باقۋاتتى اۋىل – بەرەكە باستاۋى

بەس جىلعا جوسپار ازىرلەنەدى

بۇلاي دەۋىمىزدىڭ سەبەبى, مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ جاڭا پرەزيدەنتتىك مەرزىمگە سايلاناردا اۋىلدى وركەندەتۋ ءىسىن ەرەكشە نازارىندا ۇستايتىنىن باسا ايتتى. بۇل ويىن ۇلىق­تاۋ راسىمىندە نىقتاي ءتۇستى.

«بۇگىندە قازاقستان حالقىنىڭ 40 پايىزعا جۋىعى اۋىلدا تۇرادى. «اۋىل – ەل بەسىگى» دەپ حالقىمىز بەكەر ايتقان جوق. سوندىقتان اۋىلداعى جاعدايدى جاقسارتا الماساق – بارىمىزگە سىن. سول ءۇشىن مەن بۇگىن اۋىلدى دامىتۋ ماسەلەسى تۋرالى جارلىققا قول قويامىن. وسى قۇجات ارقىلى ۇكىمەتكە اۋىلدى دامىتۋدىڭ 5 جىلعا ارنالعان ناقتى جوسپارىن ازىرلەۋدى تاپسىرامىن. بۇل مەنىڭ جاڭا پرەزيدەنتتىك مەرزىمدەگى ءبىرىنشى جارلىعىم بولادى. ۇكىمەت اۋىلدى دامىتۋعا ارنالعان بارلىق جوبانى جۇيەلى تۇردە رەتتەپ, جيناقتاۋعا ءتيىس. سودان كەيىن ماقساتتى تۇردە ءتيىمدى جۇمىس جۇرگىزەمىز», دەدى پرەزيدەنت.

بۇعان قوسا مەملەكەت باسشىسى حالىق­قا جولداۋىندا جانە ۇكىمەتتىڭ كەڭەي­تىلگەن وتىرىسىندا اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا قاتىستى قاداۋ-قاداۋ تاپسىرمالار بەردى. ەندى وسى تاپسىرمالاردىڭ ىڭعايىنا قاراي جاڭا جىلداعى جۇمىس جوسپارى قالاي بولماق؟ وسىعان كەڭىنەن توقتالىپ وتكەندى ءجون كورىپ وتىرمىز.

اۋەلى اتالعان سالانى دامىتۋداعى باس­تى ماقسات اۋىل تۇرعىندارىنىڭ تابىسىن ارتتىرۋ ەكەنىن اتاپ وتكەن ءجون. ياعني دالاداعى قىرۋار شارۋا جاندانسا, اۋىل جۇرتىنا لايىقتى جۇمىس, قوماقتى تابىس بولادى. وسى ماقساتتا شاعىن نەسيەلەر بەرۋ ارقىلى اۋىل شارۋاشىلىعى كووپەراتسياسىن دامىتۋ كەڭىنەن قولعا الىنباق. اۋىل حالقىنىڭ ناپاقاسىن ەسەلەۋگە باعىتتالعان بۇل جوبا بويىنشا 7 جىل ىشىندە 1 ملن-نان اسا تۇرعىندى قامتىپ جانە بارلىق جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتىڭ جارتىسىن كووپەراتيۆتىك كاسىپكەرلىككە تارتىپ, 1 ترلن تەڭگە ءبولۋ جانە 350 مىڭنان اسا جۇمىس ورنىن قۇرۋ جوسپاردا بار. قازىردىڭ وزىندە 2023 جىلى جوبانى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن وبلىس اكىمدىكتەرىنە 52,4 ملرد تەڭگە بولىنەدى, 11 مىڭ ميكرونەسيە بەرۋ جانە 12 مىڭنان اسا جۇمىس ورنىن قۇرۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇگىندە وبلىس اكىمدىكتەرى «اۋىل اماناتى» جوبالىق كەڭسەسىمەن بىرلەسىپ, جوبانى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن اۋىلدىق وكرۋگتەرگە سكرينينگ جۇرگىزىپ جاتىر.

اتالعان جوبا جوعارىدا ايتقان پرە­زي­دەنت تاپسىرماسىنا سايكەس ازىرلەنىپ جاتقان اۋىل-اۋماقتاردى دامىتۋدىڭ 2023-2027 جىلدارعا ارنالعان تۇجىرىمداماسىنداعى اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ ەكونوميكالىق ءوسىمى جونىندەگى بولىمدە كوزدەلگەن. بۇل بولىمدە ەڭ الدىمەن فەرمەرلەر ءۇشىن سۋبسيديالاۋ جانە نەسيەلەۋ تۇرىندەگى مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارى, سونداي-اق كووپەراتسيا جولىمەن جامبىل وبلىسىنداعى وڭ تاجىريبەنى كەڭەيتۋ شارالارى قامتىلعان. وسى تاجىريبە جونىندە قىسقاشا مالىمەت بەرە كەتكەنىمىز دە ءجون بولار. جامبىل وبلىسىندا قاناتقاقتى جوبانى جۇزەگە اسىرۋ باستالعالى 20-دان اسا اۋىل شارۋاشىلىعى كووپەراتيۆى قۇرىلىپ, 2 300-گە جۋىق جاڭا جەكە كاسىپكەر ءوز جۇمىسىن باستادى. بۇل شارالار تابىسسىز جۇرگەن تۇرعىنداردىڭ, ياعني اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك الۋشىلاردىڭ سانىن قىسقارتىپ, جاڭا تۇراقتى جۇمىس ورىندارىن اشۋعا مۇمكىندىك بەردى.

اۋىلعا 1 ترلن تەڭگە بولىنەدى

بۇگىنگى تاڭدا اتالعان باعدارلاما اياسىندا اۋىل تۇرعىندارىنىڭ مامان­دانۋىن ەسكەرە وتىرىپ, بارلىق وڭىرگە كووپەراتسيا­نى دامىتۋ ءۇشىن جەڭىلدىكپەن كرەديت بەرۋ قاراستىرىلعان. وسى ءىس-شاراعا پرەزي­دەنتتىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسىنا سايكەس الداعى ۋاقىتتا 1 ترلن تەڭگە باعىت­تاۋ جوسپارلانىپ جاتىر. بۇل قاراجات كووپە­راتيۆتىك كاسىپكەرلىككە بارلىق جەكە قوسال­قى شارۋاشىلىقتاردىڭ جارتىسىن تارتۋعا, ولاردىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىن ليزينگكە الۋىنا, ميكروكرەديتتەرگە قول جەتكىزۋىنە جاعداي جاساپ, ناتيجەسىندە سالادا 350 مىڭعا جۋىق ساپالى جۇمىس ورنىن قۇرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

جالپى, اۋىلدا جاڭا بيزنەس اشۋعا جانە جۇمىس ىستەپ تۇرعان بيزنەستى كەڭەيتۋگە شاعىن نەسيەلەردى اۋىلدىق ەلدى مەكەندەر مەن شاعىن قالالاردىڭ تۇرعىندارى الا الادى. سىياقىنىڭ نومينالدى مولشەرلەمەسى جىلدىق 2,5%, مەرزىمى 7 جىلدان اسپايتىن, كەپىلمەن قامتاماسىز ەتىلگەن. نەسيەنىڭ ەڭ جوعارى سوماسى – 2,5 مىڭ اەك نەمەسە شا­ما­مەن 7,9 ملن تەڭگە. زاكىرلىك كووپەراتسيا­نى دامىتۋ ءۇشىن 8 مىڭ اەك نەمەسە شاما­مەن 25,4 ملن تەڭگە قاراستىرىلادى. نەسيە قا­راجاتىن بەرۋ وپەراتورلارىن وبلىس­تار­­دىڭ جەرگىلىكتى جەردەگى اكىمدىكتەرى مەملە­­كەت­تىك ساتىپ الۋدى وتكىزۋ ارقىلى ايقىن­دايدى.

اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ, قارجى مينيسترلىگىنىڭ جانە جەرگى­لىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ ۇيىمداس­تىرۋشىلىق ج­ۇمىسىن, سونداي-اق وپەراتورلارمەن شارتتار جاساسۋدى ەسكەرە وتىرىپ, العاشقى ميكروكرەديتتەر 2023 جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىنىڭ سوڭىندا بەرىلە باستايدى دەپ كۇتىلۋدە.

بۇعان قوسا الداعى ۋاقىتتا الەۋ­مەتتىك-كاسىپكەرلىك كورپوراتسيالار ارقىلى اگرو­ونەركاسىپ كەشەنىندەگى ينۆەستيتسيالىق جو­­با­­لاردى قارجىلاندىرۋ بويىنشا سول­­تۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ تاجىري­بەسىن تيراجداۋ كوزدەلەدى. بۇل ءىس-شارا الەم­دىك ازىق-ت ۇلىك نارىقتارىنىڭ قۇبىل­مالى جاعدايىندا ەلدىڭ ازىق-ت ۇلىك تاۋەل­سىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە ىقپال ەتەدى. ونىڭ ىشىندە ازىق-ت ۇلىكتىڭ نەگىزگى تۇرلەرى بو­يىنشا يمپورتتى الماستىراتىن ين­ۆەس­تيتسيالىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋدىڭ ماڭىزى ارتادى.

سونىمەن قاتار اوك-ءتى دامىتۋ تۇجى­­رىم­داماسى شەڭبەرىندە مال شارۋا­شىلىعىن, وسىمدىك شارۋاشىلىعىن تۇراقتى دامىتۋ, سونداي-اق اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن قايتا وڭدەۋ بويىنشا كوپتەگەن باستاما قولعا الىنادى.

وسى ورايدا اۋىل شارۋاشىلىعىن وركەن­دەتۋ ماسەلەسىن ۇدايى كوتەرىپ جۇرگەن بىرقاتار ساراپشانىڭ پىكىرىن بىلگەن ەدىك. سولاردىڭ ءبىرى ءماجىلىس دەپۋتاتى قاي­نار اباسوۆ اۋىل تۇرعىندارىن جۇمىس­پەن قامتۋعا 1 ترلن تەڭگەنىڭ ءبولىنۋىن جاق­سى­لىققا بالاپ وتىر.

– مەملەكەت باسشىسى حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن كوتەرۋ ماسەلەسىن شەشۋدە اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا باسىمدىق بەرىپ وتىر. ويتكەنى قازىر حالقىمىزدىڭ اجەپتاۋىر بولىگىن اۋىل تۇرعىندارى قۇرايدى. ونىڭ ۇستىنە قالالارعا شوعىرلانىپ جاتقان جۇرتتىڭ دا كوبى – تۇپتەپ كەلگەندە اۋىل­دان شىققان ازاماتتار. سوندىقتان حالىق­تىڭ جاعدايىنىڭ جاقسارۋى اۋىل شارۋاشى­لىعىن دامىتۋمەن تىكەلەي بايلانىستى. بۇل رەتتە وسى جىلدان كۇتەر ءۇمىتىمىز زور. اۋىل تۇرعىندارىن جۇمىسپەن قامتۋعا 1 ترلن تەڭگە قارجىنىڭ ءبولىنۋى ۇلكەن ءىستىڭ باستاماسى دەپ ويلايمىن. اۋىل شارۋا­شىلىعى ونىمدەرى دامىعان ەلدەردە ىشكى جالپى ءونىمنىڭ 25-30%-ىن قۇراپ وتىر. ال ءبىزدىڭ ەلىمىزدە بۇگىندە بۇل كورسەتكىش – 5% عانا. ياعني ىشكى جالپى ءونىمىمىزدىڭ كولەمى 80 ترلن-نان اساتىن بولسا, 5-6 ترلن عانا – اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرى. مولشىلىققا كەنەلۋ ءۇشىن وسى مەجەنى 30%-عا جەتكىزۋىمىز قاجەت. بۇل ءۇشىن, ەڭ باستىسى, قارجىلاندىرۋدى كۇشەيتۋ كەرەك. سودان سوڭ قارجىنىڭ ماقساتتى, ءتيىمدى جۇمسالۋىن ءجىتى نازاردا ۇستاپ, اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنا جاڭا تەحنولوگيالار مەن يننوۆاتسيالاردى ەنگىزۋدى قولعا العان ماڭىزدى. بۇل رەتتە سالانى تسيفرلاندىرۋعا باسا ءمان بەرگەن ءجون دەر ەدىم. ويتكەنى سالالىق ۆەدومستۆونىڭ كەلتىرىپ وتىرعان دەرەكتەرى كۇمان تۋدىراتىن ساتتەر كوپ كەزدەسەدى. تسيفرلاندىرۋ جاعى مەيلىنشە تولىق كۇشىندە جۇزەگە اسسا, ەگىن شارۋاشىلىعى بولسىن, مال شارۋاشىلىعى بولسىن, بارلىعىنىڭ ەسەبى اشىق بولار ەدى. ياعني سالانى تسيفرلاندىرۋ اشىقتىققا, ادىلدىككە باستايدى, – دەدى ق.اباسوۆ.

وسى جىلى 5 ملن گەكتار جەر قايتارىلدى

سونداي-اق ساراپشى جەر ماسەلەسىن رەتكە كەلتىرۋ جۇمىستارىن جەدەلدەتۋ كەرەك ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, ءتيىمسىز جەرلەردى انىقتاپ, مەملەكەتكە قايتارۋ ءبىراز تۇيتكىلدىڭ ءتۇيىنىن تارقاتادى.

– اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ مالىمدەمەسى بويىنشا 2022 جىلى 5 ملن گەكتار جەر مەملەكەت مەنشىگىنە قايتارىلدى جانە وسى جىلى تاعى 5 ملن گەكتار جەردى قايتارۋ جوسپارلانىپ وتىر. مۇنىڭ ءبارى – زاڭسىز الىنعان جانە ءتيىمسىز پايدالانىلعان جەر. جەردى ءتيىمدى پايدالانۋدىڭ ءبىر جولى – تىڭايتقىشتار ماسەلەسىن شەشۋ. بۇگىندە ءبىز 20 ملن گەكتاردان اسا جەردى يگەرسەك, سوعان جۇمسالعان تىڭايتقىشتاردىڭ 100 مىڭ تونناسى عانا وزىمىزدە وندىرىلگەن. قالعانىنىڭ ءبارى – يمپورت. بۇل رەتتە كورشىلەرىمىز وزبەكستان مەن رەسەيدى الساق, ولار ىشكى نارىعىن ءوز تىڭايتقىشتارىمەن تولىعىمەن قامتىپ, ەكسپورتقا دا شىعارىپ وتىر. سوندىقتان ازوتتىق جانە فوسفورلىق تىڭايتقىشتاردىڭ ءوندىرىسىن ارتتىرا وتىرىپ, مول تابىسقا جەتە الامىز, – دەدى ءماجىلىس دەپۋتاتى.

بۇعان قوسا ول جاڭا تۇجىرىمدامادان قانداي ءۇمىت كۇتەتىنىن ايتا كەلە, اۋىلدى كوتەرۋگە باعىتتالعان بۇعان دەيىنگى بايانسىز باعدارلامالاردى دا سىنعا الدى. ونىڭ ايتۋىنشا, مەملەكەتتىك باعدارلامالاردىڭ تيىمسىزدىگى – سالادا سان رەت اۋىسقان مينيستر­لەر جۇمىسىندا ساباقتاستىقتىڭ بولماۋى­نان. ياعني ق.اباسوۆ ءار كەلگەن ۆەدومستۆو باس­شىسى باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋدا, جال­عاس­تىرۋ ىسىندە ءوز كوزقاراسىن, امبيتسيا­سىن تىق­پالاپ, ءىستىڭ قيۋىن قاشىرادى, ار­تىق قى­لام دەپ تىرتىق قىلادى دەگەن پىكىردە.

يننوۆاتسيا يگىلىكتەرىن پايدالانۋ ماڭىزدى

ال كەلەسى ساراپشىمىز – بيولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, ۇلتتىق اگرار­لىق عىلىمي-ءبىلىم بەرۋ ورتالىعى توراعا­سىنىڭ كەڭەسشىسى ايۋپ ىسقاقوۆ اۋىلدى كوتەرۋ باعىتىندا عىلىمي ىزدەنىستەر مەن يننوۆاتسيالارعا باسىمدىق بەرۋ كەرەك دەپ سانايدى ەكەن.

– اۋىل-ايماقتار كەرى كەتىپ بارا جاتىر دەپ بايبالام سالىپ, اۋزىمىزدى قۋ شوپپەن سۇرتە بەرۋگە دە بولماس. ءوتىپ بارا جاتقان جىلدا اۋىل شارۋاشىلىعىن ىلگەرىلەتۋ باعىتىندا ىلكىمدى جۇمىستار اتقارىلدى. قازىر بۇكىل الەمدە جاعداي قيىنداپ بارادى. دۇنيە جۇزىندە كليماتتىڭ وزگەرۋى وزەكتى ماسەلەگە اينالىپ, قۋاڭشىلىق الەم ەلدەرىنىڭ باسىن قاتىرىپ وتىر. دەگەنمەن بۇل جاعىنان كەلگەندە ەلىمىزدىڭ قامسىزدىعى كوڭىل كونشىتپەيدى. پرەزيدەنت اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ باعىتىندا عىلىمي ىزدەنىستەر مەن يننوۆاتسيالارعا باسىمدىق بەرىپ وتىر. جالپى, اتالعان سالانىڭ الەمدەگى دامۋ تەندەنتسياسىن باجايلاپ قاراساق, ءبىزدىڭ ەلدە اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ ءوسۋى وتە باياۋ. سەبەبى سالا قارجىلاي كومەك پەن سۋبسيديا ارقىلى عانا اياعىنان ازەر تۇر. ال ىشكى عىلىمي الەۋەتىمىزدى پايدالانۋ كەمشىن ءتۇسىپ جاتىر. ونىڭ ءبىر مىسالى, سىرتتان كەلەتىن داقىل تۇقىمدارى ۇلكەن باسىمدىققا يە. بۇل ماسەلەگە مەملەكەت باسشىسى دا نازار اۋدارىپ, ءتيىستى تاپسىرماسىن بەردى. وسىعان بايلانىستى ءبىزدىڭ ۇلتتىق اگرار­لىق عىلىمي-ءبىلىم بەرۋ ورتالىعى ارنايى جوسپارلارىن ازىرلەپ جاتىر. الداعى ۋاقىتتا ءوندىرىس پەن بيزنەس سالاسى اگرار­لىق عىلىمداعى جەتىستىكتەر پەن يننوۆاتسيا­لاردى پايدالانۋعا باعىتتالۋى كەرەك. وكىنىش­كە قاراي, «اۋىلداعىنىڭ اۋزى ساسىق» دەگەن­دەي, ءبىزدىڭ بيزنەستەگى ازاماتتارى­مىز ءوزىمىزدىڭ جاڭاشىلدىقتاردى مەنسىنە بەر­مەيدى, كوبىنە شەتتىڭ ونىمدەرىنە قىزىعۋ­شىلىق تانىتادى. بۇدان كەلىپ قانشاما قارجىمىز سىرتقا كەتىپ جاتىر, – دەدى ول.

ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا, قازىر عالىم­دارىمىز گەنەتيكالىق قوردى دامىتۋ جۇمىستارىن قولعا الىپ جاتىر ەكەن.

– سونداي-اق مال تۇقىمدارىن اسىل­دان­دىرۋعا دا ءمان بەرۋ كەرەك. قازىر قولدان ۇرىقتاندىرۋ دەگەندى مۇلدەم ۇمىتتىق. ەمبريونداردى ترانسپلانتاتسيالاۋ, جاقسى تۇقىمداردى كوبەيتۋ ماسەلەلەرىن نازاردا ۇستاعان ءجون. وسى ورايدا عالىمدارىمىز مالدى اسىلداندىرۋ بويىنشا يننوۆاتسيالىق جانە بيوتەحنولوگيالىق ءداستۇردى دامىتۋدا. وسىنى ءارى قاراي كۇشەيتۋىمىز كەرەك. بۇعان قوسا سۋارمالى ەگىستىكتى دامىتۋدىڭ ماڭىزى زور. بۇل رەتتە ءبىزدىڭ زەرتتەۋ ينستيتۋتىمىزدىڭ عالىمدارى تامشىلاتىپ سۋارۋدىڭ وزىق تاسىلدەرىن دايىنداپ جاتىر. ءتىپتى كۇرىشتى دە تامشىلاتىپ سۋارۋ ءتاسىلى قاراستىرىلۋدا. بۇل تاسىلدەردىڭ ءبارىن عالىمدار تاجىريبە جۇزىندە جاساپ كورىپ, جاقسى ناتيجەگە قول جەتكىزدى. ەندى وسىلاردى كەڭىنەن ناسيحاتتاپ, وندىرىسكە ەنگىزۋىمىز كەرەك. سونداي-اق ءبىلىم تاراتۋ جۇيەسىن جولعا قويۋ كەرەك. بۇل باعىتتىڭ كەمشىن تارتۋىنان, اگرارلىق عىلىمداعى جاڭالىقتار ءوندىرىس سالاسىنداعى ماماندارعا دۇرىس جەتپەي جاتادى. ياعني اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارلارىن وندىرۋشىلەردىڭ ساۋاتتىلىعىن ارتتىرىپ, جاڭالىقتارىمىزدى كوزبە-كوز جەتكىزىپ, وندىرىسكە ەنۋىنە ىقپال جاساۋ كەرەك. سوندا عانا عىلىمنىڭ ءىس جۇزىندە پايداسىن كورە باستايمىز, – دەدى ا.ىسقاقوۆ.

ەرتە قارجىلاندىرۋ قىمباتشىلىقتىڭ الدىن الادى

اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا كوتە­رىلىپ جاتقان باستامالار – ءوز اۋزىمىزدى وزىمىزگە جەتكىزۋدىڭ قامى, ياعني ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن بارىنشا قامتاماسىز ەتۋ. وسى ورايدا 2023 جىلدان باستاپ الەۋمەتتىك ما­ڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىن جەتكىزۋدى فورۆاردتىق قارجىلاندىرۋدىڭ جا­ڭا تاسىلدەرى ەنگىزىلەتىنىن ايتا كەتكەن ءجون. اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى بۇل تا­سىل­دەردى ءۇش كەزەڭ ارقىلى جۇزەگە
اسىر­ماق.

ءبىرىنشى كەزەڭ كەيىننەن الىنعان كوكونىستەردى ماۋسىمارالىق كەزەڭدە نارىققا جەتكىزە وتىرىپ, كۇزگى جانە ەرتە پىسەتىن كوكونىستەردى فورۆاردتىق ساتىپ الۋدى قامتيدى. بۇل كوكونىستەر باعاسىنىڭ قىستىڭ اياعىندا جانە كوكتەمدە قاتتى قىمباتتاۋىنا بايلانىستى نازارعا الىنىپ وتىر. ەگىس جۇمىستارىن ۋاقتىلى جۇرگىزۋ ءۇشىن كوكونىس ءوندىرىسىن قارجىلاندىرۋ ءبىر جىل بۇرىن جۇزەگە اسىرىلادى. جاڭا تاسىلدەر وتكەن جىلدىڭ 25 قاراشاسىندا بەكىتىلگەنىن ەسكەرە وتىرىپ, 2023 جىلعى ەگىندى قارجىلاندىرۋ ەرتە ەگىن جيناۋ ءۇشىن 10 قاڭتارعا دەيىن جانە كۇزگى ەگىن جيناۋ ءۇشىن 1 اقپانعا دەيىن جۇزەگە اسىرىلادى.

ەكىنشى كەزەڭدە شيكىزاتتى ساتىپ الۋعا وڭدەۋشى كاسىپورىنداردىڭ اينالىم قاراجاتىن قارجىلاندىرۋ كوزدەلىپ وتىر. بۇگىنگى تاڭدا ساۋدا جانە ينتەگراتسيا مينيسترلىگى, وڭىرلەر مەن زاۋىتتار اراسىنداعى مەموراندۋم اياسىندا قانت زاۋىتتارىنىڭ اينالىم قاراجاتىن قارجىلاندىرۋ قولعا الىنىپ جاتىر. سونداي-اق قاراقۇمىق, كۇرىش جانە كۇنباعىس وندىرۋشىلەرىن وندەۋ كاسىپورىندارى ارقىلى فورۆاردتىق قارجىلاندىرۋ ماسەلەسى پىسىقتالۋدا. ونى ەنگىزۋ بيىل ناۋرىز ايىنان باستاپ جوسپارلانىپ وتىر.

ال ءۇشىنشى كەزەڭ – مەملەكەتتىك قولداۋ جانە ارزانداتىلعان استىقتى وتكىزۋ تەتىكتەرى ارقىلى قارجىلاندىرۋ. مۇنى 2023 جىلدىڭ ماۋسىم ايىنان باستاپ ەنگىزۋ جوسپارلاندى.

توقەتەرىن ايتقاندا, توقشىلىق زا­مان­نىڭ ورناۋى اۋىل شارۋاشىلىعىن قانشالىقتى دامىتۋىمىزعا بايلانىستى بولىپ تۇر. سوندىقتان سالاداعى بولىنگەن قارجى, قولعا الىنىپ جاتقان تىڭ تاسىلدەر وڭىنان ىسكە جاراپ, اۋىل حالقىنىڭ شا­ر­ۋاسى شالقيتىن, شەكەسى شىلقيتىن كۇن تۋا بەرسىن.