بيرجانىڭ مۇمكىندىگى مول

2022 جىلعى جەلتوقسانداعى ساۋدا-ساتتىقتىڭ ايلىق كولەمى «قازمۇنايگاز» ۇلتتىق كومپانيا­سى IPO-سىنىڭ نا­تيجەسىندە ايتارلىقتاي ءوسىپ, 35,4 ملن دوللارعا جەتتى. بۇل 2021 جىلعى جەلتوقسانمەن سالىستىرعاندا ەكى جارىم ەسە كوپ. جالپى, 2022 جىلى ساۋدا-ساتتىق كولەمى 173 ملن دوللاردى قۇرادى. AIX رەسمي تىزىمىنە 85 ءتۇرلى ەميتەنتتىڭ 129 باعالى قاعاز شىعارىلىمى, سونىڭ ىشىندە 19 بيرجالىق نوتا (ETN) ەندى. تارتىلعان بورىشتىق كاپيتالدىڭ جالپى كولەمى شامامەن 2,39 ملرد دوللارعا, تارتىلعان ۇلەستىك كاپيتالدىڭ كولەمى 348,9 ملن دوللارعا تەڭ. قازاقستان, رەسەي, قىتاي جانە ەۋروپالىق ەلدەر­دىڭ بروكەرلەرىن قوسا العاندا, ساۋدا مۇشەلەرىنىڭ سانى 30-عا جەتتى. AIX ورتالىق دەپوزيتاريىندە 500 مىڭنان استام شوت اشىلعان.

بيرجا ءۇشىن وتكەن جىلدىڭ باستى وقيعالارىنىڭ ءبىرى «قازمۇنايگاز» IPO-سى ەكەنى انىق. ۇلتتىق كوم­پانيانىڭ جاي اكتسيالارىنىڭ AIX-تەگى ساۋدا-ساتتىعى 8 جەلتوقساندا باستالدى. اكتسيالاردىڭ 96 پايىزعا جۋىعى قازاقستاندىق بولشەك جانە ينستيتۋتسيونالدىق ينۆەستورلارعا تيەسىلى. تabys موبيلدىك قوسىمشاسى جانە «قازپوشتانىڭ» فيليالدىق جەلىسى ارقىلى تىكەلەي جازىلۋ ارقىلى بولشەك ينۆەستورلاردىڭ قاتىسۋىن زور جەتىستىككە بالاۋعا بولادى. ولاردان 1 ملرد تەڭگەدەن استام سوماعا 6 مىڭعا جۋىق ءوتىنىم كەلىپ ءتۇستى. IPO اياسىندا ءموبيلدى قوسىمشا ارقىلى بولشەك ينۆەستورلاردان تىكەلەي ساتۋشى اكتسيو­نەرگە ساتىپ الۋعا ءوتىنىم بەرۋ قۇرالى قازاقستاننىڭ قور نارىعىنىڭ تاريحىندا العاش رەت پايدالانىلعا­نىن ەسكە سالا كەتەيىك. «قازمۇنايگاز» اكتسيالارى 2023 جىلعى 4 قاڭتار­دان باستاپ AIX-ءتىڭ Qazaq Index-ىنە ەنگىزىلدى. ويتكەنى بارلىق قاجەتتى ولشەمشارتتارعا سايكەس كەلگەن ءارى IPO ساتىنەن باستاپ جوعارى وتىمدىلىكتى كورسەتتى.

2022 جىلى بىرقاتار كومپانيا AIX-كە اكتسيالارىن ورنالاستىردى. ولاردىڭ قاتارىندا Halyk Bank تە بار. بانك ءوزىنىڭ ەنشىلەس ۇيىمى «حالىق بانك گرۋزيا» اق-نىڭ نومينالدى كولەمى 15 ملن دوللاردى قۇرايتىن 3 جىلدىق دەبيۋتتىك وبليگاتسيالارىن ورنالاستىردى. CNYA اكتسيالارى بار iX China Equities BR-دىڭ يۋانداعى العاشقى بيرجالىق نوتالارى بيرجاعا قويىلدى. CNYA – قىتايداعى قور نارىعىنىڭ كورسەتكىشتەرىنە قول جەت­كىزۋدى قامتاماسىز ەتەتىن ەڭ ءىرى بير­جالىق ينۆەستيتسيالىق قورلاردىڭ ءبىرى. شاريعات نورمالارىنا سايكەس ينۆەستيتسيالاردى جۇزەگە اسىراتىن ءىرى يسلام قورلارىنىڭ ءبىرى ISDW بازالىق اكتيۆى سانالاتىن iX Islamic Exchange Traded Notes-ءتىڭ بيرجالىق نوتالارىن ورنالاستىردى. VNQ اكتسيالارى بار iX US Real Estate Exchange Traded Notes تە ءاىح-كە شىقتى. VNQ بيرجالىق قورىنىڭ اقش, كانادا, ەۋروپا جانە ازيادا جىلجىمايتىن م ۇلىككە يەلىك ەتەتىن 160-تان استام كومپانيادا ۇلەسى بار. سونداي-اق ءىرى, ورتا جانە شاعىن كاپيتالداندىرىلعان جىلجىمايتىن م ۇلىك ينۆەستيتسيالىق قورلارىن قامتيدى. بۇعان قوسا سوماسى 6 ملرد تەڭگە قۇراعان NEF Qazaqstan دەبيۋتتىك وبليگاتسيالارى AIX رەسمي تىزىمىنە ەنگىزىلدى. NEF Qazaqstan وبليگاتسيالارى بويىنشا تولەم مىندەتتەمەلەرى­نە جاھاندىق ءوسۋ ستراتەگياسى بار تۇركيانىڭ ءىرى دەۆەلوپەرلەرىنىڭ ءبىرى كەپىلدىك بەرەدى.

«2022 جىل بويى ءبىز AIX ورتالىق دەپوزيتاريىندە شوتتارىن اش­قان بولشەك ينۆەستورلار سانىنىڭ كۇرت ءوسۋىن بايقادىق. ينۆەستورلار شوتتارىنىڭ سانى 2021 جىلمەن سالىستىرعاندا 3 ەسە ءوسىپ, 505 مىڭ­عا جەتتى. ونىڭ ىشىندە 50 مىڭنان استام شوت «قازمۇنايگاز» IPO-سى قارساڭىندا اشىلدى. 2022 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىنىڭ سوڭىندا Tabys ءموبيلدى قوسىمشاسى ارقىلى ينۆەس­تيتسيا كولەمى 2021 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىنىڭ سوڭىنداعى 2,7 ملن دوللارمەن سالىستىرعاندا 3 ملن دوللاردان استى. ال سوڭعى 12 ايداعى ساۋدا-ساتتىق كولەمى 2021 جىلعى 4,7 ملن دوللارمەن سالىستىرعاندا 3,5 ملن دوللارعا تەڭ بولدى. Tabys قوسىمشاسىنداعى بەلسەندى ينۆەستورلاردىڭ جالپى سانى 11 مىڭعا جەتتى», دەپ حابارلادى «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنىڭ بيرجاسى.

بىلتىر بيرجادا جاڭا قۇرال­دار مەن قىزمەتتەر دە ىسكە قوسىلعا­نىن اتاپ وتكەن ءجون. ماسەلەن, AIX «سامۇرىق-قازىنا» قورىن جەكەشە­لەن­دىرۋ باعدارلاماسى شەڭبەرىندە «قازمۇنايگاز» ليستينگىنە ورايلاس­تىرىپ تىكەلەي جازىلۋ قۇرالىن ىسكە قوستى. سول ارقىلى ەل ازاماتتارى ءۇشىن IPO-عا تەڭ قولجەتىمدىلىكتى قامتاماسىز ەتتى. تىكەلەي جازىلۋ – قاعازباستىلىق­تان قۇتقاراتىن جانە ەل ازاماتتارىنا ۇلتتىق كومپانيالاردىڭ اكتسيالارىنا جازىلۋ ءۇشىن كەڭ مۇمكىندىكتەر بەرەتىن جاڭا تسيفرلىق شەشىم. تىكەلەي جازىلىم Tabys ءموبيلدى قوسىمشاسى جانە «قازپوشتا» جەلىسى ارقىلى قولجەتىمدى.

سونداي-اق AIX رەپو نارىعىن ىسكە قوستى. Repurchase agreement – ساتۋ جانە كەرى ساتىپ الۋ تۋرالى مامىلەلەر. نارىق قاتىسۋشىلارى ەندى اقش دوللارىندا كورسەتىلگەن اكتسيالارمەن ساۋدا جۇرگىزىپ, رەپو مامىلەلەرىن جاساسا الادى. رەپو نارىعى ەڭ الدىمەن ءبىر كۇننەن ءتورت اپتاعا دەيىنگى كەزەڭمەن Kaspi, Kazatomprom جانە Halyk Bank باعالى قاعازدارى ءۇشىن قولجەتىمدى. رەپو جەرگىلىكتى بولشەك ينۆەستورلار مەن ساۋدا مۇشەلەرىنە زور مۇمكىندىكتەر ۇسىنادى جانە AIX بيرجاسىنداعى جالپى وتىمدىلىك پەن اشىقتىقتى ارتتىرا وتىرىپ, ءىرى ويىن­شىلاردىڭ كەڭەيتىلگەن سانى ءۇشىن كاپيتال نارىعىن اشادى. بيرجا بول­شەك كليەنتتەردىڭ سۇرانىسىن قانا­عات­تاندىرۋعا تىرىسىپ كەلەدى جانە رەپو نارىعىنىڭ قۇرىلۋى ونىڭ ودان ءارى دامۋى مەن وسۋىنە ىقپال ەتپەك.

AIX بيرجاسى قازاقستاندىق بيزنەسكە اينالىم كاپيتالىن تارتۋدىڭ تاعى ءبىر جىلدام ءارى ۇنەمدى ءادىسىن – كوممەرتسيالىق قاعازداردى ۇسىندى. وسىعان وراي بيرجانىڭ ليستينگ قاعي­دالارىنا ءتيىستى وزگەرىستەر ەنگىزىل­دى. كوممەرتسيالىق قاعازدار – قىسقا مەرزىمدى اينالىم كاپيتالىنا دەگەن قاجەتتىلىكتەرىن (جالاقى تولەۋ, جەتكىزۋشىلەرمەن ەسەپ ايىرىسۋ, تاۋار­لىق-ماتەريالدىق قورلاردى تولىقتىرۋ, ەميتەنتتىڭ نەگىزگى قىزمەتىنە بايلا­نىستى باسقا وپەراتسيالىق شىعىس­تار) قارجىلاندىرۋ ءۇشىن كرەديتتىك قابىلەتتىلىگى راستالعان كومپانيا­لار شىعاراتىن كەپىلدەندىرىلمەگەن قىسقا مەرزىمدى قارىز مىندەتتەمەلەرىنىڭ كەڭ تارالعان ءتۇرى. كوممەرتسيالىق قاعازدار كەز كەلگەن نومينالمەن كاسىبي (اككرەديتتەلگەن) ينۆەستورلارعا ۇسىنىلۋى مۇمكىن. ۇسىنىستار تەك اككرەديتتەلگەن ينۆەستورلارعا ارنالعانىن ەسكەرە وتىرىپ, ولار كەم دەگەندە 100 مىڭ دوللار سوماسىنداعى لوتتارمەن ساتىلادى. كوممەرتسيالىق قاعازداردى ساتىپ الۋشىلار كورپوراتسيالار, قارجى ينس­تيتۋتتارى, اۋقاتتى جەكە تۇلعالار مەن قىسقا مەرزىمدى ينۆەستيتسيالىق قورلار بولۋى مۇمكىن.

2022 جىلدىڭ 1 جەلتوقسانىنان باستاپ AIX كوميسسيالارى وزگەردى. اكتسيالارمەن ساۋدا-ساتتىق جانە ەسەپ ايىرىسۋ وپەراتسيالارى ءۇشىن كوميسسيا (بيرجالىق قورلاردى (ETF) قوسا العاندا) ءاربىر مامىلە بويىنشا 0,01 پايىزعا (بۇرىن 0,05 پا­يىز) تەڭ بولدى. سونىمەن قاتار 2022 جىلعى 8 جەلتوقساننان 2023 جىلعى 7 ناۋرىزعا دەيىنگى كەزەڭدە ينۆەستورلار «قازمۇنايگاز» اكتسيالارىنىڭ قايتالاما نارىقتاعى ساۋدا-ساتتىقتارى مەن ەسەپ ايىرىسۋلارى ءۇشىن كوميسسيالاردان بوساتىلادى. ۇلتتىق كومپانيا جاي اكتسيالارىنىڭ سىرتقى اۋدارىمدارى ءۇشىن AIX CSD كوميسسياسى 2022 جىلعى 7 جەلتوقساننان 2023 جىلعى 6 ناۋرىزعا دەيىن 3 ايعا توقتاتىلدى.