ءبىلىم • 29 قاڭتار، 2023

سانالى ۇرپاققا ارنالعان ۇلتتىق جوبا

98 رەت كورسەتىلدى

جاس بۋىننىڭ قاۋىپسىز ورتادا ءوسىپ، باسەكەگە قابىلەتتى ازامات بولىپ قالىپتاسۋىنا قوعام جاۋاپتى. بالالاردىڭ قۇقىعى مەن قاۋىپسىزدىگىنە جانە جاڭا ستاندارتتارعا ساي مەكتەپتە ءبىلىم الۋىنا جاعداي جاساۋ – مەملەكەتتىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ ءبىرى. بۇل رەتتە ەلىمىزدە پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تاپسىرماسىمەن «جايلى مەكتەپ» ۇلتتىق جوباسى ىسكە اسىپ جاتىر. بۇگىندە ماقسات-مىندەتى ايقىن جوبا اياسىندا ءار وڭىردە 2025 جىلعا دەيىن سالىناتىن مەكتەپتەردىڭ جەر ۋچاسكەسى بەلگىلى بولدى.

سۋرەتتى تۇسىرگەن ەرلان ومار، «ەQ»

ەلدە ءۇش اۋىسىمدا ءبىلىم بەرەتىن جانە اپاتتى جاعدايداعى مەكتەپتەردىڭ سانى جىلدان-جىلعا ازايىپ كەلەدى دەسەك، جاڭىلمايمىز. الايدا كەيبىر قالا، اۋدانداردا مەكتەپ قۇرىلىسىن مەرزىمىنەن كەشىكتىرەتىن قۇرىلىس كومپانيالارى كەزدەسەدى. مۇنداي كەلەڭسىزدىكتەر كەيدە مەكتەپ قۇرىلىسىن قارجىلاندىرۋعا وبلىستىق جانە اۋداندىق بيۋدجەتتەن قارالعان قاراجاتتىڭ ازدىعىنان تۋىندايدى. ال «جايلى مەكتەپكە» ماقساتتى قاراجات رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن قارالادى. ءارى جاڭا مەكتەپتەر نىسانداردىڭ قۇرىلىسىن باقىلايتىن ديرەكتسيانىڭ ۇيلەستىرۋى ارقىلى سالىناتىنىن ەسكەرسەك، وسى جاڭاشىلدىق ساتىپ الۋ راسىمدەرىنىڭ مەرزىمىن جەدەلدەتۋگە، سونداي-اق قۇرىلىس ساپاسىنا اسەر ەتەدى. مەكتەپ سالاردا قۇرىلىس كومپانيالارىنىڭ مەيلىنشە وتاندىق وندىرۋشىلەردىڭ تاۋارىن پايدالانۋمەن قاتار جەرگىلىكتى حالىقتى جۇمىسپەن قام­تۋعا بۇرىننان باسىمدىق بەرىپ جات­­قانىن بىلەمىز. ويتكەنى اۋقىمدى جۇ­مىس­قا تۇرعىلىقتى حالىقتى تارتۋ قۇرى­لىس كومپانياسىنا دا، جۇمىسشىعا دا ءتيىمدى.

«جايلى مەكتەپ» جوباسى ماقۇلدانىپ، رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 2،6 ترلن تەڭگە بولىنەتىنىن بىل­دىك. كەيىن مينيسترلىك حابارلاعانداي 2025 جىلعا دەيىن باس-اياعى 840 مىڭ ورىنعا شاقتالعان مەكتەپتەر پاي­دا­لا­ن­ۋعا بەرىلەتىن بولدى. جاڭا ۇلگىدەگى مەكتەپتەردىڭ قۇرىلىسى بيىل باس­تالىپ، 2024-2025 جىلدارى اياق­تالادى

ءار جىلدارى ءبىلىم سالاسىنداعى رەفورمالارمەن قاتار مەكتەپ قۇرىلىسىن جانداندىرۋعا سەرپىن بولعان باع­دار­لامالار ىسكە استى. بىراق ۋاقىت وتە مەك­تەپتەردىڭ ەسكىرىپ، ەلدە تۋ كورسەت­كىشى دە ارتىپ جاتقانىن ەستەن شىعار­ماۋ كەرەك. مۇنىڭ ءوز ەسەبى بار. سون­دىقتان جىل باسىندا حالىق تىعىز شوعىرلانعان جانە بالا سانى كوپ ەلدى مەكەندەر باسشىلىققا الىنىپ، قالا، اۋدان، اۋىلداردا سالىناتىن مەكتەپتىڭ سانى دا ناقتىلانادى. جوبانىڭ ءمان-ماڭىزى ۇعىنىقتى بولۋ ءۇشىن مەملەكەت باسشىسىنىڭ «ادىلەتتى مەملەكەت. ءبىرتۇتاس ۇلت. بەرەكەلى قوعام» جولداۋىندا ۇكىمەتكە جۇكتەلگەن تاپسىرماعا تاعى ءبىر توقتالساق.

ء«بىز 2025 جىلعا دەيىن 800 مىڭ بالا­نىڭ زاماناۋي مەكتەپتە وقۋىنا جاع­داي جاسايمىز. وسىلايشا، اپات­تى جاعدايداعى جانە ءۇش اۋىسىم­مەن وقيتىن مەكتەپ ماسەلەسىن تولىق شەشە­مىز. بۇل اۋىل جانە قالا مەكتەپ­تە­رىنىڭ ايىرماشىلىعىن ەداۋىر ازايتادى. جالپى، مەكتەپ سالۋ ۇكىمەت جانە اكىمدىكتەر ءۇشىن باستى مىندەتتىڭ ءبىرى بولۋى كەرەك. جەمقورلار سوتتالعاندا، ولار­دىڭ زاڭسىز تاپقان قارجىسى مەم­لە­كەتكە ءوتىپ، تۇگەلدەي مەكتەپ قۇرى­لى­سىنا جۇمسالۋعا ءتيىس. ۇكىمەت وسى باستامانى زاڭ تۇرعىسىنان راسىمدەۋ تۋرالى شەشىم قابىلداۋى كەرەك»، دەدى پرەزيدەنت.

ءىزىن الا «جايلى مەكتەپ» جوباسى ماقۇلدانىپ، رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 2،6 ترلن تەڭگە بولىنەتىنىن بىل­دىك. كەيىن مينيسترلىك حابارلاعانداي 2025 جىلعا دەيىن باس-اياعى 840 مىڭ ورىنعا شاقتالعان مەكتەپتەر پاي­دا­لا­ن­ۋعا بەرىلەتىن بولدى. جاڭا ۇلگىدەگى مەكتەپتەردىڭ قۇرىلىسى بيىل باس­تالىپ، 2024-2025 جىلدارى اياق­تالادى. جوبانىڭ بىرىڭعاي وپەراتورى – Samruk-Kazyna Construction كومپانياسى. بۇگىنگە دەيىن وقۋ-اعارتۋ مي­نيس­ترلىگى رەسپۋبليكالىق ماڭى­زى بار قالا اكىمدەرىمەن، ءوڭىر باسشى­لا­رىمەن، «جايلى مەكتەپ» سالۋ ءۇشىن جەر تەلىمىن ءبولۋ ماسەلەسىن، جوبا­لىق قۇجاتتاردى ازىرلەۋمەن قاتار ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىمداردى رەتتەۋ جونىندەگى تاپسىرمانى كەڭەسىپ پىشكەن. ياعني ەلەكتر جارىعى، سۋ، جىلۋمەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرىن تالقىلاعان-دى. ۆەدومستۆو باسشىلىعى كەيبىر قالا، اۋىلداردى ارالاپ، جوبا بارىسىن باقىلادى. وندا مەكتەپتەگى كارىز جۇيەسى، كىرەبەرىس جول، تروتۋاردان بولەك، وقۋشىلاردى قوعامدىق كولىكپەن قامتاماسىز ەتۋ جايى دا قا­رال­عان. وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگى قا­نات­قاقتى جوبانىڭ بارىسىن، ناتي­جەسىن باقىلايدى. ويتكەنى مەجەلى مىندەت جوسپارداعىداي مۇلتىكسىز ىسكە اسۋعا ءتيىس. جوبا شەڭبەرىندە ءبىر عانا استانا قالاسىندا 2025 جىلعا دەيىن 46 مىڭ وقۋشىعا ارنالعان 24 مەكتەپ سالۋ جوس­پاردا بار ەكەن. ناق قازىر ەلوردادا قۇرىلىس، ساۋلەت، قالا قۇرىلىسى جانە جەر قاتىناستارى باسقارمالارىمەن بىرلەسىپ جاڭا مەكتەپ سالۋعا 102 جەر تەلىمى قارالىپتى.

ەسكەرەتىن جايت، كەيىنگى 10 جىلدا مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ كونتينگەنتى 1 ملن بالاعا ءوسىپ، بالا سانى 3،7 ملن-عا جەتكەن. اسىرەسە حالىق تىعىز قونىس­تان­عان قالالاردا مەكتەپ سالۋ ماسەلەسى وزەكتى. سوعان قاراماستان، ەلدە جىل سايىن ءبىلىم مەكەمەلەرى سالىنىپ جات­قا­نىن ەسكەرسەك، «جايلى مەكتەپتىڭ» بۇعان دەيىن قابىلدانعان جوبالاردان ايىرماشىلىعى نەدە دەگەن ورىندى ساۋال تۋادى. شىن مانىندە، اتاۋى حابار بەرىپ تۇرعانداي «جايلى مەكتەپتىڭ» وزگە مەكتەپتەردەن ارتىقشىلىعى كوپ. تارقاتىپ ايتار بولساق، اۋەلى جوبا اياسىندا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ اۋىلدا، ياكي قالادا دا بىرىڭعاي ستاندارت بويىنشا سالىناتىنى قۋانتادى. اۋىل مەن قالاداعى مەكتەپتەردىڭ ساپاسىندا ايىرماشىلىق بولمايدى. بۇل – ءبىر. ەكىنشىدەن، باستاۋىش جانە جوعارى سىنىپ وقۋشىلارى مەكتەپتە بولەك بلوكتاردا وقيدى. ءار بلوكتا وقۋ كابينەتتەرى، دارەتحانا، سپورت زالدارى بولادى. بەينەباقىلاۋ كامەرالارى ورناتىلىپ، قاۋىپسىزدىك شارالارىنا باسىمدىق بەرىلمەك. وقۋشىلاردىڭ الاڭسىز ءبىلىم الۋى ءۇشىن مەكتەپتە وقۋ قۇرالدارىن ساقتايتىن جانە كيىم اۋىستىرۋعا قولايلى جەكە شكافتار قويىلادى. كىتاپ وقۋعا، بالالاردىڭ شىعارماشىلىعىن شىڭداۋعا جانە ءبىر مەزگىل تىنىعۋعا قولايلى جاعداي جاسالادى. ءار مەكتەپتە فيزيكا، حيميا، بيولوگيا جانە روبوتتەحنيكا پاندەرى بويىنشا جاڭا ۇلگىدە جابدىقتالعان كابينەتتەر اشىلادى. ول كابينەتتەرگە touch-ەكراندار ورناتىلىپ، مەكتەپتىڭ كەز كەلگەن بۇرىشىنان جىلدامدىعى جوعارى ينتەرنەتكە قوسىلۋعا مۇمكىندىك بەرىلەدى. بۇعان قوسا ەرەكشە ءبىلىم الۋدى قاجەت ەتەتىن بالالاردىڭ ماسەلەسى دە ەسكەرىلەدى. ءار مەكتەپتىڭ جوبالىق قۋاتىنا قاراي ءبىر ەمەس، بىرنەشە سپورت زالى بولادى ەكەن. جوبا شەڭبەرىندە مەكتەپكە اپاراتىن جاياۋ جۇرگىنشىلەر جولى، اۆتوبۋس باعىتتارى، ايالدامالار وقۋشىعا قولايلى بولۋى كەرەك. مەك­تەپكە اپاراتىن جولداردى جا­رىق­تان­دىرۋ جاعى دا وڭتايلى شەشىلۋگە ءتيىس. ول ول ما، جايلى مەكتەپ سالاردا اشىقتىق قاعيداتى ساقتالۋى شارت. كەز كەلگەن ازامات ينتەراكتيۆتى كار­تا ارقىلى جايلى مەكتەپتەردىڭ قاي جەردە جانە قاشان سالىناتىنىن باقى­لاپ، IP-كامەرا ارقىلى قۇرىلىس بارىسىن ونلاين قاداعالاي الادى.

 

«جايلى مەكتەپ» ونەركاسىپكە دە جايلى بولسا...

جايلى مەكتەپتە وقۋشىلارمەن قاتار ۇستازدارعا دا جاعداي جاسالاتىنى قۋانتادى. قۇرىلىس سالاسىنا سەرپىن بەرىپ، تۇرعىنداردى جۇمىسپەن قامتۋعا دا سەپتىگى تيەدى. ەندىگى كەزدە جيھاز ونەركاسىبىن وركەندەتىپ وتىرعان كاسىپكەرلەر دە مەكتەپتىڭ كەرەك-جاراعىن قامتۋدا وتاندىق وندىرىسكە باسىمدىق بەرىلسە دەپ وتىر. وسى ۇسىنىس جونىندە جيھاز جانە اعاش وڭدەۋ ونەركاسىبى قاۋىمداستىعىنىڭ جەتەكشىسى قانات يبراەۆ تارقاتىپ ايتىپ بەردى.

– ءبىزدىڭ قاۋىمداستىق 1998 جىلى قۇرىلدى. قۇرامىندا ءجۇز ءىرى زاۋىت بار. ولاردىڭ ارقايسىسى نارىقتا ءوز ورنىن بەكەمدەگەن. 20-30 جىلدان بەرى ءتۇرلى ۇلگىدەگى جيھاز وندىرۋگە بەيىمدەلگەن. «جايلى مەكتەپ» ۇلتتىق جوباسى ايا­سىن­دا سالىناتىن مەكتەپتەردى جيھاز­بەن قامتاماسىز ەتۋگە الەۋەتى جەتەدى. بىلتىر رەسمي دەرەك بويىنشا وتاندىق وندىرۋشىلەر جالپى 69 ملرد تەڭگەنىڭ تاۋارىن ءوندىرىپتى. ال «جايلى مەكتەپ» جوباسى بويىنشا پايدالانۋعا بەرىلەتىن مەكتەپتەردىڭ جيھازىنا شامامەن 209 ملرد تەڭگە جۇمسالادى ەكەن. وسى قارجى ەلدەگى جيھاز وندىرۋشىلەرگە تيسە، ەل ازاماتتارىن جۇمىسپەن قامتۋعا دا شاراپاتى تيەر ەدى. بىزدە الەمدىك دەڭگەيدەگى وزىق تەحنولوگيالار بار. قازىر مەكتەپتى جيھازبەن قامتۋ جايى قۇرىلىس كومپانيالارىنىڭ ەنشىسىندە. ال ولاردىڭ دەنى جيھازدى شەتەلدەن تاسۋدى ءجون كورەدى. جاڭىلماساق، بىزگە ول تاۋارلار نەگىزى قىتاي، تۇركيا، رە­سەي­دەن كەلەدى. سوندىقتان جەرگىلىكتى قۇرىلىس كومپانيالارىنا وتاندىق جيھازعا تاپسىرىس بەرۋدى مىندەتتەسە، مۇنىڭ ءوزى وسى سالانى وركەندەتۋگە ۇلكەن قولداۋ بولعالى تۇر، – دەيدى ول.

قازىر الماتى وبلىسىندا «جايلى مەكتەپ» جوباسى اياسىندا ەكى اۋىسىمدا وقيتىن 120 مىڭ وقۋشىعا شاقتالعان 54 مەكتەپ سالۋ جوسپاردا بار بولسا، تۇركىستان وبلىسىندا 60-تان اسا مەكتەپ بوي كوتەرەتىنى بەلگىلى بولدى. سول سەكىلدى وزگە دە ءوڭىر، قالا اكىمدەرى 2025 جىلعا دەيىن سالاتىن مەكتەپتەردىڭ جەر ۋچاسكەلەرىن ناقتىلادى. كوكتەمدە جوسپار بويىنشا ىرگەسى قالانا باستايتىن مەكتەپتەردىڭ قۇجاتتارى ساقاداي ساي بولسا، قۇرىلىس كومپانيالارى دا ىسكە ەرتە قامدانار ەدى. قالاي دەگەندە باسقا-باسقا ۇلتتىق جوبا اياسىندا پايدالانۋعا بەرىلەتىن مەكتەپتەردى مەر­­­زى­مىنەن كەشىكتىرىلگەنى جاراماس. 

ۇقساس جاڭالىقتار