قازاقستان بۇل باعىتتا جوسپارلى شارالار جۇرگىزىپ وتىر. «جاسىل ەكونوميكاعا» كوشۋ جونىندەگى تۇجىرىمداما قابىلدانىپ, ىسكە اسىرىلۋدا, ءتيىمدى زاڭنامالىق بازا قۇرىلدى, وزىق حالىقارالىق تاجىريبەنى ەسكەرە وتىرىپ جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرىنىڭ (جەك) ەڭ ءتيىمدى جوبالارىن ىرىكتەۋ بويىنشا اۋكتسيوندىق ساۋدا-ساتتىق تەتىگى ەنگىزىلدى. ەلىمىز وندىرىلەتىن ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ جالپى كولەمىندە جەك-ءتىڭ ۇلەسىن 2030 جىلى 10%-عا دەيىن, ال 2050 جىلعا قاراي بالامالى ەلەكتر ەنەرگياسىمەن 50%-عا دەيىن جەتكىزۋ تۋرالى مىندەت قويدى. قابىلدانىپ جاتقان شارالاردىڭ ناتيجەسىندە بۇگىندە جيىنتىق قۋاتى 2 388 مۆت بولاتىن جەك-ءتىڭ 130 نىسانى جۇمىس ىستەپ تۇر. ورناتىلعان قۋاتتىڭ كوپ بولىگى – 48,2%-ى نەمەسە 1 150 مۆت كۇن ەلەكتر ستانسالارىنا, 40,0%-ى نەمەسە 1150 مۆت جەل ەلەكتر ستانسالارىنا, 11,7%-ى نەمەسە 280 مۆت گيدروەلەكتر ستانسالارىنا, از مولشەرى 1,82 مۆت بيوگازەلەكتر ستانسالارىنا تيەسىلى. بيىلعى 9 ايدا جەك وبەكتىلەرى وندىرگەن ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ كولەمى 3,9 ملرد كۆت-ساعاتتى قۇراپ, وتكەن جىلدىڭ وسى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 21%-عا ارتقان. سونىمەن جەك-ءتىڭ ۇلەسىنە ەلىمىزدە وندىرىلگەن بارلىق ەلەكتر ەنەرگيانىڭ 4,6%-ى كەلىپ تۇر.
بايقاپ وتىرعانىمىزداي, سوڭعى 5 جىلدا جەك وبەكتىلەرىنىڭ ورناتىلعان قۋاتى 7 ەسە (2017 جىلى 341 مۆت), ال جەك-ءتىڭ ۇلەسى 4 ەسە (2017 جىلى 1,1%) وسكەن. بۇل – «جاسىل» ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى سەرپىلىستىڭ ايقىن كورىنىسى.
اتالعان جەتىستىكتەردە قىزىلوردا وبلىسىنىڭ دا ۇلەسى بار. گەوگرافيالىق ورنالاسۋى مەن كليماتتىق جاعدايى ارقىلى ءوڭىردىڭ كۇن ەنەرگياسىن وندىرۋدە الەۋەتى جوعارى. كۇن ساۋلەسىنىڭ ۇزاقتىعى جىلىنا 2-3 مىڭ ساعاتتى قۇرايدى. بۇل ارتىقشىلىقتى ەسكەرە وتىرىپ, وڭىردە اتالعان ەنەرگيا كوزىن پايدالانۋعا ايرىقشا كوڭىل بولىنۋدە. بۇگىندە قىزىلوردا وبلىسىندا جيىنتىق قۋاتى 89 مۆت-تى قۇرايتىن 9 كۇن ەلەكتر ستانساسى جۇمىس ىستەيدى. ونىڭ ۇشەۋى سالىستىرمالى تۇردە ءىرى جانە شەتەلدىك ينۆەستورلاردىڭ قاتىسۋىمەن سالىنعان. ەڭ ءىرىسى سانالاتىن «Baikonyr solar» قازاق-بريتانيالىق كومپانياعا تيەسىلى قۋاتتىلىعى 50 مۆت كۇن ەلەكتر ستانساسى شيەلى اۋدانىندا ورنالاسقان. ال جالاعاشتا فرانتسيالىق «Total Eren» كومپانياسىنا تيەسىلى قۋاتتىلىعى 28 مۆت كۇن ەلەكتر ستانساسى, «Hevel» كومپانياسىنا تيەسىلى قۋاتتىلىعى 10 مۆت ەلەكتر ستانساسى بار. بۇل ءۇش كۇن ەلەكتر ستانساسىنىڭ قۇرىلىسى وڭىرگە 108 ملن دوللار ينۆەستيتسيا تارتۋعا, 60 جۇمىس ورنىن اشۋعا, ەلەكتر ەنەرگياسى تاپشىلىعىنىڭ ءبىر بولىگىن جابۋعا, سونداي-اق اتموسفەراعا شىعارىلاتىن CO2 شىعارىندىلارىن جىلىنا 122 مىڭ تونناعا ازايتۋعا مۇمكىندىك بەردى.
تاعى دا بىرقاتار كۇن ەلەكتر ستانساسىنىڭ قۇرىلىسى جوسپارلانۋدا. 2022 جىلدىڭ 10 قاراشاسىندا قۋاتتىلىعى 20 مۆت كۇن ەلەكتر ستانساسى جوباسىن ىرىكتەۋ بويىنشا اۋكتسيوندىق ساۋدا-ساتتىق ءوتتى. اۋكتسيون قورىتىندىسىمەن قازاقستاننىڭ «تەسيس» جشس كومپانياسى جەڭىمپاز بولىپ انىقتالدى. جوبانى ارال اۋدانىندا 50 گەكتار اۋماقتا ورنالاستىرۋ جوسپارلانۋدا. كەلىسىمشارت بويىنشا جوبانى ىسكە قوسۋ مەرزىمى – 2024 جىل. بۇعان قوسا, شيەلى اۋدانىندا تاعى ءبىر كۇن ەلەكتر ستانساسىنىڭ قۇرىلىسى كۇتىلۋدە. سونىمەن قاتار جەل ەنەرگياسىن جانە «جاسىل» سۋتەگىن ءوندىرۋ بويىنشا جوبالاردى وڭىردە ىسكە اسىرۋ ماسەلەلەرى پىسىقتالۋدا.
ايماقتا ءداستۇرلى ەنەرگيا كوزدەرىن دە دامىتۋ جالعاسۋدا. «Aksa energy» تۇرىك كومپانياسى قىزىلوردا قالاسىندا قۋاتتىلىعى 240 مۆت قازىرگى زامانعى جىلۋ بەرۋ ەلەكتر ستانساسىن سالۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋدە. ەلەكتر ستانساسىنىڭ قۋاتى ءوڭىردىڭ سۇرانىسىن تولىق قاناعاتتاندىرۋعا جەتەدى. وسىنىڭ ناتيجەسىندە قىزىلوردا وبلىسى ەلەكتر ەنەرگياسىن يمپورتتاۋشى ايماقتان ەكسپورتتاۋشىعا اينالادى.
جەك جوبالارى ينۆەستيتسيالىق پرەفەرەنتسيالار بەرۋ قارالعان قىزمەتتىڭ باسىم تۇرلەرىنىڭ تىزبەسى كىرەدى. «Kazakh invest» ۇلتتىق كومپانياسى «جاسىل» ەنەرگەتيكا بويىنشا جوبالاردى ىسكە اسىرۋشى ينۆەستورلارعا وقىتۋ ۆەبينارلارىن ۇيىمداستىرۋ ارقىلى اۋكتسيوندىق ساۋدا-ساتتىققا قاتىسۋعا, ينۆەستيتسيالىق كەلىسىمشارت جاساسۋعا جانە جوبالاردى سۇيەمەلدەۋگە قولداۋ كورسەتۋدە. تۇتىنۋشىلاردى ساپالى ەلەكتر ەنەرگياسىمەن قامتاماسىز ەتۋ – وڭىرلەردىڭ ەكونوميكالىق ورلەۋىنىڭ كەپىلى.
مۇرات بالاباەۆ,
«Kazakh invest» ۇك» اق قىزىلوردا وبلىسى بويىنشا وڭىرلىك ديرەكتورى
