«انا كاپيتالىن» جاساقتاعان ابزال
بالالار حيرۋرگى رەتىندە بىلەتىنىم, ەلىمىزدە ومىرگە ۇشەم اكەلەتىندەر تىپتەن دە كوپ ەمەس. ءبىر جىلدا شامامەن ەلۋ ۇشەم دۇنيەگە كەلەدى دەسەك, ەلۋ پاتەر مەملەكەتتى شىعىنعا باتىرادى دەگەنگە سەنۋ قيىن. ءبىر ءسابيدى باعىپ-قاعۋدىڭ ءوزى وڭاي ەمەس, ال ءۇش نارەستەنى (ادەتتە ۇشەمدەر شالا تۋادى) قاناتتاندىرۋدىڭ ماشاقاتى ەسەلەنە تۇسەتىنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. «جىل سايىن ميللياردتاعان قارجى يگەرىلمەي جاتقاندا, ۇشەم تۋعان انالارعا كەزەكسىز پاتەر بەرۋ ءۇشىن جارتى ميلليارد تەڭگە تابۋ قيىن با ەكەن؟ تىم بولماسا ۇكىمەت پەن وبلىس اكىمدەرىنىڭ رەزەرۆتىك قورلارى ەسەبىنەن قارجى بولىنسە دە كوپتەگەن ماسەلەنى شەشۋگە بولار ەدى», دەگەن بولاتىن وسىدان ءبىراز جىل بۇرىن مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى ق.ايتاحانوۆ. وكىنىشكە قاراي, ونىڭ ءسوزى سول كەزدە دە, قازىر دە قولداۋ تاۋىپ وتىرعان جوق.
وسىندايدا «التى ۇل تاپقان انانى حانىم دەسە بولادى» دەپ التىن قۇرساق انالاردى قادىرلەگەن قازاق ەكەنىمىز ەرىكسىز ەسكە تۇسەدى. «ۇكىمەتكە الاقان جايماڭدار, ول ساۋىن سيىر ەمەس», دەيدى ءبازبىر كوپبالالى انالاردان مەملەكەت مۇددەسىن قورعاعىش شەنەۋنىكتەر. اقيقاتىندا جاھاندانۋ دوڭعالاعىنىڭ تاس ديىرمەنىنە جۇتىلىپ كەتپەۋىمىز دە حالقىمىزدىڭ تابيعي وسىمىنە تىكەلەي بايلانىستى. حالقىمىزدىڭ سانىن كوبەيتۋ ءۇشىن ەشكىم بىزگە بالشىقتان بالا جاساپ بەرە المايدى. قازاقتىڭ بولاشاعىن باياندى ەتەتىن كوپبالالى انالار ەكەنىن ەش ۇمىتپاۋىمىز كەرەك. ەڭ باستىسى, قوعامىمىزدا كوپبالالى اناعا دەگەن قايىرىمسىز كوزقاراستى وزگەرتۋ قاجەت. ءبىر بالا تاپقان مەن ون بالا تاپقاننىڭ بەينەتى بىردەي ەمەس. سوندىقتان «باتىر انالارعا» اي سايىن تۇراقتى تۇردە تولەنەتىن تولىققاندى جالاقى تاعايىنداۋ كەرەك. وسى ماقساتتا كوپبالالى وتباسىلارعا ارنالعان «انا كاپيتالىن» جاساقتاعان ابزال. كوپبالالى وتباسىلارعا مەملەكەت تاراپىنان بەرىلەتىن ءاربىر تەڭگە ۇلت بولاشاعى ءۇشىن سالىنعان ينۆەستيتسيا ەكەنىن دە ۇمىتپايىق, اعايىن!
ءابدىسابىر ومەش ۇلى,
بالالار حيرۋرگى, پروفەسسور
الماتى
اۋدان ورتالىعىنىڭ الىسىن-اي!
ءبىز سوناۋ 1997 جىلى اۋدانداردى باسقارۋدى وڭتايلاندىرۋ كەزەڭىنەن بەرى ەكى اۋىلدىق وكرۋگتى – كريۋشي مەن ۇشبيىكتى اياگوز اۋدانىنا قوسۋ قاجەتتىگى تۋرالى ايتىپ كەلەمىز. سەلت ەتكەن ءبىر باسشى جوق. راسىندا, كريۋشي اياگوزدەن –75, ال جارمانىڭ ورتالىعى – قالباتاۋدان 225 شاقىرىم, ۇشبيىك اياگوزدەن – 42, ال قالباتاۋدان 300 شاقىرىم جەردە ورنالاسقان. بۇل اۋىلداردا 1 500 – 2 000-نىڭ ۇستىندە حالىق تۇرادى. جەكە باستىڭ ءتۇرلى شارۋاسىمەن ءجۇرىپ-تۇرۋ, دارىگەرگە قارالۋ, پەرزەنتحاناعا بارۋ ءۇشىن اۋدان ورتالىعىنا جەتۋدىڭ ماشاقاتى حالىقتى ابدەن شارشاتتى دەۋىمىز كەرەك.
وسىنداي قيىندىقتار بۇرىنعى تاسكەسكەن اۋدانى وڭتايلاندىرىلىپ, جابىلعاننان كەيىن تاسكەسكەن, شولپان, قاراقول, سارىتەرەك, اي اۋىلدارى تۇرعىندارىنىڭ دا قىنجىلىسىن تۋعىزعان ەدى. ولار ءۇرجار اۋدانى قۇرامىنان شىعىپ, قايتادان اياگوز اۋدانى قاراماعىنا كىرگىزۋدى سۇراپ جوعارى جاقتارعا بىرنەشە مارتە حات تا جازدى. بىراق بۇل سولاي ەكەن-اۋ دەگەن ادام تابىلماي تۇر...
تاسكەسكەن اۋدانىنىڭ ەلدى مەكەندەرى وتكەن عاسىردىڭ 70-جىلدارىنا دەيىن اياگوز اۋدانىنىڭ قۇرامىندا بولعان. سوندىقتان سول 70-جىلعا دەيىن تۋعاندار زەينەتكە شىعاردا ىسقاعازدارىن اياگوزدەگى ارحيۆتەردەن رەتتەپ الاتىن. ەندى اۋىل ادامدارىنىڭ جەكە شارۋاسى بولسا دا, باسى اۋىرىپ, بالتىرى سىزداسا دا جول ازابىن تارتىپ, اۋدان ورتالىعى – ۇرجارعا بارۋىنا تۋرا كەلەدى. مۇنىڭ ماشاقاتىن تىلەگەن دەگەن ارىپتەسىمىز زەينەتكە شىعار كەزدە ابدەن باسىنان وتكىزگەن. «شولپان مەن ءۇرجار اراسىنا ون رەت قاتىنادىم عوي دەيمىن. ۇرجارداعى بيۋروكرات الەۋمەتتىك سالا قىزمەتكەرلەرى كوزى اشىق دەگەن مەنىڭ ءوزىمدى قانقاقساتىپ ءارى-بەرى قاقپاقىلداعاندارىن ويلاسام, قانىم باسىما شاۋىپ, قىسىمىم كوتەرىلەدى», دەپ ەدى ارداگەر جۋرناليست. ۇرجارداعى الەۋمەتتىك سالا قىزمەتكەرلەرى اۋىلدان بارعان قاراپايىم حالىققا نە ىستەمەيدى دەسەڭىزشى!
قازىر وبلىسىمىز ەتەك-جەڭىن جيناپ, كوزدەگەن بيىگىنە اقىرىنداپ شىعىپ كەلەدى. مۇنداي جاعىمدى ۇدەرىستەرگە قۋانامىز, ارينە. دەگەنمەن وبلىستىڭ جاڭا باسشىسى ن.ۇرانحاەۆ حالىقتىڭ پروبلەمالارىنا دا ءبىر مەزەت نازار اۋدارىپ, وزىندە بار وكىلەتتىلىك شەڭبەرىندە جوعارىدا قوزعالعان تۇيتكىلدى ماسەلەنى وڭ شەشىپ بەرسە, وتە ءبىر راحمەتى ۇلكەن ءىس بولار ەدى.
سۇيەۋباي بايقادي ۇلى,
قازاقستاننىڭ قۇرمەتتى ءجۋرناليسى
اباي وبلىسى
45 جىلدىققا – 45 يگى ءىس-شارا
بيىل جازدا شىمكەنت قالالىق جاسوسپىرىمدەر كىتاپحاناسىنا 45 جىل تولادى. ءوزىنىڭ باستاۋىن سوناۋ 1978 جىلدىڭ تامىز ايىنان الاتىن پاراسات سارايى سودان بەرى قاراي بالالار مەن جاسوسپىرىمدەردىڭ رۋحاني ورتالىعىنا اينالىپ كەلەدى. جاڭا جىلدىڭ العاشقى كۇندەرىنەن باستاپ-اق كىتاپحانا قىزمەتكەرلەرى «45 جىلدىققا – 45 يگى ءىس-شارا» اياسىندا تاعىلىمدى كوپشىلىك جۇمىستارىن باستاپ تا كەتتى. سولاردىڭ العاشقىسىنا ءبىز دە كۋا بولدىق.
زيالى قاۋىم وكىلدەرى, اقىن-جازۋشىلار, قالا تۇرعىندارى, ستۋدەنتتەر مەن وقۋشىلار قاتىسقان جيىن «جاڭا قازاقستانعا – جاڭا قادام» اتتى كىتاپ كورمەسىنىڭ اشىلۋ سالتاناتىمەن باستالدى. مۇنان سوڭ كەلۋشىلەر «ياسسى مۇراسى», «سۇلتان بەيبارىس», «سويلەر ءسوزدىڭ شەشەنى – تولە بي» اتتى ەكسپوزيتسيا قويىلىمدارىن كوردى. 80 جاسقا تولعان كورنەكتى جازۋشى تولەن ابدىكتىڭ «وڭ قول» اڭگىمەسى بويىنشا م.اۋەزوۆ اتىنداعى وڭتۇستىك قازاقستان ۋنيۆەرسيتەتى مادەنيەت جانە سپورت فاكۋلتەتىنىڭ ونەرلى جاستارى ساحنالاعان كورىنىس تە اسەرلى شىقتى. نارماحان, قايرات, ورالحان اعالارىنىڭ جۇرەكجاردى سوزدەرىن جاستار زەيىن قويا تىڭدادى.
كىتاپحانا ديرەكتورى, بىلىكتى باسشى راۋشان باباجانقىزىنىڭ ايتۋىنان بىلگەنىمىز, قازىرگى تاڭدا كىتاپحانا قورىندا 173 049 كىتاپ, مەرزىمدى باسىلىمدار, اۋديو مالىمەتتەر جانە ەلەكتروندى كىتاپتار بار ەكەن. وتكەن جىلى كىتاپحاناعا جاڭادان 26838 وقىرمان تىركەلىپ, ولارعا 275 036 دانا كىتاپ پايدالانۋعا بەرىلىپتى. جالپى, جىل بويىندا 117 ءىس-شارا ۇيىمداستىرىلىپ, وعان 6374 ادام قاتىسقان. قويان جىلى اتقارىلار ءىس-شارالار دا اۋقىمدى كورىنەدى.
نەگىزىنەن 14 پەن 29 جاس ارالىعىنداعى جاسوسپىرىمدەر مەن جاستارعا, ۇستازدار مەن تاربيەشىلەرگە, باسقا دا ءتۇرلى وقىرماندار ساناتىنا قىزمەت كورسەتەتىن كىتاپحانا قىزمەتكەرلەرى وقىرماندارىن ءار كەز ك ۇلىپ قارسى الىپ, ىلتيپاتپەن شىعارىپ سالادى.
كارىباي امزە ۇلى,
ەڭبەك ارداگەرى
شىمكەنت
