ول شۋ اۋدانىنداعى بالالارعا ارنالعان سۋرەتشىلەر مەكتەبىندە, بالالار مەن جاسوسپىرىمدەرگە ارنالعان ورتالىقتا ديرەكتورلىق قىزمەتتە ءجۇرىپ, تالاي جاستىڭ تالابىن ۇشتاپ, تالانتىن اشتى. الايدا ونىسىن ايتىپ ماقتانعانىن كورمەپپىز. ايتاتىن اڭگىمەسى جالقى: ۇلتتىق مۇددە, ۇلتتىڭ ەرتەڭى تۋرالى تولعانعاندا, بايىرعى شەشەندەردەي كوسىلىپ سويلەپ, شەشىلىپ اڭگىمە وربىتەدى. تاربيەلەگەن شاكىرتتەرىنىڭ الدى قازاقستان سۋرەتشىلەر وداعىنىڭ مۇشەسى.
سۋرەتشىنىڭ تۋعان جەرى شۋ اۋدانىندا 200-گە جەتەعابىل كورمەسى ۇيىمداستىرىلسا, وبلىس ورتالىعىندا جيىرما, رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە بىرنەشە مارتە كورمەسى وتكىزىلگەن. سونداي-اق تاراز قالاسىنىڭ 2000 جىلدىق مەرەيتويى اياسىندا ءابىلحان قاستەەۆ اتىنداعى ونەر مۋزەيىندە «تۇعىر» اتتى جەكە كورمەسى جۇرتشىلىقتىڭ نازارىنا ۇسىنىلعانىن دا ايتا كەتكەن ءجون.
ول تاراز قالاسىندا وتكەن قازاق حاندىعىنىڭ 550 جىلدىق مەرەيتويىنا دا ونەرىمەن ۇلكەن ۇلەس قوستى. تاستان, اعاشتان جاسالعان مۇسىندەرىن جيىستىرىپ, جەكە كورمەسىن جەرلەستەرىنىڭ نازارىنا ۇسىندى. سۋرەتشىنىڭ «انا – جەر- انا», «انا» تاقىرىپتارىنداعى گرافيكالىق جۇمىستارى جوعارىدا اتالعان مۋزەيدىڭ التىن قورىندا ساقتالسا, تابيعي تاستان جاسالعان «ابىز» ەڭبەگى ۇلتتىق مۋزەيدىڭ, «جەلتوقسان جەلى – 86» تۋىندىسى تارازداعى «جەلتوقسان – 86» ورتالىعىندا تۇر.
قالەكەڭدى ىزدەگەن كىسى شەبەرحاناسىنان تابادى. تاسقا ءتىل بىتىرۋگە بەكىنگەن شەبەر تابيعي تاستى ۇرعىلاپ جاتادى. ايتەۋىر تىنىمسىز ەڭبەكتىڭ ادامى ەكەنىن كورگەندە كوز سۇيسىنەدى.
«حاكىم اباي ادامنىڭ دۇنيەدە ەكى قۇمارلىعى بولاتىنىن ايتادى عوي. بىرەۋى جان قۇمارلىعى بولسا, ەكىنشىسى ءتان قۇمارلىعى ەكەنى ءمالىم. اۋەلدە مەن بالۋان بولۋدى ارمانداعانمىن. كۇرەسپەن دە شۇعىلداندىم. جاستار اراسىندا تۇيەبالۋان اتاندىم. ءسويتىپ جۇرگەندە اياعىمدى اۋىرتىپ, اۋرۋحاناعا ءتۇستىم. ۇزاق ۋاقىت ەمدەلۋگە تۋرا كەلدى. سول كەزدە بويىمدا ءبىر جان قۇمارلىعى پايدا بولدى.
اتام مەن اجەمنىڭ بالاسى بولعاندىقتان شىعار, سول كىسىلەرگە قايىرىلىپ, قالام مەن قاعاز اكەلىپ بەرۋىن ءوتىنىپپىن. قىسقاسى, 7-8 جاسىمنان باستاپ قالامىمدى قولىمنان تاستاماي كەلەمىن», دەيدى سۋرەتشى.
شۋ اۋدانى, تولە بي اۋىلىندا ونەرىن ورىستەتىپ وتىرعان سۋرەتشى الماتىداعى گوگول اتىنداعى كوركەمسۋرەت ۋچيليششەسىندە ءبىلىم نارىمەن سۋسىندايدى. وقۋدى اياقتار تۇستا ول قالاعا ەمەس, دالاعا, ياعني ءوز اۋىلىنا كەلۋگە شەشىم قابىلدايدى.
«ديپلومدى قورعاۋ باستالعان شاقتا ماعان جەزقازعان, تاراز قالاسىنا بارۋ تۋرالى ۇسىنىس بولدى. كوميسسيا مۇشەلەرى ەكى قالانىڭ ءبىرىن تاڭداۋىم كەرەكتىگىن ايتتى. سول كەزدە مەن اۋىلعا جىبەرۋلەرىن ءوتىندىم. ورنىنان اتىپ تۇرعان ۇستازىم: «بالام-اۋ, اۋىلعا بارساڭ جوعالىپ كەتەسىڭ عوي», دەدى. الايدا مەن ونەرىمدى جوعالتپايتىنىما ۋادەمدى بەرىپ, اۋىلىما كەلدىم. ويتكەنى مەن ءوز تاقىرىبىمنىڭ ورتاسىندا ءومىر سۇرگىم كەلدى. ەگەر مەن اۋىلدا تۇرماسام, قازىر جاساپ جاتقان قازاقى دۇنيەلەردى تۋدىرا الماس ەدىم», دەيدى شەبەر.
ول اۋىلدا ءجۇرىپ-اق وزگە ەلدىڭ سۋرەتشىلەرىمەن, قولونەر شەبەرلەرىمەن بايلانىس ورناتقان. عالامتور ارقىلى باسقا مەملەكەتتەردىڭ مەن دەگەن شەبەرلەرىنە ەڭبەكتەرىن جولداپ, تاجىريبە الماسادى, پىكىرلەسەدى.
«جالپى, قولونەر, سۋرەت ونەرى – جانىمنىڭ قالاۋى. ۇلكەن قالالاردا وتكەن كورمەلەردە تالاي مىقتىنىڭ قاسيەتتى ونەردى تاستاپ كەتكەنىن كوردىم. بۇل جىگەردىڭ جەتىسپەۋىنەن شىعار. سولار كەلىپ, تالاي دۇنيەنى سۇرادى. پىكىرىمدى ايتا وتىرىپ, ولاردىڭ ونەردەن الشاقتاعاننان كەيىن سىرقاتقا شالدىعاتىنىن ءبىلدىم. مەن جانىمدى اۋىرتپاۋ ءۇشىن تاس توقپاقتايمىن, سۋرەت سالامىن, مايلى بوياۋمەن جۇمىس ىستەيمىن. قىسقاسى, ەلدىڭ ورتاسىندا, اۋىلدا ءجۇرىپ ونەرمەن تىنىستايمىن. اۋىلعا اڭسارىمنىڭ اۋعانى دا سوندىقتان», دەيدى سۋرەتشى.
ونىڭ شەبەرحاناسىنا باس سۇقساڭ, سۋرەت گالەرەياسىندا جۇرگەندەي كۇي كەشەسىڭ. تاماشا تۋىندىلار جانىڭدى ەمدەيتىن ءتارىزدى. مۇندا ونەر يەسىنىڭ تالاي دودالاردا توپ جارعان تۋىندىلارى دا توپتاستىرىلعان. اسىرەسە «تاعدىر», «قيلى زامان» كارتينالارىن كورگەندە ءتۇرلى ويعا شوماسىڭ. شىعارما اشارشىلىق جىلدارىنداعى ازاماتتارعا جانە قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىنا ارنالعان. سۋرەتشى وسىلايشا ۇلتتىق تراگەديانى دا جۇرەگىنەن وتكىزگەن.
شۋ اۋدانىنا جولى تۇسكەندەر جاستار ساياباعىنا ات باسىن بۇرماي كەتپەيدى. ويتكەنى مۇندا قاليدىڭ قولىنان شىققان تاس مۇسىندەر تۇر. اللەياداعى توعىز تاس ءمۇسىننىڭ ارقايسىسىنىڭ ءوز ايتارى بار. تولە بيدەگى جاستار ساياباعىنا كەلگەن جۇرت راسىندا دا جاستىقتىڭ اۋراسىن سەزىنەدى. ءبىر-بىرىنە قول سوزعان ەكى جاستىڭ تانىسۋىن ايگىلەگەن ءمۇسىن سونادايدان كوزگە تۇسەدى. ال «ماحاببات فورمۋلاسى» ەسكەرتكىشىنە قاراعان ادامنىڭ بويىن الدەبىر قيماستىق سەزىم جاۋلايتىنداي. باسقا دا ماحاببات, دوستىق تاقىرىبىنا ارنالعان مۇسىندەر كىسى بالاسىن بەيجاي قالدىرمايدى.
«اشىق اسپان استىنداعى كومپوزيتسيالار 2014 جىلى دۇنيەگە كەلدى. بۇل – اۋدان جاستارىنا ارنالعان مەنىڭ تارتۋىم. استانادان, وزگە ەلدەن كەلگەن ايتۋلى مامانداردان بولەك, اۋدان تۇرعىندارى وسى ەڭبەكتەرىم ءۇشىن ماعان ىلعي العىس ايتىپ جاتادى. سوعان قۋانامىن. مەن ءۇشىن بۇدان اسقان باقىت جوق», دەيدى سۋرەتشى.
الماتى اسپاي, استاناعا قاشپاي, اۋىلدا تۇرىپ-اق ونەردىڭ بيىگىنە شىققان قاليدى ەلى قۇرمەتتەيدى. اۋىلداستارىنىڭ ورتاسىندا ءجۇرىپ-اق ونەرىن ورىستەتكەن قالي تۋرالى جەرلەستەرى تەك جاقسى ءسوز ايتادى. ولاردىڭ ماداعى قالەكەڭنىڭ جانىن سەمىرتەدى, شابىتىن قايرايدى. وعان باسقا ەشتەڭە كەرەك ەمەس.
جامبىل وبلىسى,
شۋ اۋدانى
