام ارحيۆ ءىسىنىڭ قۇجاتتارى قابىلداندى, قابىلداۋ ءالى دە جالعاسىپ جاتىر. ارحيۆ وسى تاقىرىپ بويىنشا الەۋمەتتىك-قۇقىقتىق سۇرانىستاردى ورىنداۋعا كىرىستى, تۇلعالار تۋرالى «اmanat» مالىمەتتەر بازاسى ازىرلەنىپ جاتىر» دەپ مەكەمەدەگى جاعىمدى جاڭالىقتاردى جاريا ەتتى.
بيىل وتاندىق ارحيۆشىلەر 1998 جىلى 22 جەلتوقساندا قابىلدانعان «ۇلتتىق ارحيۆ قورى جانە ارحيۆتەر تۋرالى» زاڭىنىڭ 25 جىلدىعىن اتاپ ءوتىپ جاتىر. زاڭنىڭ قابىلدانۋى – ۇلتتىق ارحيۆ سالاسىنىڭ دامۋىنداعى تاريحي كەزەڭ. ءدال وسى ساتتەن باستاپ نورماتيۆتىك بازانى قالىپتاستىرۋ باستالدى. 25 جىل ىشىندە ارحيۆ قۇجاتتارىن ساقتاۋ جانە پايدالانۋ ەرەجەلەرى قابىلداندى, قۇجاتتاردى ساقتاۋ مەرزىمدەرى مەن جويۋ ءتارتىبى بەلگىلەندى, مەملەكەتتىك جانە ۆەدومستۆولىق ارحيۆتەردىڭ جۇمىسىندا بىرىڭعاي قاعيداتتار مەن تالاپتار بەلگىلەندى. زاڭ قابىلدانعاننان بەرى وعان 40-تان استام وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىلدى.
زاماناۋي جاعدايداعى سالا دامۋىنىڭ نەگىزگى ءۇردىسى – جاڭا IT تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ بولسا, بۇعان الدىڭعى قاتارلى شەتەلدىك تاجىريبەنى پايدالانۋ ءىسى وڭ ناتيجەسىن كورسەتىپ وتىر. بۇل ءبىر جاعىنان ارحيۆ جۇمىسىن ۇيىمداستىرۋدى جانە ولار كورسەتەتىن قىزمەتتەردى جاڭا ساپالى دەڭگەيگە شىعارۋعا مۇمكىندىك بەرسە, ەكىنشى جاعىنان, زاماناۋي تالاپتارعا جاۋاپ بەرەتىن ادىستەمە مەن شەشىمدەردى ازىرلەۋدە مۇلدە جاڭا مىندەتتەر جۇكتەيدى.
تيىسىنشە, زاڭنامالىق بازانى جەتىلدىرۋ قاجەت, ال وزگەرىستەر ستراتەگيالىق جاعىنان الدىن الا ەسەپتەلىپ, تيىمدىلىكتى كوزدەۋى كەرەك. قازاقستانداعى ارحيۆ سالاسى ۇزاق مەرزىمگە قابىلدانعان ستراتەگيالىق قۇجاتتى قاجەت ەتەدى. بۇل – ءادىسناما ماسەلەلەرى, IT داعدىلارى بار جاڭا بۋىن كادرلارىن دايىنداۋ جانە ەلەكتروندىق (تسيفرلىق) اقپاراتتىڭ كاۋىپسىزدىگى ماسەلەلەرى.
پرەزيدەنت ءارحيۆى «ۇلتتىق ارحيۆ قورى جانە ارحيۆتەر تۋرالى» زاڭنىڭ 25 جىلدىعىنا وراي «تاريحي قۇجات – ۇرپاققا امانات» اتتى بىرىڭعاي ارحيۆ مارافونى اياسىنا بىرىكتىرىلگەن قالالىق, رەسپۋبليكالىق جانە حالىقارالىق دەڭگەيدە بىرقاتار ءىس-شارالار جوسپارلاعان.
سپيكەرلەر الداعى ۋاقىتتا وسى جوبا شەڭبەرىندە وتەتىن ءىس-شارالار تۋرالى دا اڭگىمەلەدى. دوڭگەلەك ۇستەلدەر, تاريحي-قۇجاتتىق كورمەلەر, تۇساۋكەسەرلەر, تاقىرىپتىق كەزدەسۋلەر, سپورتتىق تۋرنيرلەر مەن تابيعاتتى قورعاۋ شارالارى ۇيىمداستىرىلادى. جاستار ءۇشىن «وتاندىق ارحيۆتەردى قالاي جاڭعىرتۋعا بولادى؟ «جاڭا يدەيالاردى ىزدەۋ جولىندا» برەينستورمينگ فورماتىندا كاسىبي پروبلەمالار تالقىلانادى. ارحيۆشىلەر اراسىندا ۆولەيبولدان جانە ۇستەل تەننيسىنەن اشىق تۋرنيرلەر جوسپارلانعان. مارافوننىڭ باستى ماقساتى – قازاقستان تاريحىنىڭ ارحيۆ مۇرالارى, بىرەگەي جانە باعا جەتپەس قۇجاتتارى تۋرالى بىلۋگە مۇمكىندىك بەرۋ, قوعامداعى ناسيحاتىن ارتتىرا ءتۇسۋ.
