ماڭدايشاداعى جازۋلار اۋىسقانىمەن...

مارتەبەسى كوللەدجدەرمەن تەڭەستىرىلگەن ليتسەيلەردىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسى, وقۋشىلاردىڭ الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق جاعدايى ءالى دە جاقسارتۋدى قاجەت ەتەدى. قازاقستانداعى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن دامىعان ەلدەردىڭ ساپالىق دەڭگەيىنە جەتكىزۋ ماسەلەسى بيىلعى ەلباسى جولداۋىندا ايرىقشا اتاپ ءوتىلدى. بۇل تالاپتىڭ كاسىپتىك جانە تەحنيكالىق وقىتۋ سالاسىنا تىكەلەي قاتىسى بارى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. وسىدان ەكى جىل بۇرىن ۇكىمەتتىڭ ارنايى شەشىمىمەن جالپى جۇمىسشى ماماندارىن ازىرلەۋمەن اينالىساتىن كاسىپتىك ليتسەيلەردىڭ مارتەبەسى كوللەدجدەرمەن تەڭەستىرىلىپ, باسەكەلەستىك جاعدايىنداعى بىلىكتىلىك سۇرانىسىن وتەۋگە ماڭىز بەرىلۋى سوندىقتان. ءبىز جۇرگىزىلىپ جاتقان رەفورمالىق قادامدارعا بايلانىستى جاڭا وقىتۋ جۇيەسىن ەنگىزۋ, ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازانى نىعايتۋ, وقىتۋشىلار قۇرامىنىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ, زاماناۋي ءادىس-تاسىلدەردى قولدانۋ, باسقا دا ماسەلەلەر توڭىرەگىندە سالا ماماندارىمەن اڭگىمەلەسكەن ەدىك. – قازىرگى تاڭدا ءسوز ەتكەلى وتىرعان سالاداعى جاعداي كانداي؟ – الما قۇسايىنوۆا, وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسى كاسىپتىك ءبىلىم جانە كادرلاردى دايارلاۋ ءبولىمىنىڭ باسشىسى: كاسىپتىك جانە تەحنيكالىق ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنە قاراستى 30-دان استام وقۋ ورىندارىندا وقيتىن 15 مىڭنان استام وقۋشى 75 ماماندىق بويىنشا 29 كاسىپكە باۋلىنادى. بەرتىنگە دەيىن ولار ليتسەي جانە كوللەدج دەپ ەكى بۋىنعا ءبولىنىپ كەلسە, ۇكىمەتتىڭ 2012 جىلعى № 321 قاۋلىسىمەن 17 كاسىپتىك ليتسەيگە كوللەدج مارتەبەسى بەرىلدى. وسىعان وراي, ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ نورماتيۆتىك قۇجاتتارىنا سايكەس جاڭا وقۋ ستاندارتتارى ەنگىزىلدى. كاسىپتىك ليتسەيلەر تاس قالاۋشى, سىلاقشى, بالتاشى, ارلەۋشى سەكىلدى جالپى جۇمىسشى ماماندىقتارىنا وقىتىپ كەلسە, ەندى شەبەر, تەحنيك, تەحنولوگ سەكىلدى ورتا باسشىلىق كادرلارىن دايىنداۋ قۇقىعى قوسا بەرىلدى. – ورال تولەباەۆ, قۇرىلىس كوللەدجى­­نىڭ اعا شەبەرى: جاسىراتىنى جوق, كەڭەستىك كەزدە سپتۋ, گپتۋ-لارعا ۇلگەرىمى تومەن, ءتارتىبى ناشار مەكتەپ وقۋشىلارى ەرىكسىز جىبەرىلەتىن. وعان بالالار تۇگىل اتا-انالاردىڭ وزدەرى قارسىلىق تانىتا المايتىن. وسىنداي سولاقاي ساياسات سالدارىنان بۇل وقۋ ورىندارى جونىندە سىڭارجاق پىكىر, جاداعاي تۇسىنىك قالىپتاستى. قالاي دەسەك تە, قالالىق جانە اۋىلدىق كاسىپتىك-تەحنيكالىق ۋچيليششەلەر ەلىمىزدە جۇمىسشى ماماندىعىنا دەگەن قاجەتتىلىكتى وتەگەن بىرەگەي جۇيە بولعانىن مويىنداۋ كەرەك. كەيىن زامان اعىمىنا وراي ليتسەيلەرگە اينالدىرىلىپ, ءبىرىنشى كەزەكتە از قامتىلعان, كوپ بالالى وتباسىلاردىڭ بالالارى كەلەتىن بولدى. ءبىز جىلىنا 280-300 ۇمىتكەردى ورنالاستىرامىز, كوپشىلىگى اۋىلدىق جەرلەردەن. نەگىزىنەن 9-سىنىپ بىتىرگەندەردى قابىلداپ, بيۋدجەت ەسەبىنەن وقىتامىز. 11-سىنىپ بىتىرگەندەر گازبەن دانەكەرلەۋشى جانە جيھاز جاساۋ ماماندىقتارىنا قابىلدانادى. ەندى بۇلاردىڭ قاتارىنا باسقارۋشىلىق قىزمەتىن مەڭگەرگەن ماماندىقتار قوسىلىپ, وقۋ مەرزىمى ۇزارتىلدى. كاسىپتىك-تەحنيكالىق ءبىلىم بەرۋ سالاسىنا ىرگەلى وزگەرىستەردىڭ ەنگىزىلىپ جات­قانى قۋانتادى. ايتسە دە, ماتەريالدىق-تەحني­كالىق بازا تۇبەگەيلى جاڭارتۋدى قاجەت ەتەدى. كاسىپتىك قۇرالدارمەن تولىقتىرۋ 40-45 پايىزدى عانا قۇرايدى. بىزدە ءالى كۇنگە دەيىن جاتاقحانا, اكت, سپورت زالدارى جوق. وقۋشىلاردىڭ باسىم كوپشىلىگى ەلدى مەكەندەردەن كەلىپ وقيتىنىن ەسكەرسەك, پاتەر جالداۋعا ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ شاماسى جەتە بەرمەيدى. سوندىقتان تۇيتكىلدى پروبلەمالاردى شەشۋدىڭ كەشەندى شارالارىن رەسپۋبليكالىق قۇزىرلى ۆەدوموستۆولار جەدەل قاراستىرسا دەگەن تىلەگىمىز بار. – روزا ءبىرىمجانوۆا, پەتروپاۆل قۇرىلىس-ەكونوميكا كوللەدجى ديرەكتورىنىڭ وقۋ ءىسى جونىندەگى ورىنباسارى: مەكتەپتى جاقسى اياقتاعان تۇلەكتەر جوعارى ءبىلىم الۋعا ۇمتىلاتىنى بەلگىلى. ال, «ورتاشا» وقىعاندار مەن وتباسىنىڭ الەۋمەتتىك جاعدايى تومەن بالالار «جەردە قالماس ءۇشىن» كوللەدجدەردە وقۋعا تىرىسادى. ولاردىڭ 20-30 پايىزدايى اتا-انالارىنىڭ اقىل-كەڭەسىمەن كەلسە, ارالارىندا اۋلەت كاسىبىن جالعاستىرۋشىلار دا جوق ەمەس. مىنەز-قۇلقى, ۇلگەرىمى, ويلاۋ قابىلەتى ارقيلى جاستاردى وقىتۋدىڭ, تاربيەلەۋدىڭ ەلەۋلى قيىندىقتارى كەزىككەنىمەن, «جامان» دەي بەرگەننەن «جاقسىسىن» كىم بەرە قويسىن؟ ءبىزدىڭ كوللەدجدىڭ تاريحى ارىدەن باس­تا­لاتىندىقتان, جيناقتاعان ءىس-ءتاجى­ريبەمىز مول. وبلىستاعى ۇزدىك وقۋ ورىن­دارىنىڭ ءبىرىمىز. كۇندىزگى بولىمدەگى 1400, سىرتتاي بولىمدەگى 270 وقۋشى 10 ماماندىق بويىنشا ءبىلىم الادى. ولاردىڭ 7-ءۋى قۇرىلىس جانە تەحنولوگيا, قالعاندارى گۋمانيتارلىق جانە قارجىلىق-ەسەپ بولىمدەرىندە وقيدى. جوعارى وقۋ ورنىن بىتىرۋشىلەردىڭ ءبارى بىردەي ورتا بۋىن ماماندارى بولا بەرمەيدى عوي. سول سەبەپتى, تەحنيك-قۇرىلىسشى, تەحنيك-تەحنولوگ, تەحنيك-باعدارلاماشى سەكىلدى جاڭا كاسىپتىك باعدار بەرۋ بولىمدەرى اشىلدى. – جاس مامانداردى جۇمىسقا ورنالاس­تىرۋ جايى قالاي شەشىلگەن؟ – ا.قۇسايىنوۆا: بىلتىر 4 مىڭعا جۋىق مامان ءوندىرىس ورىندارىنا جولداما الىپ, مەملەكەتتىك تاپسىرىس اياسىندا 80 پايىزدايى جۇمىسقا ورنالاستى. دۋالدى وقىتۋ جۇيەسىنە 6 كوللەدج كوشىرىلدى. 3 كوللەدج «كاسىپتىك-تەحنيكالىق ءبىلىمدى جاڭعىرتۋ» جوباسى شەڭبەرىندە 380 مىڭ دوللار حالىقارالىق گرانتتى, 4 كوللەدج 9001-2001 ساپا سەرتيفيكاتىن يەلەندى. جىل وتكەن سايىن ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جاراقتاندىرۋعا بولىنەتىن قارجى مولشەرى كوبەيگەنىمەن, ءالى جەتكىلىكسىز. بىلتىر بۇل ماقسات ءۇشىن 125 ميلليون تەڭگە جۇمسالسا, بيىل بولىنگەنى– 175 ميلليون. بىرنەشە جىلدان بەرى مەملەكەتتىڭ قولداۋىمەن جاس مامانداردىڭ الەۋمەتتىك قورعالۋىن قامتاماسىز ەتەتىن بىرقاتار جوبالار ىسكە اسىرىلىپ كەلەدى. سولاردىڭ ءبىرى «ديپلوممەن – اۋىلعا!» باعدارلاماسى بويىنشا جاستاردىڭ ەلدى مەكەندەردە جۇمىس ىستەۋىنە ناقتى جاعدايلار تۋدىرىلدى. سوڭعى ءۇش جىلدا وسى باعدارلاما نەگىزىندە 1,5 مىڭداي مامان اۋىلدارعا تارتىلدى. دەگەنمەن, ولاردىڭ اراسىندا كاسىپتىك جانە تەحنيكالىق ماماندىق يەلەرىنىڭ ۇلەسى تومەن. – ر.ءبىرىمجانوۆا: ەلباسى ءبىر جول­داۋىندا قازاقستانداعى ادامي كاپيتالدىڭ ساپالى ءوسۋ تالاپتارىن تەرەڭنەن تولعاي كەلىپ, «مەديتسينا ينستيتۋتىن بىتىرگەن تۇلەك بىردەن دارىگەر بولىپ شىعا المايدى. پوليتەحنيكالىق جوو-نى تامامداعان تۇلەك ءالى دە بولسا ينجەنەر ەمەس. وعان ءوزىنىڭ مامان ەكەنىن دالەلدەۋگە تۋرا كەلەدى. بۇكىل الەمدەگى ءتارتىپ وسىنداي», دەگەن ەدى. بۇل ويىن «قازاقستاننىڭ الەۋمەتتىك جاڭعىرتىلۋى: جالپىعا ورتاق ەڭبەك قوعامىنا قاراي 20 قادام» اتتى تالدامالى ماقالاسىندا ودان ءارى تەرەڭدەتىپ, جاپپاي ماماندىقتار كادرلارىنىڭ جەتىسپەۋشىلىگىن ەڭسەرۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن وسى زامانعى قولدانبالى بىلىكتىلىك ورتالىقتارىن قۇرۋ­دىڭ, وقۋ ۇدەرىسىنىڭ پراكتيكالىق جاعىنا جەتكىلىكتى كوڭىل ءبولۋدىڭ, دۋالدى كاسىبي ءبىلىم بەرۋدى دامىتۋدىڭ, وقۋشىلاردىڭ جەكە ەرەكشەلىكتەرىن جەتە ەسكەرۋدىڭ ما­ڭىز­دىلىعىن اتاپ كورسەتكەن بولاتىن. سونداي-اق بالالاردى, جاسوسپىرىمدەر مەن جاستاردى ولاردىڭ ەسەيۋى مەن تابىستى الەۋمەتتانۋىنىڭ دارا مىندەتتەرىن شەشۋگە باعىتتايتىن رۋحاني-پاراساتتىلىق تاربيە تاسىلدەرىنىڭ جەتكىلىكسىزدىگى, ءىس جۇزىندە, بۇكىل وقۋ-تاربيە ۇدەرىسى ەسكىرگەن ادىستەمەلەرگە نەگىزدەلگەنى, يننوۆاتسيالىق كۋرستار وقى­تىلمايتىنى وتكىر سىنعا الىنعان ەدى. ونىڭ تەرىس سالدارى قازىردىڭ وزىندە ءبىلىنىپ, جاس­تاردىڭ ەداۋىر بولىگىنىڭ الەۋمەتتىك ين­فان­تيليزمىنە, ياعني ەرەسەك ومىرگە بەيىم­دەلە الماۋى, باسقا دا كەلەڭسىزدىكتەرگە ۇرىندىرىپ جاتقانى جاسىرىن ەمەس. وسى تۇرعىدان ءسوز قوزعايتىن بولساق, مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ ۇلگى-قالىپتارىنىڭ ساقتالۋى مەن ورىندالۋى, قولجەتىمدىلىگى قانداي دارەجەدە دەگەن ساۋال كولدەنەڭدەيدى. ويتكەنى, بۇل وقۋ ورىندارىنداعى وقۋشىلاردىڭ باسىم بولىگى اۋىلداردان كەلگەن. ەكىنشىدەن, ولاردىڭ نەگىزىنەن 9 جىلدىق بىلىممەن تۇسەتىنىن ەسكەرسەك, مەكتەپ پەن كوللەدج اراسىن جالعاس­تىرۋ­شى, بايلانىستىرۋشى دانەكەر, بۋىن رەتىندە ساپالى ءبىلىمدى قامتاماسىز ەتىپ وتىر ما دەگەن سۇراق تۋادى. پرەزيدەنتتىڭ «بۇگىنگى تاڭدا قازاقستاندىق ءبىلىم بەرۋ جۇيە­سىندە وقۋ ۇدەرىسىنىڭ پراكتيكالىق جاعىنا جەتكىلىكتى كوڭىل بولىنبەيتىنىن, وقۋ­شىلاردىڭ جەكە ەرەكشەلىكتەرى ناشار ەسكەرىلەتىنىن» ەرەكشە ەسكەرتۋىنەن قورىتىندى شىعارا وتى­رىپ, وقىتۋ ۇدەرىسىنە قازىرگى زامانعى ءادىس­تەمەلەر مەن تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋگە ۇم­تىلعانىمىز ابزال. 2012 جىلدان بەرى قازاق­ستان-نورۆەگيا بىرلەسكەن جوباسىن قولدانىپ كەلەمىز. بۇل باعدارلاما بويىنشا وندىرىستىك تاجىريبەگە كوپ ۋاقىت بولىنەدى جانە دە ورتا بۋىن مامانىنا جالپى جۇمىسشى كاسىبى قوسا بەرىلەدى. وقۋعا كەلەتىن تالاپكەرلەردىڭ بىلىمگە ۇمتىلىسى مەن تالابىنىڭ جاقسارعانى بايقالادى. وتكەن جىلى قۇرىلىسشىلاردىڭ 70, تەحنيك-تەحنولوگتاردىڭ 95 پايىزى جۇمىسپەن قامتىلدى. – سوزدەرىڭىزدەن اڭعارىلعانداي, جاستاردىڭ تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم الۋعا تارتىلۋى ءالى دە كەمشىن ءتۇسىپ جاتقان سياقتى. پروبلەمالاردى تاراتىپ ايتساڭىزدار؟ – و.تولەباەۆ: زامان اعىمىنا قاراي جاڭا ماماندىقتار اشۋعا قانشا تالپىنساق تا, قاۋقارسىزبىز. ويتكەنى, وقۋ كابينەتتەرى مەن شەبەرلىك الاڭدارى تاپشى. وڭتايلاندىرۋ كەزىندە «جول-قۇرىلىس كولىكتەرىن تەحنيكالىق پايدالانۋ» ماماندىعى بويىنشا كران ءماشينيسىن دايارلايتىن ءبولىم جابىلىپ قالعان ەدى. وسى ءۇردىستى قايتادان ەندىرىپ جاتىرمىز. بىراق ورىننىڭ تارلىعىنان قۇرىلىس ۇيىمدارىنىڭ بازاسىن پايدالانۋعا تۋرا كەلەدى. ايتپەسە, ويعا العان جاقسى جوبالار بارشىلىق. بولاشاق سانتەحنيكتەر مەن گازبەن دانەكەرلەۋشىلەر دە ءبىر كابينەتتى يەمدەنىپ وتىرعان جايلارى بار. تالاپ بويىنشا بولەك بولۋى كەرەك. بۇرىن ليتسەي وقۋشىلارى بيۋدجەت ەسەبىنەن ءبىر مەزگىل تەگىن تاماقتاناتىن. مۇنىڭ ءوزى از قامتىلعان, كوپ بالالى وتباسىلار ءۇشىن اجەپتاۋىر سەپ ەدى. قازىر كوللەدج قاراجاتى ەسەبىنەن ۇيىمداستىرۋعا ءماجبۇرمىز. جاقسى وقىعان وقۋشى عانا شاكىرتاقىعا ىلىگەدى, بىزدە ولاردىڭ سانى – 120. جاتاقحانانىڭ جوقتىعىن جوعارىدا ايتتىق. پاتەر جالداپ تۇراتىندار قايتىپ كۇن كورمەك؟ بىزدىڭشە, وقۋ ۇلگەرىمىمەن قاتار قوعامدىق جۇمىسقا دەگەن بەلسەندىلىگى, وتباسىلىق جاعدايى دا ەسكەرىلگەنى ءجون بولار ەدى. كەيدە وسكەلەڭ ۇرپاققا ساپالى ءبىلىم بەرۋ, كاسىپتىك باعدارلاۋ نەگىزى مەكتەپتەن قالاناتىنىن ەستەن شىعارىپ الاتىن سياقتىمىز. بولاشاق كاسىبي مامان ازىرلەۋدىڭ وسى ءداستۇرى ءۇزىلىپ قالدى. اينالىپ كەلگەندە, ءبىلىم كاپيتالىنىڭ قايتارىمى كوللەدج ۇجىمدارىنان عانا تالاپ ەتىلەدى. ال, مەكتەپ, اتا-انا جاۋاپكەرشىلىگى ايتىلا بەرمەيدى. – ر.ءبىرىمجانوۆا: ولقى تۇستىڭ ءبىرى – جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ الەۋمەتتىك سەرىك­تەس­تىكتەن قاشقاقتايتىنى. وبلىستاعى س.حام­زين, ن. تيموفەەۆ سەكىلدى تۇسىنىستىكپەن قارايتىن باسشىلاردىڭ قاتارى سەلدىر. كوبى جۇمىس اۋقىمىنىڭ ازدىعىن سىلتاۋراتىپ, ەكىجاقتى كەلىسىمگە قول قويۋعا ق ۇلىقسىز. تاجىريبەسىز جاستاردى قاراماعىنا الىپ, كاسىبىنە بەيىمدەۋدەن, داعدىلاندىرۋدان, بىلمەگەنىن ۇيرەتۋدەن جالت بەرەتىنى وكىنىشتى-اق. ەكىنشىدەن, نور­ماتيۆتىك بازالار ەسكىرگەن, قايتا قاراۋ, جەتىلدىرۋ كەرەك. ۇشىنشىدەن, ءبىر مامان­دىق بويىنشا ديپلوم الىپ, الايدا, باس­قا سالادا ەڭبەك ەتىپ جۇرگەندەردىڭ قاتا­رى ازايۋدىڭ ورنىنا كوبەيىپ بارادى. سوڭعى جىلدارى قۇقىقتانۋشىلارعا سۇ­رانىس ءبىرشاما باسەڭدەدى. ءبىز وسىنداي باسى ارتىق ماماندىقتاردى بارىنشا قىس­قارتىپ, كەرىسىنشە, بۇگىنگى كۇنى ۇلكەن سۇ­رانىسقا يە قۇرىلىس بۇيىمدارى مەن قۇرى­لىمدارى ءوندىرىسى, كونديتەر تاعامدارى سەكىلدى ماماندىق يەلەرىن دايارلاۋعا كوشتىك. مەنىڭشە, ءتيىستى ورىندار ەڭبەك رىنوگىن زەرتتەپ, تاپسىرىس پەن ۇسىنىستى تارازىلاپ وتىرسا, دۇرىس بولار ەدى. ءبىز نارىق رەتتەيدى دەي سالامىز. وقۋشىلار مەن وقىتۋشىلار ءۇشىن قاجەت ساپالى وقۋ قۇرالدارى قات. اسىرەسە, قازاق بولىمدەرىندە جەتىسپەيدى. امالسىزدان, ورىسشا وقۋلىقتاردى پايدالانامىز. – ا.قۇسايىنوۆا: ءيا جاس مامان­دارى­مىزدىڭ ءبىلىمى مەن تاربيەسى نارىق تالابى­نا جاۋاپ بەرە الا ما دەگەن ماسەلە توڭىرەگىندە ويلاناتىن تۇستار از ەمەس. 2011 جىلعا قاراعاندا كاسىپتىك-تەحنيكالىق كوللەدج وقۋشىلارىنىڭ 1331-گە ازايعانى بايقالادى. ونىڭ ءبىر سەبەبىن جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتە بالالار سانىنىڭ ازايۋىمەن تۇسىندىرسەك, قارجى تاپشىلىعىنان جاڭا وقۋ ورىندارى مەن جاتاقحانالار سالۋ– كۇرمەۋى قيىن ماسەلەلەردىڭ ءبىرى. مۇنداي قۇرىلىس ورىندارىن جامبىل, شال اقىن, مامليۋت اۋداندارىندا سالۋ جوسپارلانعانمەن, كەشىكتىرىلىپ كەلەدى. 6 كوللەدج بەيىمدەلمەگەن عيماراتتارعا ورنالاسقان. الەۋمەتتىك سەرىكتەستىك تۋرالى زاڭنامانى قايتا قاراپ, تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ كەرەك سەكىلدى. ولاي دەيتىنىم, كاسىپتىك-تەحنيكالىق ءبىلىم بەرۋ سالاسىن دامىتۋعا جۇمىس بەرۋشىلەر مىندەتتەلمەگەن. ناقتى تالاپ قويىلماعاننان كەيىن جۇمىس ورنى بولا تۇرا, جاس مامانداردى قابىلداۋدان تارتىنشاقتايدى. سونداي-اق, ءىرى شارۋاشىلىقتاردىڭ ەسەبىنەن مامانداردى وقىتۋدىڭ, كوللەدجدەرگە تەحنيكا ساتىپ اپەرۋ تاجىريبەسىن ورنىقتىرۋدىڭ مەزگىلى جەتتى. ويتكەنى, سەرىكتەستىكتەردە كوبىنە «دجون دير», « كلااس» سياقتى جاڭا ۇلگىدەگى شەتەلدىك تەحنيكالار جۇمىس ىستەيدى. ولاردى ساتىپ الۋعا كوللەدجدەردىڭ مۇمكىندىگى جوق. سونىڭ سالدارىنان جاستار يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق جاڭاشىلدىقتاردان سىرت قالىپ, ءوز ماماندىعىنا بەيىم بولماي شىعادى. – سەرگەي تيموفەەۆ, كاسىپكەرلەر پالاتاسى جانىنداعى ساراپتاۋ كەڭەسىنىڭ توراعاسى, «وسنوۆانيە» جشس-ءنىڭ ديرەكتورى: سوڭعى جىلدار بەدەرىندە وبلىستا قۇرىلىس يندۋسترياسىنىڭ جاقسى دامىپ كەلە جاتقانىن بايقاۋعا بولادى. بىلتىر قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ كولەمى 18 پايىزعا ارتىپ, 34 ميلليارد تەڭگەنى قۇرادى. 115 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلىپ, جوسپار ارتىعىمەن ورىندالدى. بيىل 13 كوپ پاتەرلى تۇرعىن ءۇي, سپورت سارايىن, 4 ەمحانا, 2 مەكتەپ, وسىنشا دەنەشىنىقتىرۋ-ساۋىقتىرۋ كەشەنىن, 40-قا جۋىق سۋ جۇيەلەرى وبەكتىلەرىن, باسقا دا عيماراتتار سالۋ سەكىلدى مىندەتتەر تۇر. الايدا, جاس كادرلاردى تاڭداۋدا, ورنىقتىرۋدا كوپ قينالامىز. ونىڭ باستى سەبەپتەرىنىڭ ءبىرى – جالاقىنىڭ ازدىعى. سونىڭ سالدارىنان جاستار ماماندىقتارى بويىنشا جۇمىس اتقارعىلارى كەلمەيدى. ءبىز ءالى كۇنگە دەيىن ەسكى نورماتيۆتىك-سمەتالىق قۇجاتتار بويىنشا جۇمىس ىستەپ كەلەمىز. مىسالى, تاس قالاۋشىعا اتقارعان ءبىر تەكشە مەتر جۇمىس اۋقىمى ءۇشىن بار-جوعى 1800 تەڭگە تولەنەدى. ءبىز ءوز ەسەبىمىزدەن 2-3 ەسە تولەۋگە ءماجبۇرمىز. ويتپەگەن جاعدايدا تۇراقتاندىرۋ – ۇلكەن كۇش. جاز ايلارىندا جاس ماماندار ەڭبەكاقى الدەقايدا جوعارى جاقتارعا بارىپ, جالدانعاندى ءجون كورەدى. جاعداي وسىلاي جالعاسا بەرسە, بارىمىزدان ايىرىلىپ قالۋىمىز عاجاپ ەمەس. جارمەڭكەلەرگە قاتىسىپ جۇرگەندە ءبىر باي­قاعانىمىز, بوس جۇمىس ورىندارى جەتەرلىك. الايدا, كاسىپتىك-تەحنيكالىق ماماندىق يەلەرىنە ىڭعايلى جۇمىس تابىلا تۇرا, بارعىلارى كەلمەيدى, «قارا جۇمىس­تان» قاشقاقتايدى. بىلىكتىلىگىنىڭ ازدى­عىنا, تاجىريبەسىنىڭ جوقتىعىنا قاراماس­تان كوزدەيتىندەرى – جوعارى جالاقى. ءار وقۋشىنى وقىتۋعا ايىنا 50-60 مىڭ تەڭگە جۇمسالاتىنىن ەسەپتەسەك, مەملەكەتتىڭ قان­شاما قاراجاتى جەلگە ۇشتى دەي بەرىڭىز. ديپلومى بار 700-دەن استام جاستىڭ باسقا كاسىپتەرمەن شۇعىلدانۋى – سونىڭ ءبىر دالەلى. جاستار – ەلىمىزدىڭ بولاشاعى, ادامي كاپيتالىمىز. وسى ورايدا, كاسىپتىك-تەحنيكالىق كوللەدجدەردە ساباق بەرەتىن وقىتۋشىلاردىڭ بىلىكتىلىگى, شىعارماشىلىق الەۋەتى قانداي دارەجەدە, بولاشاق ماماندار ازىرلەۋگە قانداي ۇلەس قوسىپ ءجۇر دەگەن ساۋال توڭىرەگىندە دە ويلانعانىمىز ابزال. وندىرىستىك تاجىريبەگە كەلگەن وقۋ­شى­لاردىڭ ءبىلىم تايىزدىعىنا, ىنتا-جىگەرىنىڭ تومەندىگىنە قاراپ وقۋ-تاربيە قىزمەتىنىڭ, كاسىبي ساپا دەڭگەيىنىڭ ءالى ءبىر جۇيەگە تۇسپەگەنىن, جاڭاشىل ىزدەنىستەردىڭ ازدىعىن, نارىق جاعدايىنداعى ومىرلىك ۇستانىمداردىڭ, رۋحاني قۇندىلىقتاردىڭ, ۇسىنىستار مەن تالاپتاردىڭ جەتە ەسكەرىلە بەرمەيتىنىن, ءبىلىم بەرۋدىڭ الەمدىك ستاندارتتارىنان الشاق جاتقانىن بايقاۋعا بولادى. مەنىڭشە, كاسىبي بىلىكتىلىك دەڭگەيىن انىقتايتىن تەست سىناقتارىن جۇرگىزۋ جاتتاندىلىعىنان ارىلىپ, تالاپتى بارىنشا كۇشەيتكەن ءجون. اڭگىمەلەسكەن ءومىر ەسقالي, «ەگەمەن قازاقستان». سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى.