بيىكتەگى بىرەگەي

پەشەنەسىنە جازىلعان بيىگىنەن استە ءپاس تارتپايتىن بىرەگەي ءبىتىمدى ادامدار بولادى. وزگەرگەن زامان, زۋلاعان ۋاقىت ولاردىڭ ارى مەن ابىرويىنا شاڭ جۇقتىرمايدى, بەدەلىنە نۇقسان كەلتىرمەيدى. ولار تامىرىن تەرەڭ تارتقان بايتەرەكتەردەي ەلىمەن, جەرىمەن بىتە قايناسىپ, قاي كەزدە دە ەڭبەگىن حالقىنا ارناپ, كولگىرسۋدەن ادا, وتىرىكتەن ازات, ادال عۇمىر كەشەدى. «مەن ءسويتىپ ەدىم!» دەيتىن كەۋدەقاعار ماقتانعا دا بوي الدىرمايدى. ءىشى تولى قازىنا بولا تۇرا, قاشان كورسەڭىز دە كىشىك قاراپايىمدىلىعىنان جازباس, بايسال دا بايىرقالى قالپىنان تانباس, اقىل-پاراساتى ونەگە شاشقان, موگيكانداردىڭ سوڭعى بولماسا دا سيرەك تۇياعى دەرلىك, كەشەگى اسىل الىپتارىمىزدىڭ كوزىندەي ارداقتى اقساقالدارىمىزدىڭ ءبىرى بۇگىندە توقسانىڭىزدى توبىقتان قاققان شاڭگەرەي اعا جانىبەكوۆ دەسەك, اقيقاتتان الىس كەتە قويماسپىز. 1991 جىلعى تامىز ب ۇلىگىنەن كەيىنگى بۇلقىنعان بۇرقاقتى كۇندەر. كسرو-نىڭ بارلىق حالىق دەپۋتاتتارى بولعان جايدىڭ ءمانىسىن بارلاپ, تۇيىقتان شىعار جول تابۋ ءۇشىن ماسكەۋگە جينالعان. ءدال وسى كۇندەردە باسپاسوزدە رسفسر پرەزيدەنتى ءباسپاسوز حاتشىسىنىڭ قازاقستان مۇددەسىن شەتقاقپاي قىلعان ءبىر مالىمدەمەسى جىلت ەتە قالادى. پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ وسى جايدى كسرو پارلامەنتىنىڭ قاپەرىنە سالۋدى حالىق دەپۋتاتى, سونىمەن بىرگە, ۇلتتار كەڭەسىنىڭ مۇشەسى شاڭگەرەي جانىبەكوۆكە تاپسىرادى. سول ءبىر اقكوز مالىمدەمەدە رەسەيگە شەكتەس رەسپۋبليكالاردىڭ اۋماعىنا كوز الارتۋشىلىق بايقالىپ, شەكارانى وزگەرتۋ تۋرالى ماسەلە قويىلۋى مۇمكىن ەكەندىگى ايتىلعان بولاتىن. جوعارعى كەڭەستىڭ كەشكى وتىرىسىندا ءسوز العان ش.جانىبەكوۆ اتالمىش مالىمدەمەنىڭ مۇلدەم نەگىزسىزدىگىن بايىپتى تۇردە دالەلدەي بايانداپ شىقتى. ءسويتىپ, بۇل شەتىن جايعا ءبىزدىڭ تاراپتىڭ نارازىلىعىن ءبىلدىرىپ, قازاقستانداعى قاتتى الاڭداۋشىلىقتى ايتا وتىرىپ, باسبۇزار مالىمدەمەنىڭ ايىپتالىپ جاتقانىن جەتكىزدى. سەسسيادا بۇل ايتىلعاندار تۇسىنىستىكپەن قابىل الىنىپ, ىزىنشە تىگىسى جاتقىزىلعان بولاتىن. وسىلايشا, نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ شۇعىل ىسكە اسىرعان جىگەرلى ارەكەت-شارا­لارىنىڭ ارقاسىندا رەسەي مەن قازاقستان اراسىنداعى دوستىق قاتىناستارعا كىربىڭ ءتۇسىرۋى مۇمكىن كەلەڭسىزدىك تەز ارادا رەتتەس­تىرىلگەن ەدى. وداقتىق شارت, ءبىرتۇتاس ەكونو­ميكالىق كەڭىستىك تۋرالى يدەيا دا سول كەزدە ايتىلعان-دى. ال بۇل كۇندەردە ءبىزدىڭ ەلدەرىمىز نەگىزگى ستراتەگيالىق ارىپتەستەرگە اينالىپ, ەكونوميكالىق ىقپالداستىق پەن ينتەگراتسيا يگىلىگىنىڭ كەڭ ورىسىنە, كەمەل بايتاعىنا شىققانىنا بارشامىز كۋامىز. بۇعان سول ءبىر سەسسيادا ءوز ەلىنىڭ اتىنان ءسوز الىپ, ءوز حالقىنىڭ مۇددەسىن قارلىعاش قاناتتى پەرزەنتتىك پارىزبەن پاراساتتى تۇردە قورعاي بىلگەن ش.جانىبەكوۆ قوسقان ۇلەس تە از ەمەس. سول جولى بۇل كىسىگە وسى ءبىر اسا جاۋاپتى ءىستى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ سەنىپ تاپسىرۋىنىڭ, تاڭداۋدىڭ باسقاعا ەمەس, ناق شاكەڭە ءتۇسۋىنىڭ دە تەرەڭ ءمان-مانىستەرى بار-اۋ دەپ ۇقتىق. ءومىردىڭ تالاي وتكەلەك سىنىنان وتكەن, تاعدىردىڭ تاۋقىمەتتى تالقىلارىن ەڭسەرە شىڭدالىپ شىنىققان كاتەپتى قارا نارداي وسى اعامىز ءوزى ءوز بولىپ كورگەن العاشقى قالاسى الماتى ەكەنىن ءاردايىم مەرەيلەنە ايتىپ وتىرادى. 1933 جىلدىڭ كوكتەم-جازىندا اكەسى جانىبەك اسى جايلاۋىندا «تۇرگەن» كەڭشارىنىڭ مالىن باعىپتى. ال تامىز ايىندا سول مالدى باسقا باقتاشىلارمەن بىرگە ۇزىناعاشقا قاراي الماتىنىڭ ۇستىمەن ايداپ وتەدى. ءبىر سيىردى جەتەكتەگەن اناسى ءزايتۋنا, سيىردىڭ ۇستىندەگى قارىنداسى زايدا, قارىنداسىنىڭ ءبىر قولىنان ۇستاپ قاتار كەلە جاتقانى, قالا سۋرەتى, قالاعا ءتان قاربالاستار سول كەزدەگى سەگىز جاسار بالانىڭ كوزى مەن كوڭىلىنە تاڭبالانىپ, ەسىندە ساقتالىپ قالىپتى. قوستاناي اتىرابىنداعى جاۋعاشتى كولىنىڭ جاعاسىنداعى قارپىق اۋىلىندا تۋعان قازاقتىڭ وسى قارا بالاسى كەيىننەن استانا الماتىنىڭ مادەني-رۋحاني ومىرىندە ەلەۋلى ورىنى بار كورنەكتى تۇلعاعا اينالادى دەپ كىم ويلاعان. سويتكەن اكە مەن شەشە ۇزدىك-سوزدىق بىرىنەن سوڭ ءبىرى كوز جۇمىپ, ون ءتورت جاسىندا قارىنداسى ەكەۋى جەتىم قالادى. سوڭعى بولىپ اناسىنىڭ قايتقان كۇنى دە ەسىندە. 1938 جىلدىڭ 4 ماۋسىمى. بۇل كەزدە ءجاسوسپىرىم شاڭگەرەي پەرۆوماي كەنتىندەگى ورىسشا باس­تاۋىش مەكتەپتى ەندى عانا ءبىتىرىپ, جەرگىلىكتى قۇرىلىسشىلار بريگاداسىنا جۇمىسقا دا تۇرىپ ۇلگەرگەن-ءدى. ولارعا ارشالى وزەنىنەن كۇنىنە ەكى رەت وگىز-اربامەن سۋ تاسىپ جۇرگەن. ەندىگى تاعدىرلارى باسقا ارناعا ءتۇستى. مارقۇم اكەسىنىڭ قوستانايدا تۇراتىن تۋىستارى سەيىت ابدىبەكوۆ پەن بايتۇگەل امانتاەۆ بۇلاردى ءوز قولدارىنا الىپ, ءوز بالالارىنان كەم قىلماي باعىپ-قاقتى. قوستاناي جاس شاڭگەرەيگە ۇلكەن اسەر ەتتى. بايتۇگەلدىڭ تەتەلەس ۇلى جۇماعاليمەن بىرگە قالانى ارالاۋدان جالىقپايتىن. ورتالىعى, بازارى, دۇكەندەرى, ءتۇرلى مەكەمەلەر مەن مەكتەپتەرى – بارىنە نازار اۋداراتىن. ءتىپتى, قازىرگى قوستانايدىڭ باس مەشىتىنىڭ ۇيىندە ورنالاسقان كينوتەاتردا العاش كورگەن كينوسى دا جادىندا. ول اتاقتى چارلي چاپلين ويناعان «ۇلكەن قالانىڭ وتتارى» ءفيلمى ەكەن. شيرەك عاسىر وتكەندە ءوزى وسىلاي تاڭدانا قىزىقتاعان قوستاناي قالاسىنىڭ ءبىرىنشى باسشىسى بولاتىنىن بىلسە-ءشى. جامبىل اتىنداعى قازاق مەكتەبىندە وقيدى. بۇل مەكتەپ 1884 جىلى ىبىراي ءالتىنساريننىڭ قولداۋىمەن ترويتسك قالاسىنان قوستانايعا جاڭا عيماراتقا كوشىرىلگەن تاعىلىمعا تولى تاريحي مەكتەپ بولىپ شىعادى. شاڭگەرەيدىڭ باباسى بەكمۇحامەد قارپىقوۆتى تورعايدىڭ گەنەرال-گۋبەرناتورى ناق وسى مەكتەپتىڭ قامقورشىسى ەتىپ تاعايىنداپتى. ارينە, جانىن جادىراتقان بۇل ماعلۇماتتاردى ول كەيىنىرەك ءبىلدى. ال سول كەزدەگى مۇعالىمدەرىنىڭ اتى-جوندەرىنە دەيىن, كىمنىڭ قاي پاننەن ساباق بەرگەنى – ءبارى ەسىندە. اسىرەسە, مۋزىكا ءپانىنىڭ مۇعالىمى اندرەي تەنەنياكين رەۆوليۋتسياعا دەيىن قالىپتاسقان ورىس زيالىلارىنىڭ وزگەشە زيات وكىلى بولاتىن, دەپ ەسكە الادى شاكەڭ. ول كىسى قازاق ءتىلىن ەركىن بىلگەن, ءان-كۇي ساباعىندا كەڭەستىك زامان اندەرىمەن قوسا, قازاقتىڭ حالىق اۋەندەرىن دە ۇيرەتىپ وتىرىپتى. ۇستاز, اسىرەسە, مىنا ءبىر ءاندى شاكىرتتەرىنىڭ قۇلاعىنا كوبىرەك ءسىڭىرىپتى. اققۇمنىڭ ءبىر قىزى بار ىڭكار اتتى, ءسوزى بار الۋا-شەكەر, بالدان ءتاتتى... ءسىرا, اندرەي كونستانتينوۆيچ ءان اۆتورى احمەت بايتۇرسىنوۆ ەكەنىن دە, قازاق حالقىنىڭ ۇلى پەرزەنتىنىڭ قايعىلى تاعدىرىن دا بىلسە كەرەك. ول وسى ءاندى بالالارعا ۇيرەتۋ ارقىلى اسىل رۋحقا تاعزىم ەتىپ, قۇرمەتىن كورسەتكەن بولار... بۇل كۇندەردە شاڭگەرەي جانىبەك ۇلى وسىلاي ويلايدى. سول ءبىر قيىن زامان ءومىر تاڭداۋىن ءوز ەركىنشە جاساۋعا مۇرشا كەلتىرمەيدى. 1942 جىلدىڭ تامىزىندا قوستاناي مەديتسينا تەحنيكۋمىن ءبىتىرىپ, سوعىسقا اتتانادى. مايدان جولدارى, ودان كەيىنگى اسكەر قىزمەتى قايسار دا قارىمدى ازاماتتى قالىپتاستىرىپتى. سول قايسارلىعى تانىلعان ءبىر تۇستى ايتا كەتسەك, ءبىراز ۋاقىت قوستاناي وبلىستىق پارتيا كوميتەتىندە جاۋاپتى جۇمىستار اتقارعان شاڭگەرەي ودان ءارى وسۋگە ءبىلىمى ازدىعىن سەزىنەدى دە, وقۋعا سۇرانادى. ءسويتىپ, كوكپ ورتالىق كوميتەتى جانىنداعى جوعارى پارتيا مەكتەبىنە وقۋعا تۇسەدى. البەتتە, ماسكەۋدە وقىعان ءۇش جىل شاڭگەرەي جانىبەك ۇلىنىڭ ءبىلىمىن قانشالىقتى مولىقتىرىپ, ورە-دەڭگەيىن قانداي بيىككە ورلەتكەنىن ايتىپ جاتۋ ارتىق بولار. ءبىر نارسە انىق: وقۋىن ءبىتىرىپ كەلگەننەن كەيىن ونى رۋدنىي قالالىق پارتيا كوميتەتىنىڭ ەكىنشى حاتشىسى قىزمەتىنە ۇسىنۋعا لايىق كورىپتى. رۋدنىي كەزەڭى شاكەڭنىڭ رەسپۋبليكالىق اۋقىمداعى ۇلكەن قايراتكەرلىك دارەجەگە كوتەرىلۋىندەگى جولباسى بولدى, باسشىلىق جۇمىسقا توسەلىپ, ىسىلدى, وندىرىستىك ءھام ومىرلىك تاجىريبەسىن شىڭداي ءتۇستى. اقساقال بۇگىندە رۋدنىي كەنشىلەرىمەن جانە قۇرىلىسشىلارىمەن بىرگە اتاقتى سوكولوۆ-سارىباي كەن بايىتۋ كومبيناتىن سالۋعا قاتىسۋى ءوز ءومىر­بايانىنىڭ ەڭ ءبىر قىزىقتى دا جارقىن شاعى بولعانىن ايتادى. 1959 جىلدىڭ كوكتەمىندە كومبينات جۇمىستى باستاعاننان بەرگى ەكىنشى ميلليون توننانىڭ ەسەبىنە سوڭعى ەشەلون جونەلتىلۋىنە ارنالعان قالالىق ميتينگىدە كەنشىلەردى وسىناۋ ۇلكەن ەڭبەك تابىسىمەن قۇتتىقتاۋ قۇرمەتى دە شاڭگەرەي جانىبەك ۇلىنىڭ ەنشىسىنە ءتيىپ ەدى. قازىر بۇل كومبينات تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ ماقتا­نى­شى, وسى سالا بويىنشا الەمدەگى ەڭ ءىرى كاسىپورىنداردىڭ بىرىنەن سانالادى. ونىڭ ونىمدەرى تەمىرتاۋ مەتاللۋرگتەرىنە بەرىلۋدە, رەسەي مەن قىتايعا شىعارىلۋدا. رۋدنىيدا ءىرى ءوندىرىس ۇيىمداستىرۋشىلارى, ۇلكەن قايراتكەرلەرمەن قويان-قولتىق جۇمىس ىستەۋگە تۋرا كەلدى. سولاردىڭ ءبىرى كسرو-نىڭ بۇرىنعى كومىر ونەركاسىبى ءمينيسترى ن.گ.ونيكا ەكەن. ول قاراعاندىداعى قازاق دراما تەاترىنىڭ قۇرىلىسىنا ءجونسىز اقشا ءبولدى دەگەن ايىپپەن قىزمەتىنەن الىنىپ, رۋدنىيعا تومەندەپ كەلىپتى. شاڭگەرەي جانىبەك ۇلى قازاق مادەنيەتىن كوتەرەمىن دەپ جازىقسىز جاپا شەككەن ونيكانىڭ پارتيالىق سوگىسىن الىپ تاستاۋعا كومەگىن تيگىزەدى. ەكىنشى حاتشىنىڭ ۇيىتقىلى باستاماسىمەن رۋدنىي قالاسىندا قازاق تاۋ-كەن ينستيتۋتىنىڭ كەشكى فيليالىن اشۋ تۋرالى ماسەلە قويىلىپ, ول وڭ شەشىمىن تابادى. 1959 جىلدىڭ كۇزىندە ينستيتۋتتىڭ كەشكى ءبولىمى جۇمىس ىستەي باستايدى, ءسويتىپ, رۋدنىي كەنىشتەرىندە ەڭبەك ەتىپ جاتقان مىڭداعان جاستاردىڭ ىشىندەگى تالاپتىلارىنا ءوز ەسىگىن ايقارا اشادى. از جىلدا-اق جاڭا وقۋ كورپۋسى, قوسالقى عيماراتتارى سالىنادى, نەگىزىنەن جەرگىلىكتى مامانداردان ۇستازدار قۇرامى قالىپتاسادى. وسى يگى ءىس جىلدار بويى شاكەڭنىڭ تىكەلەي باقىلاۋىندا بولادى. ويتكەنى, ول ەكىنشى حاتشىلىقتان رۋدنىي قالالىق كەڭەسىنىڭ توراعاسى بولىپ اۋىسادى. ال كەيىننەن فيليال دەربەس يندۋستريالىق  ينستيتۋتقا اينالادى. ءبىر ايتا كەتەرلىك جاي, شاڭگەرەي جانىبەك ۇلىنىڭ رۋدنىيداعى قابىلەت-قارىمى, ىسكەرلىگى كوزگە تۇسپەي قالماپتى. العىر, بىلىكتى دە ءبىلىمدى, ادامي مادەنيەتى جوعارى قىزمەتكەر كوكپ ورتالىق كوميتەتىنىڭ نۇسقاۋشىسى قىزمەتىنە ۇسىنىلعان كورىنەدى. بىراق ەسەپ كارتوچكاسىنداعى الدەكىمدەردىڭ سالعىرتتىعىنان بولعان الدەبىر تەحنيكالىق نۇقساندارعا بايلانىستى ول ۇسىنىس ىسكە اسپاي قالعان. بۇل ساتسىزدىككە ونشا قاپالانا قويماعان شاكەڭنىڭ الدىنان تۋعان حالقىنا جاقىنىراق باسقا ءبىر قيىرلار اشىلىپ ەدى. سودان كەيىنگى اتتاي ون ەكى جىل بويى ول ەلىمىزدىڭ ەڭ ابىرويلى بايتاقتارىنىڭ ءبىرى – قوستاناي قالالىق پارتيا ۇيىمىن باسقاردى, تاعى ءبىر جىلدان استام قوستاناي وبلىستىق پارتيا كوميتەتىنىڭ ەكىنشى حاتشىسى قىزمەتىن قاپىسىز اتقاردى. وسى كەزەڭدە شاڭگەرەي جانىبەك ۇلىنىڭ ۇيىمداستىرۋشىلىق دارىنى ءار قىرىنان اشىلىپ كورىندى. قوستاناي قالاسىنىڭ قازىرگى وندىرىستىك الەۋەتى مەن كۇردەلى ينفراقۇرىلىمىنىڭ نەگىزدەرى ناق سول كەزدەردە قالاندى. اندرەي بورودين, ميحايل موتوريكو, نيكولاي پونومارەۆ, ساعالباي جانباەۆ سياقتى ارىپتەستەرىمەن قاتار قوستانايدىڭ بۇرىنعى قاراپايىم ساقارا كەنتىنەن  وسىزاماندىق ءىرى يندۋستريا ءھام مادەنيەت ورتالىعىنا, ابات تا ءجاننات شاھارعا اينالۋىنا ءبىزدىڭ كەيىپكەر قوسقان ۇلەس تە استە از ەمەس. ءيا, قوستاناي دەسە شاكەڭنىڭ جان-جۇرەگى اركەز ەلجىرەپ تۇرادى. قوستانايدىڭ استىعى, تەمىر كەنى, اسبەستى مەن بوكسيتى. قازاقستاندى العا تارتقان لوكوموتيۆ قوي قوستاناي. ال ش.جانىبەكوۆ سول لوكوموتيۆتى باسقارعان نەگىزگى ساردار كومانديرلەردىڭ ءبىرى بولدى. وسى سايىپقىران سارداردىڭ قوستانايداي الىپتان كەيىن رەسپۋبليكالىق تۇعىرعا ورلەپ, قازاق كسر مينيسترلەر كەڭەسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى قىزمەتىنە تاعايىندالۋى ابدەن زاڭدى بولاتىن. ول ەندى دىنمۇحامەد قوناەۆ باستاعان, بايكەن ءاشىموۆ قوستاعان كورنەكتى كەمەلدەر شوعىرىنا قوسىلىپ ەدى. سوعان وراي رەسپۋبليكاداعى بۇكىل وقۋ-اعارتۋ, مادەنيەت, دەنساۋلىق ساقتاۋ, الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋ, دەنە تاربيەسى مەن سپورت, باسپا قىزمەتى, شىعارماشىلىق وداقتار مەن قوعامدىق ۇيىمدار ماسەلەلەرىمەن اينالىستى. شاڭگەرەي جانىبەك ۇلى وسى سالالارداعى ءىس جايىن وزىنە ءتان ىقتياتتىلىقپەن زەرتتەپ ءبىلدى, كەمشىن تۇستارعا, پروبلەمالارعا ءۇڭىلدى. قازاق حالقىنىڭ مادەني مۇراسىن قورعاۋعا باعىتتالعان شارالار بەلگىلەنىپ, قولعا الىندى. الماتىدا مۋزىكالىق اسپاپتار مەن كىتاپ مۇراجايلارى قۇرىلدى. تۇركىستانداعى قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسى مەن جاركەنت مەشىتى, التىن ەمەلدەگى شوقان ءۋاليحانوۆ كەشەنى مۋزەيلەندىرىلدى. تاريحي ەسكەرتكىشتەر مەن ارحەولوگيالىق ىزدەنىستەرگە كوڭىل ءبولىندى. ۇلتىمىزعا قاجەتتى وسىنداي يگى ىستەردىڭ باسى-قاسىنان شاڭگەرەي جانىبەك ۇلى ءجيى كورىنە باستادى. ارينە, بۇلاي ەتۋگە قىزمەت بابى دا بەيىمدەگەن شىعار, بىراق بۇل كىسىنىڭ ۇلتتىق مۇددەگە دەگەن پەيىلى بولەك ەدى. مىسالى, 1980 جىلعى ماسكەۋ وليمپياداسىنا ءبىزدىڭ سپورتتىق دەلەگاتسيانى ۇلتتىق كيىممەن اپاردى. جەرگىلىكتى بيلىك ورگاندارىنا بىرتىندەپ ۇلتتىق كيىم ۇلگىلەرىن, وزىق حالىقتىق داستۇرلەر مەن ۇلتتىق سپورتتىق ويىنداردى جاڭعىرتۋ جونىندە نۇسقاۋلار بەرىلدى. ءتىپتى, 1984 جىلى قازاقتىڭ مادەني داستۇرلەرىن بار تاراپتا جاڭعىرتۋ جونىندە ارنايى كەڭەس وتكىزگەنى دە بار. سول كەڭەستە نەگىزگى باياندامانى مادەنيەت ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى وزبەكالى جانىبەكوۆتىڭ جاساۋى دا كوپ جايدى اڭعارتىپ تۇرعان جوق پا. 1980 جىلى, اراعا 37 جىل ءۇزىلىس سالىپ, رەسپۋبليكالىق اقىندار ايتىسى كوزايىم ەتىلىپ, قازاعىمەن قايتا قاۋىشتى. بۇل جايلار قازىر ايتۋعا وڭاي بولعانىمەن, سول كەزدەگى شىرعالاڭى, قاۋپى دە از ەمەس-ءتىن. شاكەڭ وسىنداي ماسەلەلەردە باتىلدىق ەتە ءبىلدى, ۇلتتىق دۇنيەلەردى ۇلىقتاۋ جاعىندا بولدى. البەتتە, الماتى بەلەسى – شاڭگەرەي جانىبەك ۇلىنىڭ جۇلدىزدى جىلدارى. بارلىق يگى ىستەرىن تۇگەندەپ جىپكە ءتىزۋ مۇمكىن دە ەمەس, ماقسات تا ەمەس. ەڭ باستىسى, ول ەل الدىنداعى ءوز پارىزىن ناعىز ازاماتشا ادال, ابىرويلى وتەدى. ءبىر عانا مىسال ايتساق, 1978 جىلى الماتىدا ءبىر اپتا بويى دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ العاشقى دارىگەرلىك-سانيتارلىق كومەك جونىندەگى حالىقارالىق كونفەرەنتسياسى ءوتتى. ءالى كۇنگە دەيىن ماڭىزىن جويماعان الماتى دەكلاراتسيا­سى قابىلداندى. الەم قازاق قوناقجايلىعىن تانىدى. كەڭەستىك قازاقستاندا وتكەن ەڭ ءىرى ءىس-شارانىڭ تابىستى ءوتۋىن قامتاماسىز ەتكەن باس ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ ءبىرى تاعى دا شاڭگەرەي جانىبەك ۇلى بولاتىن. بۇگىنگى تاۋەلسىز ەلىمىزدە اسا بەدەلدى ءارى بەلسەندى, حالىق قۇرمەتىنە بولەنگەن ەكى ۇيىم بار. ءبىرى – دۇنيەجۇزى قازاقتارىنىڭ قاۋىمداستىعى, ەكىنشىسى – رەسپۋبليكانىڭ ارداگەرلەر ۇيىمى. مىنە, وسى ەكەۋىنىڭ دە باستاۋىندا سوناۋ كەڭەس وداعى كەزىندە شاڭگەرەي جانىبەك ۇلى تۇرعان ەدى. شەتتەگى قانداستارىمىزدىڭ اتامەكەنگە العاشقى جولىن اشىپ ەدى. قاريالار قاۋىمىنىڭ قۇرمەتتى ورنىن كورسەتىپ ەدى. سويتكەن شاكەڭ بۇگىن ءوزى دە قۇرمەت تورىندە, كەۋدەسىندە – تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ «پاراسات» وردەنى. كوڭىلىندە تۋعان ەلىم تابىستان تابىسقا جەتىپ, اماندىقپەن جاساي بەرسىن دەگەن اق تىلەك. لايىم, ابىز اقساقالدىڭ اق تىلەگى قابىل بولا بەرگەي!.. قورعانبەك امانجول, «ەگەمەن قازاقستان». الماتى.