اراشا
سوڭعى ون جىلدا ەلىمىزدەگى تۋبەركۋلەزدەن كوز جۇماتىندار كورسەتكىشى 72,8 پايىزعا كەمىدى
مىنا ومىردە كاسىپتىڭ وڭايى جوق. ايتسە دە ءار ماماندىقتىڭ ءوز ارتىقشىلىعى مەن ايىرماشىلىعى بولاتىنى دا راس. بۇرناعى كۇنى ءبىر توپ باق وكىلدەرى ءبىر كۇن بولسا دا مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ قيىن دا قىزىق جۇمىستارىنا كۋا بولدىق.
مەديتسينا قىزمەتكەرى كۇنى قارساڭىندا قازاق ونكولوگيا جانە راديولوگيا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى مەن تۋبەركۋلەز پروبلەمالارى ۇلتتىق ورتالىعىندا جۋرناليستەر ءۇشىن ۇيىمداستىرىلعان «اشىق ەسىك» كۇنىنە وسى جولداردىڭ اۆتورى دا قاتىستى.
وسىلايشا بىزدەر ءبىر كۇن بويى ونكولوگتار مەن فتيزياترلاردىڭ قىزمەتىن اتقارىپ, دارىگەرلەردىڭ جۇمىسىن باقىلاۋ مۇمكىندىگىنە يە بولدىق. ارىپتەستەرىمىز, ءتىپتى, كۇردەلى وتا جاساۋعا دا قاتىستى. باق قىزمەتكەرلەرىنە الەۋمەتتىك ماڭىزى جوعارى ەكى اۋرۋدى الدىن الا انىقتاۋ جانە ونى ەمدەۋدىڭ يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالارى مەن ادىستەرى كورسەتىلدى.
ارينە, وتاندىق دارىگەرلەر قاتەرلى ىسىك پەن تۋبەركۋلەزدى العاشقى ساتىسىندا انىقتاپ, ونى ءتيىمدى ءارى تەز ەمدەۋ مۇمكىندىكتەرى ارتقانىن العا تارتىپ ءجۇر. راسىندا, ستاتيستيكاعا سۇيەنسەك, سوڭعى ون جىلدا تۋبەركۋلەز اۋرۋلارىنان كوز جۇمعاندار سانى 72,8 پايىزعا كەمىگەن. ال دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى قاتەرلى ىسىك اۋرۋلارىن باستاپقىدا انىقتاپ, ونىڭ الدىن الۋ باعىتىنداعى التى بىردەي سكرينينگتىك باعدارلامانىڭ جاقسى ناتيجە بەرە باستاعانىن ءومىردىڭ ناقتى مىسالدارىمەن دايەكتەۋدە.
دارىگەرلەردىڭ مۇنداي جوعارى كورسەتكىشتەرگە قول جەتكىزۋىنە 2012-2016 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك ونكولوگيالىق كومەكتى ارتتىرۋ مەن تۋبەركۋلەزبەن كۇرەس ۇلتتىق باعدارلامالارىنىڭ كوپ سەبى تيگەن. باق وكىلدەرىنە ارنالعان «اشىق ەسىك» كۇنى اياسىندا دارىگەرلەرگە كوكەيدەگى ءتۇرلى ساۋالدارىمىزدى قويىپ, كوزبە-كوز سۇحباتتاستىق.
كوكەيكەستى سۇراقتاردىڭ بارلىعىنا باس دارىگەرلەر مەن ارناۋلى ماماندار تولىق مالىمەتتەر بەرىپ, كوز الدىمىزدا ءجۇرىپ جاتقان وتانىڭ, وزىق مەديتسينالىق تەحنولوگيالاردىڭ ارتىقشىلىقتارىنا بايلانىستى ادام اعزاسىنا تيگىزەر كەرى اسەرىنىڭ از ەكەنىن ءتۇسىندىرىپ بەردى.
بۇگىنگى تاڭدا قازاق ونكولوگيا جانە راديولوگيا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى مەن تۋبەركۋلەز پروبلەمالارى ۇلتتىق ورتالىعىنىڭ بارلىق بولىمدەرى ءارتۇرلى دارەجەدەگى كۇردەلى وتالاردى شەتەلدىك ارىپتەستەرىنەن كەم جاسامايدى جانە بۇل ءۇشىن مەملەكەت قىرۋار قارجى ءبولىپ, مامانداردى الىس-جاقىن شەتەلدەردە ماشىقتاندىرىپ وتىر.
مەديتسينا الەمىندەگى ەرەكشە ساپاردا ءبىز «كوح تالشىعىن» كوزبەن كورىپ, ودان سوڭ ونكولوگيا ينستيتۋتىنىڭ «ساۋلەلى تەراپيا» بولىمىندەگى جۇمىس پروتسەسىن بايقاپ, ينستيتۋتتاعى قاتەرلى ىسىككە شالدىققان ناۋقاستارمەن سۇحباتتاستىق.
سول سياقتى, قازىرگى جاڭا يننوۆاتسيالىق-زەرتحانالىق تەحنولوگيالاردىڭ مەديتسينا سالاسىنا ەنگىزىلۋى قاتەرلى ىسىك پەن تۋبەركۋلەزدى تەز ءارى ءتيىمدى ەمدەۋگە, ناۋقاستار سانىن ءبىرشاما ازايتۋعا جول اشقانىن دا انىق سەزىندىك. قازاق ونكولوگيا جانە راديولوگيا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جۇيەسى جوعارى تەحنولوگيالىق قۇرىلعىلارمەن جابدىقتالعان. ينستيتۋت تەك قاتەرلى ىسىك ايماعىنا اسەر ەتىپ, ادام اعزاسىنداعى وزگە ساۋ ۇلپالاردى ساۋلەلەندىرمەيتىن سوڭعى ۇلگىدەگى اپپاراتتارمەن جابدىقتالعان. قولدا بار وسى تابىستارمەن تانىستىرىپ جۇرگەن قازاق ونكولوگيا جانە راديولوگيا عزي ديرەكتورى, مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى قۋانىش نۇرعازيەۆ:
– بۇگىنگى تاڭدا ونكولوگيالىق اۋرۋلار اراسىندا ءسۇت بەزى اۋرۋلارى الدىڭعى ورىنعا شىقتى. ەلىمىزدە جىل سايىن 3500-دەن اسا ناۋقاس تىركەلەدى. الايدا, مەملەكەت ىسكە قوسقان ۇلكەن باعدارلاما بويىنشا ناۋقاستاردىڭ 78 پايىزىنىڭ دەرتىن الدىڭعى ساتىسىندا انىقتاپ, ەمدەۋگە مۇمكىندىك بار, – دەيدى.
وبلىستىق, قالالىق, اۋداندىق تۋبەركۋلەزگە قارسى ديسپانسەرلەرىنىڭ باكتەريولوگيالىق زەرتحانالارىندا تۋبەركۋلەزدى ەرتە ساتىسىندا انىقتاۋ ءۇشىن جەتىلدىرىلگەن يننوۆاتسيالىق-زەرتحانالىق تەحنولوگيالار ەنگىزىلگەن. ولار: BACTEس MGIT-960, Hain-test ي Gene-Expert. سونىمەن قاتار, Gen-Expert اپپاراتىنىڭ تاعى دا 20-سىن ساتىپ الۋ جوسپاردا تۇر.
ءوز كەزەگىندە تۋبەركۋلەز پروبلەمالارى ۇلتتىق ورتالىعى ديرەكتورى, مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى تىلەۋحان ابىلداەۆ تۋبەركۋلەزگە قارسى قىزمەتتى قارجىلاندىرۋ كولەمى جىل سايىن ارتىپ كەلە جاتقانىن, وسى ماقساتقا تەك 2013 جىلى مەملەكەتتىك بيۋدجەتتەن 35472,2 ميلليون تەڭگە بولىنگەنىن اتادى. سوڭعى ءۇش جىلدا قارجىلاندىرۋ 3 ەسەگە ارتىپ, تۋبەركۋلەزگە شالدىققانداردى جاڭا تەحنولوگيا مۇمكىندىكتەرىن پايدالانا وتىرىپ ەمدەۋ دۇرىس جولعا قويىلعان.
وسى ارادا, قازاقستان – بۇگىنگى تاڭدا تۋبەركۋلەز بەن قاتەرلى ىسىككە شالدىققان ناۋقاستاردى تەگىن ءدارى-دارمەكپەن قامتاماسىز ەتەتىن ساناۋلى ەلدەردىڭ ءبىرى ەكەندىگىن بولە-جارىپ ايتۋعا ءتيىستىمىز. قازاقستاندىقتاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ جاسىن ۇزارتۋ مەن ءومىر ساپاسىن ارتتىرۋ ماقساتىندا 2012-2016 جىلدارعا ارنالعان ونكولوگيالىق كومەك كورسەتۋدى دامىتۋدىڭ بەسجىلدىق مەملەكەتتىك باعدارلاماسى قابىلداندى. وعان بيۋدجەتتەن 211 ميلليارد تەڭگە بولىنگەن.
ەلىمىزدىڭ باس ونكولوگى مەن تۋبەركۋلەز پروبلەمالارى ۇلتتىق ورتالىعى باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, بۇل كورسەتكىشتەر ءالى دە جەتكىلىكسىز, سوعان وراي اۋرۋعا قارسى كۇرەس ۇزدىكسىز جالعاسا بەرەدى.
قىسقاسى, ەلدەگى ونكولوگتار مەن فتيزياتر-دارىگەرلەر ەمدەۋ تاسىلدەرىن بۇرىنعىدان دا دامىتىپ, الەۋمەتتىك دەرتتەر قاتارىنداعى قاتەرلى ىسىك جانە تۋبەركۋلەزبەن كۇرەستە ەڭ ءتيىمدى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزۋ ءۇشىن قابىلەت-قارىمدارىن سالىپ وتىر. قازىرگى تاڭدا ءبىزدىڭ دارىگەرلەر ءۇشىن ەڭ وزەكتى ماسەلە – وسى كەسەلدەردى دەر كەزىندە انىقتاپ, اسقىندىرماي, اۋىزدىقتاۋ بولىپ تۇر.
ايناش ەسالي,
«ەگەمەن قازاقستان».
الماتى.
ارينە, وتاندىق دارىگەرلەر قاتەرلى ىسىك پەن تۋبەركۋلەزدى العاشقى ساتىسىندا انىقتاپ, ونى ءتيىمدى ءارى تەز ەمدەۋ مۇمكىندىكتەرى ارتقانىن العا تارتىپ ءجۇر. راسىندا, ستاتيستيكاعا سۇيەنسەك, سوڭعى ون جىلدا تۋبەركۋلەز اۋرۋلارىنان كوز جۇمعاندار سانى 72,8 پايىزعا كەمىگەن. ال دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى قاتەرلى ىسىك اۋرۋلارىن باستاپقىدا انىقتاپ, ونىڭ الدىن الۋ باعىتىنداعى التى بىردەي سكرينينگتىك باعدارلامانىڭ جاقسى ناتيجە بەرە باستاعانىن ءومىردىڭ ناقتى مىسالدارىمەن دايەكتەۋدە.
دارىگەرلەردىڭ مۇنداي جوعارى كورسەتكىشتەرگە قول جەتكىزۋىنە 2012-2016 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك ونكولوگيالىق كومەكتى ارتتىرۋ مەن تۋبەركۋلەزبەن كۇرەس ۇلتتىق باعدارلامالارىنىڭ كوپ سەبى تيگەن. باق وكىلدەرىنە ارنالعان «اشىق ەسىك» كۇنى اياسىندا دارىگەرلەرگە كوكەيدەگى ءتۇرلى ساۋالدارىمىزدى قويىپ, كوزبە-كوز سۇحباتتاستىق.
كوكەيكەستى سۇراقتاردىڭ بارلىعىنا باس دارىگەرلەر مەن ارناۋلى ماماندار تولىق مالىمەتتەر بەرىپ, كوز الدىمىزدا ءجۇرىپ جاتقان وتانىڭ, وزىق مەديتسينالىق تەحنولوگيالاردىڭ ارتىقشىلىقتارىنا بايلانىستى ادام اعزاسىنا تيگىزەر كەرى اسەرىنىڭ از ەكەنىن ءتۇسىندىرىپ بەردى.
بۇگىنگى تاڭدا قازاق ونكولوگيا جانە راديولوگيا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى مەن تۋبەركۋلەز پروبلەمالارى ۇلتتىق ورتالىعىنىڭ بارلىق بولىمدەرى ءارتۇرلى دارەجەدەگى كۇردەلى وتالاردى شەتەلدىك ارىپتەستەرىنەن كەم جاسامايدى جانە بۇل ءۇشىن مەملەكەت قىرۋار قارجى ءبولىپ, مامانداردى الىس-جاقىن شەتەلدەردە ماشىقتاندىرىپ وتىر.
مەديتسينا الەمىندەگى ەرەكشە ساپاردا ءبىز «كوح تالشىعىن» كوزبەن كورىپ, ودان سوڭ ونكولوگيا ينستيتۋتىنىڭ «ساۋلەلى تەراپيا» بولىمىندەگى جۇمىس پروتسەسىن بايقاپ, ينستيتۋتتاعى قاتەرلى ىسىككە شالدىققان ناۋقاستارمەن سۇحباتتاستىق.
سول سياقتى, قازىرگى جاڭا يننوۆاتسيالىق-زەرتحانالىق تەحنولوگيالاردىڭ مەديتسينا سالاسىنا ەنگىزىلۋى قاتەرلى ىسىك پەن تۋبەركۋلەزدى تەز ءارى ءتيىمدى ەمدەۋگە, ناۋقاستار سانىن ءبىرشاما ازايتۋعا جول اشقانىن دا انىق سەزىندىك. قازاق ونكولوگيا جانە راديولوگيا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جۇيەسى جوعارى تەحنولوگيالىق قۇرىلعىلارمەن جابدىقتالعان. ينستيتۋت تەك قاتەرلى ىسىك ايماعىنا اسەر ەتىپ, ادام اعزاسىنداعى وزگە ساۋ ۇلپالاردى ساۋلەلەندىرمەيتىن سوڭعى ۇلگىدەگى اپپاراتتارمەن جابدىقتالعان. قولدا بار وسى تابىستارمەن تانىستىرىپ جۇرگەن قازاق ونكولوگيا جانە راديولوگيا عزي ديرەكتورى, مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى قۋانىش نۇرعازيەۆ:
– بۇگىنگى تاڭدا ونكولوگيالىق اۋرۋلار اراسىندا ءسۇت بەزى اۋرۋلارى الدىڭعى ورىنعا شىقتى. ەلىمىزدە جىل سايىن 3500-دەن اسا ناۋقاس تىركەلەدى. الايدا, مەملەكەت ىسكە قوسقان ۇلكەن باعدارلاما بويىنشا ناۋقاستاردىڭ 78 پايىزىنىڭ دەرتىن الدىڭعى ساتىسىندا انىقتاپ, ەمدەۋگە مۇمكىندىك بار, – دەيدى.
وبلىستىق, قالالىق, اۋداندىق تۋبەركۋلەزگە قارسى ديسپانسەرلەرىنىڭ باكتەريولوگيالىق زەرتحانالارىندا تۋبەركۋلەزدى ەرتە ساتىسىندا انىقتاۋ ءۇشىن جەتىلدىرىلگەن يننوۆاتسيالىق-زەرتحانالىق تەحنولوگيالار ەنگىزىلگەن. ولار: BACTEس MGIT-960, Hain-test ي Gene-Expert. سونىمەن قاتار, Gen-Expert اپپاراتىنىڭ تاعى دا 20-سىن ساتىپ الۋ جوسپاردا تۇر.
ءوز كەزەگىندە تۋبەركۋلەز پروبلەمالارى ۇلتتىق ورتالىعى ديرەكتورى, مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى تىلەۋحان ابىلداەۆ تۋبەركۋلەزگە قارسى قىزمەتتى قارجىلاندىرۋ كولەمى جىل سايىن ارتىپ كەلە جاتقانىن, وسى ماقساتقا تەك 2013 جىلى مەملەكەتتىك بيۋدجەتتەن 35472,2 ميلليون تەڭگە بولىنگەنىن اتادى. سوڭعى ءۇش جىلدا قارجىلاندىرۋ 3 ەسەگە ارتىپ, تۋبەركۋلەزگە شالدىققانداردى جاڭا تەحنولوگيا مۇمكىندىكتەرىن پايدالانا وتىرىپ ەمدەۋ دۇرىس جولعا قويىلعان.
وسى ارادا, قازاقستان – بۇگىنگى تاڭدا تۋبەركۋلەز بەن قاتەرلى ىسىككە شالدىققان ناۋقاستاردى تەگىن ءدارى-دارمەكپەن قامتاماسىز ەتەتىن ساناۋلى ەلدەردىڭ ءبىرى ەكەندىگىن بولە-جارىپ ايتۋعا ءتيىستىمىز. قازاقستاندىقتاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ جاسىن ۇزارتۋ مەن ءومىر ساپاسىن ارتتىرۋ ماقساتىندا 2012-2016 جىلدارعا ارنالعان ونكولوگيالىق كومەك كورسەتۋدى دامىتۋدىڭ بەسجىلدىق مەملەكەتتىك باعدارلاماسى قابىلداندى. وعان بيۋدجەتتەن 211 ميلليارد تەڭگە بولىنگەن.
ەلىمىزدىڭ باس ونكولوگى مەن تۋبەركۋلەز پروبلەمالارى ۇلتتىق ورتالىعى باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, بۇل كورسەتكىشتەر ءالى دە جەتكىلىكسىز, سوعان وراي اۋرۋعا قارسى كۇرەس ۇزدىكسىز جالعاسا بەرەدى.
قىسقاسى, ەلدەگى ونكولوگتار مەن فتيزياتر-دارىگەرلەر ەمدەۋ تاسىلدەرىن بۇرىنعىدان دا دامىتىپ, الەۋمەتتىك دەرتتەر قاتارىنداعى قاتەرلى ىسىك جانە تۋبەركۋلەزبەن كۇرەستە ەڭ ءتيىمدى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزۋ ءۇشىن قابىلەت-قارىمدارىن سالىپ وتىر. قازىرگى تاڭدا ءبىزدىڭ دارىگەرلەر ءۇشىن ەڭ وزەكتى ماسەلە – وسى كەسەلدەردى دەر كەزىندە انىقتاپ, اسقىندىرماي, اۋىزدىقتاۋ بولىپ تۇر.
ايناش ەسالي,
«ەگەمەن قازاقستان».
الماتى.
جىلدىڭ ەڭ ۇزدىك ماماندارى
جۋىردا ەلوردادا مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى كۇنىنە وراي دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى سوڭعى جىلدارى ءداستۇرلى تۇردە وتكىزىپ كەلە جاتقان سالالىق رەسپۋبليكالىق بايقاۋدىڭ قورىتىندىلارى بەلگىلى بولدى. ونىڭ ىشىندە «ۇزدىك ءدارىگەر-2014» جانە «ۇزدىك اۋىل ءدارىگەرى-2014» اتالىمدارى بويىنشا بايقاۋ استانا مەديتسينالىق ۋنيۆەرسيتەتىندە وتكىزىلسە, «ۇزدىك مەيىرگەر-2014», «ۇزدىك تاۋەلسىز ساراپشى-2014» اتالىمدارى بويىنشا بايقاۋ ەلورداداعى مەديتسينا كوللەدجى مەن رەسپۋبليكالىق دەنساۋلىق ساقتاۋدى دامىتۋ ورتالىقتارىندا ءوتتى. دارىگەرلەر انىقتالعان بايقاۋعا ءبىلىكتىلىگى جوعارى ساناتتاعى, مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, جۇمىس تاجىريبەسى 10 جىلدى قامتيتىن دارىگەرلەر قاتىستى. اق جەلەڭدى ابزال جانداردىڭ ەڭبەكتەرىن باعالاۋ ماقساتىندا ۇيىمداستىرىلعان بۇل شارادا بارلىعى 21 ادام, ونىڭ ىشىندە 14 ۇمىتكەر «ءۇزدىك دارىگەر», 7 ۇمىتكەر «ۇزدىك اۋىل دارىگەرى» اتالىمى بويىنشا باق سىناستى. بايقاۋعا قاتىسۋشى ءۇمىتكەرلەر ءوز قىزمەتتەرى جايلى بەينەروليكتەر جاساپ, ەسەپ بەردى. كوميسسيا مۇشەلەرى ءارتۇرلى سۇراقتار قويۋ ارقىلى ولاردىڭ بىلىكتىلىك دەڭگەيلەرىن, اتقارعان ەڭبەكتەرىن, سونىمەن قاتار, جاڭا تەحنولوگيالاردى قانشالىقتى دەڭگەيدە مەڭگەرگەندەرىن ەسەپكە الدى. سونىمەن, «ۇزدىك اۋىل ءدارىگەرى-2014» اتالىمىندا اتىراۋ وبلىسى, قىزىلقوعا اۋدانىنان كەلگەن, سونداعى ورتالىق اۋداندىق اۋرۋحاناسىنىڭ نەۆروپاتولوگ-ءدارىگەرى گۇلزيرا قازي جەڭىمپاز اتاندى. قازىلار القاسى سونداي-اق, سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى, تايىنشا اۋداندىق اۋرۋحاناسىنىڭ دارىگەر-حيرۋرگى جاسقايرات بيناشەۆتىڭ, باتىس قازاقستان وبلىسى, جانىبەك اۋدانىنىڭ اۋىلدىق دارىگەرلىك امبۋلاتورياسىنىڭ دارىگەرى سۆەتلانا گوماننىڭ ەڭبەكتەرىن جوعارى باعالادى. «ۇزدىك دارىگەر-2014» اتالىمىندا اقمولا وبلىستىق اۋرۋحاناسىنىڭ نەۆرولوگيالىق ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ماكشاريپ مارتازانوۆ جەڭىمپاز بولدى. سونداي-اق, الماتى قالاسى №5 قالالىق كلينيكالىق اۋرۋحاناسىنىڭ بەت-جاق بولىمشەسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى امانگەلدى سەيىتقۇلوۆ پەن اقتوبە وبلىستىق بالالار كلينيكالىق اۋرۋحاناسىنىڭ بالالار حيرۋرگى ساعيدوللا دوسماعانبەتوۆ ءجۇلدەلى ورىنداردى ەنشىلەدى. رەسپۋبليكالىق بايقاۋدىڭ باسقا دا اتالىمدارى بويىنشا جامبىل وبلىسىنىڭ وكىلى شاكيزات قارىمباەۆا 2014 جىلدىڭ «ۇزدىك پروۆيزورى», كوكشەتاۋ قالاسى قالالىق ەمحاناسىنىڭ قىزمەتكەرى جانار تولەۋباەۆا «ۇزدىك مەيىربيكە-2014» اتاعىن يەلەنسە, انا مەن بالا ۇلتتىق عىلىمي ورتالىعىنىڭ اكۋشەرلىك جانە گينەكولوگيا ءبولىمىنىڭ جەتەكشىسى تالشىن ۇكىباسوۆا «2014 جىلدىڭ ۇزدىك تاۋەلسىز ساراپشىسى» اتاندى. ءرابيا كەرىمباي. استانا.
