ۇكىمەت باسشىسى وتكەن جىلدىڭ اۋىر بولعانىن ايتتى. جىل باسىنداعى قاڭتار وقيعاسى, الەمدىك گەوساياساتتىڭ شيرىعۋى, رەسەي مەن ۋكراينا اراسىنداعى اسكەري قاقتىعىستىڭ سوزىلمالى سيپات الۋى, نەگىزگى ەكسپورتتىق ونىمدەرىمىزدى سىرتقا شىعارۋداعى قيىندىقتاردىڭ قالىپتاسۋى, تاعى باسقا كەدەرگىلەر ۇكىمەتتى قيىن جاعدايدا جۇمىس ىستەۋگە ءماجبۇر ەتتى.
بريفينگ بارىسىندا تىلشىلەر پرەمەر-مينيستر كەڭسەسىنىڭ اپپاراتقا اينالۋ سەبەبىن سۇرادى. بۇل ونىڭ ءرولىن تومەندەتۋ ەمەس پە؟ ۇكىمەت باسشىسى وسى سۇراققا وراي بەرگەن جاۋابىندا كەڭسەنىڭ اپپاراتقا اينالۋىنا بايلانىستى ونداعى بولىمدەر سانىنىڭ 16-دان 12-گە تومەندەگەنىن, جالپى قىزمەتكەرلەر سانىنىڭ 10%-عا قىسقارعانىن مالىمدەدى. ال اپپاراتتىڭ وكىلەتتىگى بولسا, كەڭسەگە قاراعاندا ارتىپ وتىر. ەندى ول بارلىق جۇمىسى ۇيلەستىرۋشى رەتىندە جۇمىس ىستەيدى.
«2023 جىلى ەكونوميكانى نە كۇتىپ تۇر؟» دەگەن سۇراققا ۇكىمەت باسشىسى بيىل دا بەلگىسىزدىك جاعدايىندا جۇمىس ىستەۋگە تۋرا كەلەتىنىن جەتكىزدى. الەمدىك ەكونوميكانىڭ الدىندا تۇرعان ءتۇيىندى ماسەلەلەر شەشىمىن تاپقان جوق. ءىرى ەكونوميكالاردىڭ ءوزىنىڭ رەتسەسسياعا ءتۇسۋ قاۋپى ساقتالادى.
«دەگەنمەن سوعان قاراماستان سىن-قاتەرلەرگە دايىن بولۋ جونىندە جۇمىس جۇرگىزىپ جاتىرمىز. بيىل ەكونوميكامىزدىڭ ءوسىمى 4% بولادى دەپ بەلگىلەپ وتىرمىز. ناۋرىز ايىنان باستاپ ينفلياتسيانىڭ تومەندەۋ ۇدەرىسىن كۇتەمىز. جالپى, الەم بويىنشا وسىنداي بولجام بار. اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاندىرۋعا 540 ملرد تەڭگە قاراستىرىپ, وسى سالادا 400 مىڭ جۇمىس ورنىن اشپاقپىز. سالانى دامىتۋ, ءونىم ءوندىرۋدى ارتتىرۋ باعىتىندا 265 جوبانى جۇزەگە اسىرۋدى قولعا الدىق. جالپى, ەل بويىنشا 1 ملن ادامدى جۇمىسقا ورنالاستىرۋ جونىندە اۋقىمدى مىندەت بار. ينۆەستيتسيالاردىڭ كەلۋى كۇشەيە تۇسەدى دەگەن ءۇمىت بار. 23,4 ملرد دوللاردىڭ ينۆەستيتسياسىن كۇتەمىز. ويتكەنى وسىعان قاتىستى شارالاردى بەلگىلەپ وتىرمىز» دەدى پرەمەر-مينيستر.
قويىلعان سۇراققا بايلانىستى ءا.سمايىلوۆ قازاقستاندا جىلۋ ەلەكتر ورتالىقتارىن 2-3 جىلدا تولىقتاي قايتا جاڭارتۋ مىندەتىنىڭ قويىلعانىن ايتتى.
ء«بىز قازىر جىلۋ ەلەكتر ورتالىقتارى يەلەرىمەن بىرلەسىپ ينۆەستيتسيا قۇيۋ جانە قايتا جاڭعىرتۋ جۇمىسىن جۇرگىزىپ جاتىرمىز. بۇگىندە جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتار ازىرلەنىپ جاتىر. ونىڭ ىشىندە ەكىباستۇزداعى جىلۋ ەلەكتر ورتالىعى دا بار. بۇل باعىتتاعى جۇمىس ءجۇرىپ جاتىر, ۋاقىت كەرەك, جاعداي باقىلاۋدا. ەكىباستۇزداعى جاعدايدىڭ قايتالانباۋى ماڭىزدى. الداعى 2-3 جىلدىڭ ىشىندە ەكىباستۇز جىلۋ ەلەكتر ورتالىعىنىڭ بارلىق جەلىسىن قايتا جاڭارتۋىمىز كەرەك. اتالعان جۇمىس ەكىباستۇزدا عانا ەمەس باسقا قالالاردا دا جۇرگىزىلەدى», دەگەن ول بيىل استاناداعى ءۇشىنشى جىلۋ ەنەرگەتيكالىق ورتالىعىنىڭ ءبىرىنشى كەزەگى پايدالانۋعا بەرىلەتىنىن ايتتى. الماتىدا جەو-2 مەن جەو-3 قايتا جاڭعىرتۋ جۇمىستارىنا تارتىلدى. ونىڭ ۇستىنە ولار گازعا كوشىرىلىپ, قالانىڭ ەكولوگيالىق جاعدايىنا جاعىمدى اسەر ەتەتىن بولادى.
سونداي-اق كوكشەتاۋ, سەمەي, تۇركىستان جانە باسقا دا قالالاردا اتالعان باعىتتاعى جۇمىس بيىل ءورىس الماق. بۇل باعىتتاعى ينفراقۇرىلىمداردىڭ توزۋىنىڭ جالپى كورسەتكىشىن 20%-عا تومەندەتەمىز دەگەن مىندەت قويىلىپ وتىر. جەو قىزمەتىن قايتا جاڭارتۋ جۇمىسى «تاريفتەردى ينۆەستيتسياعا اۋىستىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا جانە ورتالىق يەلەرىمەن بىرلەسىپ اتقارىلادى.
سونداي-اق ءا.سمايىلوۆ McDonald’s سەكىلدى ءىرى برەندتىڭ ەلىمىزدەن كەتۋىنە قاتىستى پىكىر ءبىلدىردى.
«ەلىمىزدە ءىرى حالىقارالىق برەندتەردىڭ بولعانى جاقسى. McDonald’s-ءتىڭ قازاقستاننان كەتۋى ەلدەگى ينۆەستيتسيالىق احۋال
نەمەسە باسقا دا جاعدايلارمەن بايلانىستى ەمەس. بۇل تىكەلەي McDonald’s كومپانياسىنىڭ رەسەيدەن كەتۋىمەن بايلانىستى. اتالعان ءونىم شيكىزاتى رەسەي ارقىلى قامتاماسىز ەتىلىپ كەلدى. تاعى ءبىر سەبەپ – McDonald’s-ءتىڭ ونىمدەرگە قوياتىن جوعارى تالاپتارى. ونىممەن قامتۋ ءۇشىن جەتكىزۋشىنىڭ بىرقاتار سەرتيفيكاتى بولۋى كەرەك. ول سەرتيفيكاتتار جەتكىزۋشىگە شيكىزاتتىڭ ساپاسىنىڭ بارىنشا جوعارى بولۋى جونىندە تالاپتار قويادى. كومپانيا تالاپتارىن ورىنداۋ ءۇشىن اۋقىمدى ينۆەستيتسيا كەرەك. قازاقستاننىڭ نارىعى شەكتەۋلى, سوندىقتان مۇنداي اۋقىمدى ينۆەستيتسيا قىسقا مەرزىمدە قايتارىلمايدى», دەدى ءا.سمايىلوۆ.
ەندىگى ماقسات – ەلىمىزدەگى McDonald’s جۇمىسشىلارىنىڭ ورنىن ساقتاپ قالۋ.
«بۇل ءۇشىن حالىقارالىق برەندتى قولدانباي, جۇمىس ىستەۋدى جالعاستىرۋ قاجەت. سونداي-اق جاڭا كومپانيا شيكىزات ماسەلەسىن قازاقستاندىق جەتكىزۋشىلەرمەن بىرلەسىپ الدىن الا شەشەدى دەپ ويلايمىن. بۇل كومپانيانىڭ ەلىمىزدە تۇراقتى جۇمىس ىستەۋىن قامتاماسىز ەتەدى», دەدى ول.
پرەمەر-مينيسترگە رەسەي جانە وزبەكستانمەن «ۇشتىك گاز وداعىن» قۇرۋ ماسەلەسى جونىندە سۇراق قويىلدى. بەرىلگەن جاۋاپتا بۇل جونىندە رەسمي ۇسىنىس تۇسپەگەنى مالىمدەلدى.
ۇكىمەت باسشىسىنىڭ اتاپ وتۋىنشە, رەسەيمەن اراداعى گازبەن قامتۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق ماسەلەسى ەكىجاقتى كەلىسسوزدەر ارقىلى جۇرگىزىلىپ جاتىر. «تاياۋ ۋاقىتتا «گازپروممەن» كەلىسسوزدىڭ كەلەسى كەزەڭىن كۇتىپ وتىرمىز. بۇكىل قارىم-قاتىناس كوممەرتسيالىق جانە ءوزارا ءتيىمدى شارتتارمەن جاسالادى. ءبىز ەكىجاقتى فورماتتاعى جۇمىستى جالعاستىرامىز», دەدى پرەمەر-مينيستر.
ۇكىمەت باسشىسى قازاقستاندا اەس سالۋ تۋرالى سۇراققا دا جاۋاپ بەرە كەتتى. بۇل ماسەلە جونىندە تۇپكىلىكتى شەشىم ءالى قابىلدانباعان ەكەن.
«اتوم ەلەكتر ستانساسى – وتە كۇردەلى تەحنولوگيالىق وبەكت. ءبىز بۇل نىساندى الەمدەگى ەڭ وزىق تەحنولوگيالارى بار كومپانيامەن بىرگە سالعىمىز كەلەدى. ياعني الەمنىڭ ەڭ وزىق تەحنولوگيالارىن تارتۋ ءۇشىن كوپجاقتى جوبا بولعانىن قالايمىز. نەگىزگى جەتكىزۋشى رەتىندە «روساتومدى» تاڭداۋعا قاتىستى شەشىم ءالى قابىلدانعان جوق. شەشىمدى بيىل حالىقارالىق ساراپشىلارمەن پىسىقتاي وتىرىپ قابىلدايمىز. بىزدە «روساتوممەن» بىرگە ارنايى جول كارتاسى جاسالدى, ەندى دايىندىق جۇمىسىن جۇرگىزۋىمىز كەرەك. ونىڭ قورىتىندىسى بويىنشا تىكەلەي يادرولىق جانە باسقا دا جابدىقتاردى جەتكىزۋشى كومپانيا ايقىندالادى», دەدى ءا.سمايىلوۆ.
