قاي كولىككە سۇرانىس جوعارى؟

اۆتونارىقتى تالداۋ جانە موني­ت­­ورينگىلەۋ ورتالىعىنىڭ 2022 جىلدىڭ الدىن الا قورى­تىن­دى­لا­رىنا قاتىستى جۇرگىزگەن تالداۋى وسىنى كورسەتىپ وتىر. دەرەككە سۇيەنسەك, 2022 جىلدىڭ ءۇشىنشى توق­سا­نىنىڭ قورىتىندىسى بويىن­شا ەلىمىزدە 97 833 بىرلىك جاڭا اۆتوموبيل مەملەكەتتىك ەسەپكە قويىلعان. بۇل 2021 جىلدىڭ كورسەتكىشىنەن 2,1 پايىزعا ارتىق. 2021 جىلى 95 796 بىرلىك جاڭا اۆتوموبيل (0-دەن 2 جىلعا دەيىنگىلەر) العاشقى تىركەۋگە قويىلعان.

ورتالىق باسشىسى ارتۋر ميس­كا­رياننىڭ ايتۋىنشا, 2022 جىلعى قاڭ­تار­دا نارىقتا العاشقى تىركەۋگە قو­يىلعان (ساۋدا) كولىكتەردىڭ سانى كۇرت ازايىپ كەتكەنى بايقالدى. وعان ەلىمىزدىڭ نەگىزگى نارىقتارىنىڭ ءبىرى – الماتىدا توتەنشە جاعداي رەجىمى ەنگىزىلگەن تۇستا كولىك سا­لوندارىنىڭ جۇمىسىن توقتاتۋى اسەر ەتتى. بىر­قاتار ايماقتاعى كو­لىك سالون­دارى قاۋىپسىزدىك تۇر­عى­سىنان جۇمى­سىن توقتاتسا, تاۋارلى تەحنيكانى كو­شىر­گەن جاعدايلار دا ورىن الدى.

– اقپاندا اۆتوموبيلدەر ساۋداسى قايتا جاندانا باستاعانىمەن, ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ال­عاش­قى تىركەۋگە قويىلعانداردىڭ سانى 7,6 مىڭدى قۇرادى. بۇل ورتاشا ايلىق دەڭگەيمەن سا­لىس­تىر­عاندا اجەپ­تاۋىر تومەن. قاڭ­تاردان باستاپ قىر­كۇيەككە دەيىنگى ارالىقتاعى ورتاشا ايلىق دەڭگەي 10,8 ءاۆتوموبيلدى قۇرادى. ال 2021 جىلدىڭ ءدال وسىنداي كەزەڭىندە بۇل كور­سەتكىش 10,6 مىڭ بولعان, – دەيدى ا.ميسكاريان.

ءۇشىنشى توقساننىڭ قورىتىن­دى­سى بويىنشا سۇرانىس جوعارى بولعان بەس مودەل جاڭا اۆتوموبيل ساۋداسىنىڭ 76 پايىزىن قۇرادى. ساتىپ الۋشىلار تاراپىنان Chevrolet, Hyundai, KIA, Toyota جانە LADA اۆتو­مو­بيلدەرىنە سۇرانىس كوپ بول­دى. سۇرانىس جوعارى بەس برەند­تىڭ تورتەۋى قازاقستاندا قۇراس­تى­­رىلادى. ماسەلەن, Chevrolet, Hyundai جانە KIA قوستاناي مەن الما­تىنىڭ وندىرىستىك ورىندارىندا شىعارىلادى.

– 2021 جىلى سۇرانىس جوعارى بول­عان مودەلدەردىڭ تىزىمىندە ءبىر­­شا­ما وزگەرىس بار. ەلىمىزدىڭ نارى­عىنا رەسەيلىك زاۋىتتاردان جەتكىزىلىپ تۇرعان Toyota Camry جانە RAV4, سونداي-اق VW Polo الدىڭعى وندىق­تان شىعىپ قالدى. سولتۇستىك كور­شى^­مىزدەگى زاۋىتتار گەوساياسي شيەلەنىسكە بايلانىستى جۇمىسىن توقتاتقان بولاتىن. Hyundai Accent جانە Creta مودەلدەرى دە ءدال وسى سەبەپپەن ۇزدىكتەر اراسىندا 8 جانە 9-ورىندارعا ءتۇسىپ قالسا ء(بىر جىل بۇرىن 3 جانە 6 ورىنداردا بولعان), ال KIA Rio ءتىپتى وندىقتان شىعىپ قالدى. قازاقستاندا اتالعان كورەيالىق ماركالار بۇعان دەيىن رەسەيلىك سەرىكتەستەر جەتكىزەتىن كولىك جيىنتىقتارىنان شىعارىلىپ كەلدى. NEXIA ساۋداسىنىڭ قۇل­دىراۋىنا بۇل مودەلدى ءون­دىرۋدى توقتاتۋ سەبەپ بولدى. ال RAV4 مودەلى وندىقتان شىعىپ قال­عانىمەن, ەسەسىنە Tucson جانە Sportage-ءدىڭ ساۋدالارى قىزدى, – دەيدى اۆتونارىقتى تالداۋ جانە مونيتورينگىلەۋ ورتالىعىنىڭ باسشىسى.

ايتپاقشى, 2022 جىلدىڭ ءۇشىن­شى توقسانىنىڭ قورىتىندىسى بو­يىنشا جاڭا اۆتوموبيل ساتىپ الۋشىلاردىڭ قۇرامىندا ايەل­دەر­دىڭ ۇلەسى ازايدى. 2021 جىلدىڭ ءۇش توقسانىندا ولاردىڭ سانى 29 مىڭ بولسا, وتكەن جىلعى ءۇش توقساندا 27,9 مىڭدى قۇرادى. 2021 جىلى Creta جانە RAV4 مودەلدەرى ساۋداسىنىڭ 50 پايىزعا جۋىعىن ايەلدەر قۇراعان. ال قالعان مودەلدەر بويىنشا 64/36 پايىز دەڭگەيىندە قالىپ وتىر. 2022 جىلى جالپى العاندا ارا قاتىناس دەڭگەيى 67/33 پايىز بولدى. تەك Creta مودەلىنىڭ ساۋداسىندا عانا ساتىپ الۋشىلاردىڭ جارتىسىنا جۋىعىن ايەلدەر قۇراعان.

– الەمدىك كولىك يندۋسترياسى جاھاندىق دەڭگەيدە 2019 جىلدىڭ باسىندا ىندەت كەزىندە قۇرامداستاردىڭ (ميكروچيپتەر) جەتىسپەۋشىلىگى مەن لوگيستيكالىق تىزبەكتىڭ اجىراپ كەتۋى سەكىلدى قيىندىقتاردى باستان كەشتى. 2019 جىلعا دەيىن الەمدە 93-97 ملن اۆتوموبيل شىعارىلىپ كەلسە, 2020 جىلدان باستاپ 80 ملن اۆتوموبيل دەڭگەيىنە ءتۇسىپ قالدى. وسىلايشا, الەمدىك نارىقتا ءالى دە اۆتوموبيل تاپشى بولىپ وتىر. 2022 جىلى گەوسايا­سي شيەلەنىس الەمدىك نارىققا قىسىم بولعان تاعى ءبىر فاكتورعا اينالدى: رەسەيدەگى Toyota, VW, Nissan, Renault جانە باسقا دا برەندتەردىڭ زاۋىتتارى تمد ەلدەرى نارىعىنىڭ سۇرانىسىن قامتاماسىز ەتىپ كەلدى. رەسەيلىك جانە ۋكراينالىق شيكىزات (مەتالل, گاز) پەن كولىك قۇرامداستارىن (ەلەكتر سىمدارى, رەزەڭكە بۇراۋلار مەن كوممۋتاتورلار) جەتكىزۋشىلەر الەمدەگى كولىك زاۋىتتارى سۇرانىسىنىڭ كوپ بولىگىن قامتاماسىز ەتىپ وتىرعان بولاتىن. وسىنداي جاعدايلاردا ەلىمىزدىڭ نارىعىنا رەسەيدەن دا­يىن اۆتوموبيلدەر مەن كولىك جيىن­تىق­تارىن جەتكىزۋ قىسقارىپ كەتتى. جەتكىزۋ توقتاپ قالعانداردىڭ ورنىن ەلدىڭ ىشكى ءوندىرىسىن ارتتىرۋ ارقىلى تولتىرۋ ءجۇرىپ جاتىر (9 ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 78,5 مىڭ بىرلىك نەمەسە بىلتىرعى دەڭگەيگە +23 پايىز). سونداي-اق قى­تايدان ءاۆتوموبيلدى تىكەلەي جەت­كىزۋ جولعا قويىلۋدا. 2022 جىل­دىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قا­زاق­ستاندا جاڭا اۆتومو­بيل­دەردىڭ ساۋداسى سالا ءۇشىن رەت­تەۋ­شىلىك, ماك­رو­ەكونوميكالىق, لو­گيس­تيكالىق جانە سانيتارلىق-ەپي­دەميالىق شوكتاردىڭ اسەرىن بولدىرمايتىن ءپوزيتيۆتى ستسەناريگە سايكەس 10 پايىزدىق ءوسىم كورسەتەدى, – دەيدى ا.ميسكاريان.