ارۋلار ايالاعان كىتاپتار

قىزدار ۋنيۆەرسيتەتىندە ءبىلىم الىپ جۇرگەن بويجەتكەندەردىڭ ءبىرىنشى دوسى قالامگەرلەردىڭ تۋىندىلارى بولىپ سانالادى ۇلى اباي دانامىز «ارتىق عىلىم كىتاپتا, ەرىنبەي وقىپ كورۋگە» دەپ, كىتاپتىڭ قانشالىقتى قاستەرلى ۇعىم ەكەنىنە باعا بەرۋى تەگىن ەمەس. كىتاپ ءوز بويىنا ومىردەگى بارلىق قاجەتتى دۇنيەلەردى سىيدىرعان. كىتاپتى ادامزات بالاسىنىڭ يگىلىگىنە, جاقسى تۇستارىنا پايدالانۋ, ەرتەڭگى ءجۇز جىلعى ۇرپاقتىڭ جەمىسىنە اينالاتىنىن تاريح ءجۇزى بىلەدى. كىتاپ ارقىلى ادام ءبىر-ءبىرىنىڭ جانىن تۇسىنسە, ونىڭ قۇدىرەتىمەن حالىقتاردىڭ دوستىعى ودان ارى نىعايادى. كەز كەلگەن قوعام ۇلى ماقساتتار قويىپ, قارىشتاپ دامۋدى ماقسات ەتسە, وندا كىتاپتىڭ باعاسىن جەتە ۇعىنۋى ءتيىس. كىتاپتى ساقتايتىن, عاسىردان عاسىرعا جەتكىزەتىن قۇرال – كىتاپحانا. كىتاپحاناسى مول شوعىرلانعان قالالار ادەتتە عىلىم مەن مادەنيەتتىڭ وشاعىنا اينالىپ جاتادى. ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆ «ححI عاسىر مادەنيەتتىڭ, عىلىم مەن ءبىلىمنىڭ عاسىرى. بار ءبىلىمنىڭ قاينار كوزى – كىتاپحانا» دەپ ايتۋىنىڭ وزىندە ۇلكەن ءمان-ماعىنا جاتقانى ايدان انىق, بەسەنەدەن بەلگىلى. قازاق توپىراعى ەرتەدەن كىتاپحانانىڭ ءىرى مەكەندەرىنىڭ بىرىنەن سانالعان. وعان ايگىلى وتىرار كىتاپحاناسىن الساق جەتىپ ارتىلادى. وسىدان بولار, ەجەلگى قالا ايماعىنان الەمگە تانىمال ۇلى ويشىلداردىڭ ومىرگە كەلۋ قۇبىلىسى. عىلىم مەن ءبىلىمنىڭ وشاقتارى سانالعان مەدرەسەلەر وزدەرىنىڭ جەكە كىتاپحاناسىمەن ءمالىم بولعان. تۇركىستان, قارناق, سوزاق قالالارىندا جۇمىس اتقارعان مەدرەسەلەردە كىتاپحانا بولمەلەرى بولىپ, وعان ارنايى قور ۇستاعان. مىسالعا, قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسىندە كىتاپحانا بولمەسىنىڭ بولۋى سونىڭ ءبىر ايعاعى. ول جول بۇگىنگە دەيىن جالعاسىپ كەلەدى. مەدرەسەلەر ورنىن تولتىرعان ۋنيۆەرسيتەتتەر مەن ينستيتۋتتار دەربەس كىتاپحانالارىن اشتى. ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ بەدەلى كىتاپ قورلارىنىڭ سانىمەن جانە قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىمەن تىعىز بايلانىستى ەكەندىگى انىق. قازاقستانداعى وقۋ وردالارى وسىنى ەسكەرە وتىرىپ, كىتاپحانانىڭ زاماناۋي جابدىقتالۋىنا, قىزمەت كورسەتۋ اياسىنىڭ جەدەلدىگىنە ەرەكشە نازار اۋدارىپ كەلەدى. ولاردىڭ ىشىندە يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردى مەڭگەرۋگە تالاپ قويىلۋدا. قانداي دا ءبىر جوو-نىڭ كىتاپحانا بازاسى جوعارى ساتىدا جاساقتالسا, سول وقۋ ورنىنىڭ ءبىلىم دەڭگەيى الدىڭعى قاتاردا بولۋى زاڭدىلىققا اينالدى. كىتاپحانالاردى ەرەكشە نازارعا الۋ, بولاشاعىن ەرتە بولجايتىن باسشىنىڭ ىسىنە اينالدى. وسى رەتتە, كىتاپحاناسىنىڭ زاماناۋي تالاپتارعا جاۋاپ بەرۋىمەن وزىندىك ورىنعا يە قازاق مەملەكەتتىك قىزدار پەداگوگيكالىق ۋنيۆەر­سي­تەتى­نىڭ عىلىمي كىتاپحاناسىن ايرىقشا اتاعان ءجون. ۋنيۆەرسيتەت رەكتورى دينار نوكەتاەۆا بۇل رەتتە بىلاي دەپ اڭگىمە ءوربىتتى: «ۋنيۆەرسيتەتتەگى عىلىمي كىتاپحانا وزىندىك قۇرىلىمىمەن جانە جاۋاپكەرشىلىكتەرىمەن دارالانادى. سەبەبى, بۇل كىتاپ سارايىنىڭ قابىرعاسىندا كىتاپقا ەڭ سەنىمدى قارايتىن ماماندىق يەلەرى ءبىتىرىپ شىعادى. ەلىمىزدەگى العاشقى كىتاپحانانى قالىپتاستىرعان ىرگەلى وقۋ ورىندارىنىڭ ءبىرى ول – قازاق مەملەكەتتىك قىزدار پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى دەسەك, جاڭىلىسپاعانىمىز بولار. بۇل وقۋ ورىنى «كىتاپحاناشى» ماماندىعىن دايارلاپ, قاجەتتى تۇستاردى قامتاماسىز ەتۋىمەن قالاي ماقتانسا, كىتاپ قورىنىڭ كورسەتكىشىمەن دە سولاي تاڭعالدىرادى». 1948 جىلى اشىلعان ۋنيۆەرسيتەت كىتاپحاناسى العاشقى كەزدە 3190 دانا كىتاپتان قۇرالسا, ال 1984 جىلى كىتاپحانا جاڭا عيماراتقا كوشىپ, كىتاپ قورى ەداۋىر ۇلعايعان. كىتاپحانا 2012 جىلى كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزىلگەن. سوندىقتان دا, عىلىمي كىتاپحانانىڭ سوڭعى جىلدارداعى جەتىستىكتەرى مەن العا قويعان باعىتتارىنا كەڭ توقتالا كەتۋ ءجون سەكىلدى. كىتاپحانانى قۇرۋ تاريحىن ايتقاندا, مۇنداعى كاسىبي مامان كىتاپحاناشىلاردىڭ ءرولىن دە ەرەكشە اتاپ ءوتۋ ماڭىزدى. كىتاپحانانىڭ تىنىس-تىرشىلىگىن تانىپ, ونى وقىرماندارعا وزىنە ءتان ۇقىپتىلىقپەن ۇسىنا بىلۋدە ايەل زاتىنىڭ ورنى ايرىقشا بولىپ تابىلادى. كىتاپتىڭ جاراتىلىسى تازالىقتى تالاپ ەتەتىنىندەي, نازىك جاراتىلىس يەلەرى دە كىتاپتىڭ تالعامىنا كىرشىكسىز جاۋاپ بەرەتىندىگىمەن تاڭعالدىرادى. «ءبىزدىڭ عىلىمي كىتاپحانانىڭ نەگىزگى قىزمەتىنىڭ ءبىرى – اقپاراتتىق قۇرال بولىپ تابىلادى. بۇل زاماناۋي ۇلگىدەگى قۇرىلىم جوباسى. سونىمەن قاتار, كىتاپحانا ءوز مىندەتتەرىنە كىتاپ قورىن جيناقتاۋ مەن ساقتاۋدى ۇيىمداستىرۋ, وقىرماندارعا وقۋ ۇردىسىنە قاجەتتى قۇجاتتاردىڭ تولىق جيناقتارى مەن عىلىمي باسىلىمداردى پايدالانۋىنا مۇمكىندىك بەرۋ. عىلىمي كىتاپحانانىڭ قۇرىلىمدىق ءبولىمى 5 ءبولىم بويىنشا جۇمىس جاسايدى, جالپى اۋماعى – 4295 شارشى مەتر. جالپى, جۇمىس اۋقىمدىلىعى مەن مىندەتتەرىنە بايلانىستى الماتى قالاسىنداعى كىتاپحانالاردىڭ الدىڭعى قاتارىنان ورىن الا الادى. كىتاپحانانىڭ وقۋ زالدارىنداعى ورىندىقتار سانى – 450, وقىرماندارعا 2 ابونەمەنت, 5 وقۋ زال­دارى ارقىلى قىزمەت كورسەتەدى. بىلىكتى باسشى مەن ۇجىمدىق تۇسىنىستىك – زاڭدىلىق بويىنشا جۇمىستىڭ جەمىستى العا باسۋ شارتىنىڭ ەكى فاكتورى بولىپ تابىلادى» دەپ ءوز ويىن ورتاعا سالدى عىلىمي كىتاپحانانىڭ ديرەكتورى باقىتجامال باعاشاروۆا. رەكتوردىڭ ىزەرلەۋى ارقاسىندا كىتاپحاناعا عىلىمي كىتاپحانا مارتەبەسى بەرىلدى دەسەك, 2011 جىلدان بەرى كىتاپحانا ومىرىندە بىرنەشە ماڭىزدى جاڭالىقتار لەگى بولدى. مىسالى, حالىقارالىق جۋرنالدار بازاسىنا شىعاتىن ينتەراكتيۆتى دەرەككوزدەرى ۇسىنىلىپ, 2012 جىلى «مادەني مۇرا – ۇلتتىق قۇندىلىق» اتتى بيبليوگرافيالىق كورسەتكىشى جارىق كوردى. 2012 جىلعى قازان ايىندا وقىرماندارعا 70 ورىندىق ەلەكتروندى رەسۋرستار ورتالىعى اشىلدى. 2013 جىلى كىتاپحانا امبەباپ وندىق جىكتەۋ كلاسسيفيكاتسياسىنا كوشتى. سول جىلى قر جوعارى وقۋ ورىندارى كىتاپحانالىق قاۋىمداستىعى شەڭبەرىندە وتكەن «ۇزدىك كاسىپتىك يدەيالار» اتتى ديپلومىمەن ماراپاتتالدى, – دەپ ءسوزىن ساباقتادى كىتاپحانا ديرەكتورى, وسى ۋنيۆەرسيتەت تۇلەگى باقىتجامال تەلمانقىزى. ايتسا ايتقانداي, ۋنيۆەرسيتەت عىلىمي كىتاپحاناسىنىڭ جەتىستىكتەرىن اتاۋدىڭ ءوزى ءبىر عانيبەت. ول, ارينە, ۇلكەن قۋانتاتىن جايت. كوڭىلى ءتۇزۋ, كوزى قاراقتى ادامنىڭ بىلەتىنىندەي, كىتاپتى ۇلاعاتتاۋ بولاشاقتىڭ مىزعىماس ولشەمى ەكەندىگى بارشامىزعا ايان. تاعى دا اباي اتامىزدىڭ ۇلاعاتتى سوزدەرىن تىلگە تيەك ەتسەك, «ۇستازدىق ەتكەن جالىقپاس, ۇيرەتۋدەن بالاعا» دەگەنىندەي, ۋنيۆەرسيتەتتە «كىتاپحاناتانۋ» جانە «بيبليوگرافيا» ماماندىعى بويىنشا ستۋدەنتتەرگە ءبىلىم بەرىپ جۇرگەن الماگۇل كۇرىشبەكوۆا, ساندۋعاش شاعالانوۆا, قايىپجامال يسكاكوۆا, باقىتگۇل تانتاكوۆا, باقىت ساعىندىق, الماگۇل كەنجەبەكوۆا, ءنازيپا ەسەنبەكوۆا, باقىتجان ابەكەنوۆا سياقتى ءوز ءىسىنىڭ ناعىز ماماندارىن اتاپ وتكەن ءجون. اتالمىش ۇجىم از ۋاقىتتىڭ ىشىندە كىتاپحا­نا­نىڭ ونىمدىلىگىن ساپا تۇسىنان ارتتىرىپ, ىشكى جانە سىرتقى بايلانىستاردى وڭتايلاندىرۋ مەن جەتىلدىرۋدە ايتارلىقتاي شارۋالار تىندىر­دى. ەڭ باستىسى, وقىرماندارعا اقپاراتتىڭ قول­جەتىم­دىلىگىن ارتتىرۋ ءۇردىسى بەلگىلى جولعا قويىل­دى. قورعانبەك امانجول, «ەگەمەن قازاقستان». الماتى.