سەرىك پىراليەۆ,
اباي اتىنداعى قازۇپۋ رەكتورى,
ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ كوررەسپوندەنت-مۇشەسى,
پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور.
الماعايىپ زاماندا العا باستار جول ىزدەگەن تالاي-تالاي الپاۋىت ەلدەردىڭ تىعىرىققا تىرەلىپ وتىرعانى – شىندىق. دۇنيەجۇزىلىك ەكونوميكالىق داعدارىس, حالىقارالىق ساياساتتاعى شيەلەنىس, رۋحاني-مادەني دامۋداعى ىركىلىس كوپتەگەن حالىقتاردى, ولاردىڭ ساياساتكەرلەرىن الاڭداتادى. وسىنداي قىستالاڭ ساتتە تىڭ جول ىزدەۋ ۇدەرىسى ەۋرازيالىق كەڭىستىكتە دە الدەقاشان باستالعان بولاتىن. ويتكەنى, مىناۋ جاھاندانۋ زامانىندا مۇددەلەرى ۇقساس, حالىقتارى ەتەنە تانىس, گەوساياسي جاعدايلارى جاقىن مەملەكەتتەردىڭ ۋاقىت سىنىنا بىرلەسىپ قانا توتەپ بەرە الاتىندىعىن ويى العىر, كورەگەن ساياساتكەرلەر تۇسىنە باستاعان ەدى. بىراق, وسى ويدى جۇزەگە اسىراتىن ناقتى باعىتتى قازاقستان مەملەكەتىنىڭ كەمەڭگەر باسشىسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ ءبىرىنشى بولىپ نۇسقاعانى – تاريحي شىندىق. توقسانىنشى جىلدارى-اق ءبىزدىڭ ەلباسىمىز بۇل يدەيانى م.ۆ.لومونوسوۆ اتىنداعى ماسكەۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندە وقىعان دارىسىندە جالپاق جۇرتقا جاريا قىلعان. سونى لەپكە, ويعا قونار ورالىمدى ۇسىنىسقا مەملەكەت باسشىلارى, ءار ەلدىڭ ساياساتكەرلەرى ەلەڭ ەتكەنىمەن, بۇل باعىتتا ەلەۋلى ىستەر قولعا الىنا قويمادى. اركىم ءوز حالقىنىڭ قامىن, ءوز ەلىنىڭ عانا ەرتەڭىن ويلاۋدان اسا المادى. ن.ءا.نازارباەۆتىڭ ەۋرازيالىق ەلدەردىڭ ورتاق مۇددەسىن ويلاپ, ورتاعا سالعان ويتۇرتكىسىن جەتە باعالاماي كەلدى. ءسويتىپ, ارادا جىلدار وزدى. ۋاقىت وتكەن سايىن قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ كەمەل ويىنان شىققان كورەگەن يدەياسىنىڭ دۇرىستىعى ايقىندالا ءتۇستى.
ەندى, مىنە, پرەزيدەنتىمىز ن.ءا.نازارباەۆتىڭ باستاماسىمەن وسى ءبىر ەلدەر اراسىن جاقىنداتار, بەرەكە, بىرلىككە شاقىرار, ۇجىمداسىپ, ۇلى ماقساتقا ۇمتىلدىرار قۇندى قۇجاتقا قازاقستاننىڭ باس قالاسىندا قول قويىلدى. دەمەك, ەلباسىمىزدىڭ سارابدال ساياساتى, ساڭلاق ويى سالتانات قۇردى. قايىرلى بولعاي!
ەۋرازيالىق ينتەگراتسيالىق ۇدەرىستەردى كەڭەيتۋدى كوزدەيتىن, بارلىق مەملەكەتتەردىڭ ءمۇددەلەرى ەسكەرىلگەن ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق تۋرالى شارتتىڭ ءبىزدىڭ ەگەمەندى ەلىمىزگە دە بەرەرى مول ەكەنىنە كامىل سەنەمىز. ەڭ الدىمەن, بۇل قۇجات اياسىندا اتقارىلار ىستەردىڭ ەلىمىزدىڭ ەرتەڭى – جاستارعا تىكەلەي قاتىسى بار دەپ ويلايمىن. باستىسى – قايراتتى, قارىمى مول جاستار ءۇشىن جۇمىس ورىندارى كوبەيەدى, جاس مامانداردىڭ دا سۇيىكتى ىسىمەن اينالىسۋىنا ءمۇمكىندىك مولايادى. ءبىلىم الۋ كەڭىستىگى كەڭيدى. تالاپتى جاستار ەۋرازيالىق وداققا مۇشە ەلدەردىڭ كەز كەلگەن قالاسىندا ەركىن ءجۇرىپ, تۇرىپ, ءبىلىم الا الادى, عىلىمي جۇمىسپەن اينالىسۋلارىنا كەڭ جول اشىلادى. كورشىلەس ەلدەردىڭ, ولار ارقىلى باسقا جۇرتتاردىڭ دا رۋحاني قۇندىلىقتارىن, عىلىمي جەتىستىكتەرىن, مادەنيەتى مەن ادەبيەتىن, ونەرىن جەتىك بىلۋگە زور مۇمكىندىكتەر الادى.
مەنىڭ ويىمشا, ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق قۇرۋ تۋرالى شارتقا قول قويىلۋى – جارقىن بولاشاقتىڭ كىلتىن قولعا الۋ. ەندى وسى يگىلىكتى دۇرىس پايدالانىپ, اركىم ءوز سالاسىندا ايانباي ەڭبەك ەتۋى ءتيىس.
الماتى.
ەل قۋاتى ارتادى
ءلاززات نۇرداۋلەتوۆا,
№17 مەكتەپتىڭ قۇقىق جانە قوعامتانۋ ءپانىنىڭ مۇعالىمى.
پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ وسىدان 20 جىل بۇرىن ايتقان يدەياسى سان كەدەرگىدەن ءوتىپ كۇنى كەشە استانادا قازاقستان, رەسەي, بەلارۋس مەملەكەتتەرى پرەزيدەنتتەرىنىڭ ەۋرازيالىق وداق قۇرۋعا قول قويۋ راسىمىمەن جۇزەگە استى. بۇل ءبىز ءۇشىن عانا ەمەس ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداققا مۇشە بولعان ءۇش ەلدە تۇراتىن ميلليونداعان حالىق ءۇشىن ۇلكەن قۋانىش. مۇنى ەل ەكونوميكاسىن وركەندەتۋگە اشىلعان جارقىن جول دەپ تۇسىنگەن دۇرىس. وندا ەش ساياساتسىز تازا ەكونوميكالىق قارىم-قاتىناس بولادى. سوندىقتان, بۇگىنگى قوعامنىڭ قوزعاۋشى كۇشىنىڭ ءبىرى بيزنەسمەندەر الەمدىك رىنوكقا اشىلعان جولدى ءتيىمدى پايدالانار دەپ ءۇمىت ارتامىز. تەك زاڭناما شەڭبەرىندە ادال دا تازا ەڭبەك مۇراتقا جەتكىزەتىنىن ەستە ۇستاعان ءلازىم.
وسىناۋ يگىلىكتى تەلەديداردان كورىپ وتىرىپ ءبىر بايقاعانىم, اتالعان ءۇش ەل باسشىلارى كوڭىلدى بولدى. جارقىن جۇزدەرىنەن ەل ءۇشىن اتقارىلعان جاقسىلىقتىڭ نىشانى ءبىلىنىپ تۇردى. تاۋبە! وركەنيەت جولىندا دامىعان ەلدەردەگىدەي ءبىزدىڭ ەلدە دە تابىس كوزى ءۇستى-ۇستىنە اشىلسا – حالقىمىز باي دا قۋاتتى تۇراتىنى حاق. ەلدە بارشىلىق مول بولسا قۇبا-قۇپ. سوندىقتان ەشقانداي كۇدىكسىز ەلباسىنا ارتقان سەنىمىمىزدى بۇرىنعىدان دا ارتتىرىپ ەلباسىمىزعا ىلەسە بىلسەك نۇر ۇستىنە نۇر.
تالدىقورعان.
ۇيلەسىمدىلىك قاشاندا جاقسىلىققا باستايدى
بوريس كامىنين,
«اقتوبەرەنتگەن» اق ستراتەگيالىق دامۋ جونىندەگى ديرەكتورى.
ءبىزدىڭ كاسىپورىن بۇرىننان دا تاۋەلسىز مەملەكەتتەرگە ءونىمدەرىن وتكىزىپ جۇرگەن ءوندىرىس ورنى ەدى. ءبىز كەڭەس وداعى كەزىندە ءونىمدەرىمىزدى ەۋروپا ەلدەرىنە دەيىن شىعارىپ جۇردىك. وداقتاس رەسپۋبليكالاردىڭ ەكونوميكالىق بايلانىسى ۇزىلگەننەن كەيىن بىرقاتار ءوندىرىس ورىندارىنىڭ تۇرالاپ قالعانى شىندىق. كەشەگى بەلارۋس, رەسەي, قازاقستان اراسىنداعى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق تۋرالى شارتقا قول قويۋ ۇلكەن ماڭىزدى وقيعا. ەكونوميكالىق كۇردەلى ۋاقىتتا ءوزىنىڭ توتە جولىن تاپقان قازاقستان بەيبىتسۇيگىش ءۇردىسىن جالعاستىردى. بىرىگۋدىڭ, بىرلەسۋدىڭ قاشاندا ىلگەرى كۇنگە اپاراتىنىن رەسەي, بەلارۋس, قازاقستان باسشىلارىنىڭ كەزدەسۋى دالەلدەي ءتۇستى.
ءبىزدىڭ رەنتگەن زاۋىتىنىڭ ءونىمى قاشاندا سۇرانىسقا يە. ءبىز سوڭعى كەزدەرى مەديتسينالىق كەشەندەردى رەنتگەن اپپاراتتارىمەن قامتاماسىز ەتۋگە كوشتىك. ەۋرازيالىق وداقتىڭ كەلىسىمدەرى ءوندىرىستى جاڭا ءمۇمكىندىكتەرگە باستايدى. بۇكىل ەلىمىز بويىنشا بىردەن-ءبىر رەنتگەن اپپاراتىن شىعاراتىن كاسىپورىن رەتىندە ءبىز ەكسپورتتىق ءمۇمگىندىگىمىزدى پايدالانا الامىز. كاسىپورىن جۇمىسشىلارى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق تۋرالى شارتقا قول قويىلۋىن شىن نيەتىمەن قولدايدى جانە ءبىزدىڭ ىقپالداستىعىمىزدىڭ تيىمدىلىگىن اڭعارادى. «اقتوبەرەنتگەن» زاۋىتى ونىمدەرىن ەۋروپاعا, قالا بەردى رەسەيگە شىعارادى. ءبىز سونىمەن ماقتانا الامىز.
ءبىزدىڭ كاسىپورىندا تۇڭعىش رەت ون التى قيمالى توموگراف شىعارىلدى. ءبىزدىڭ زاۋىتتان شىققان جىلجىمالى مەديتسينالىق كەشەن كورشىلەس ەلدەرىمىزگە دە جىبەرىلەدى. ەۋرازيالىق وداق شارتىنا قول قويىلعاننان كەيىن «اقتوبەرەنتگەن» زاۋىتىنىڭ بويىنا دا قان جۇگىرەتىنىنە سەنەمىن.
اقتوبە.
ينتەگراتسيا – تۇراقتى دامۋ كەپى ءلى
قىلىشباي بيسەنوۆ,
قورقىت اتا اتىنداعى قىزىلوردا مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى, تەحنيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور.
ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ كوتەرگەن باستاما ءوز ناتيجەسىن بەردى. ەلوردامىز استانادا قازاقستان, رەسەي, بەلارۋس مەملەكەتتەرىنىڭ باسشىلارى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداققا قول قويدى. پرەزيدەنتىمىز ۇسىنعان ەۋرازيالىق ينتەگراتسيا يدەياسى – ەۋرازيا حالىقتارىنىڭ عاسىرلار بويى جالعاسىپ كەلە جاتقان تاتۋ كورشىلەستىك جانە ءوزارا سىيلاستىق داستۇرلەرىنە نەگىزدەلگەن. سونداي-اق, كورشىلەس مەملەكەتتەردىڭ ەكونوميكالىق ىقپالداستىعىن بەلسەندى دە ساتىلى تۇردە ودان ءارى كەڭەيتۋدىڭ سارا جولى. پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ جۇزەگە اسىرعان كوپۆەكتورلى ساياساتتىڭ فورمۋلاسى ءبىر جاعىنان, قازاقستاننىڭ تابيعي بايلىقتارىنا, گەوگرافيالىق جاعدايىنا, قۋاتتى ادام كاپيتالىنا, ەكىنشى جاعىنان, ەۋرازيا مەملەكەتتەرىمەن ينتەگراتسيانى ساتىلى ءارى جۇيەلى تۇردە تەرەڭدەتە جۇرگىزۋىنە مۇمكىندىك تۋعىزادى.
ەۋرازيالىق وداق ەلىمىزدىڭ ءوز تاۋارلارىن سىرتقى نارىققا شىعارۋ ارقىلى ەكونوميكانى جاڭا دەڭگەيدە جاڭعىرتۋدىڭ ءتيىمدى جولى بولىپ تابىلادى. سونىمەن قاتار, تابيعي رەسۋرستارعا باي مەملەكەتىمىزدىڭ ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعىن ارتتىرۋ ارقىلى وڭتايلى ينۆەستيتسيالىق كليماتتى قالىپتاستىرادى.
قازىرگى تاڭدا ەكونوميكالىق ينتەگراتسيا جاڭا, مەيلىنشە تۇراقتى دا ءادىلەتتى الەمدىك نارىقتى قالىپتاستىرۋدىڭ باستى قۇرالى تەز وزگەرىپ بارا جاتقان بۇگىنگى دۇنيە «ءبىلىم ەكونوميكاسىنا» كوشۋگە, وزىق تەحنولوگيالاردى ەندىرۋ مەن تاراتۋعا, يننوۆاتسيالىق دامۋدىڭ الەۋەتتەرىن ءتيىمدى پايدالانۋعا مول مۇمكىندىكتەر تۋدىرۋدا. ماسەلەن, قازاقستان, رەسەي جانە بەلارۋس ەلدەرىنىڭ جوعارى, ورتا جانە كاسىپتىك ءبىلىم تۋرالى ديپلومداردى ءوزارا تانۋ تۋرالى كەلىسىمى جۇمىس ىستەۋدە.
ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق ءوز قۇرامىنداعى مەملەكەتتەردىڭ ورنىقتى دامۋ تراەكتورياسىن قامتاماسىز ەتەتىن بولادى. جاقىن بولاشاقتا اتالمىش وداقتىڭ الەمدىك ەكونوميكا جۇيەسىندە جەتەكشى ءرول اتقاراتىنىنا سەنەمىز. ەلباسىمىزدىڭ ەلىمىزدىڭ ماڭگىلىك ەل بولۋ جولىنداعى ستراتەگيالىق باعىتىن جانە جاڭاشىل باستامالارىن قولداۋ ءاربىر قازاقستاندىقتىڭ ازاماتتىق پارىزى دەپ بىلەمىز.
قىزىلوردا.
ءونىم ساپاسى – ورتاق مۇددەمىز
نادەجدا ماتريۋكوۆا, «بايان سۇلۋ» كونديتەر فابريكاسىنىڭ باس تەحنولوگى. ءبىزدىڭ «بايان سۇلۋ» كونديتەر فابريكاسى سەكىلدى ءونىم ءوندىرەتىن ءىرى كاسىپورىن ءۇشىن ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ قۇرىلۋى وتە قولايلى بولدى. كەدەن وداعى قۇرىلعاندا دا وسىلاي قۋانعان ەدىك. سەبەبى, وندىرگەن ءونىم تۇتىنۋشىسىنا جەتپەسە, كاسىپورىن تۇرالايدى, شىعىنعا باتادى. ال رەسەي مەن بەلارۋس رەسپۋبليكاسى ءبىزدىڭ كاسىپورىن ءۇشىن ناعىز نارىق ايلاعى بولدى. قازىر جالپاق رەسەيدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنە ءبىزدىڭ «بايان سۇلۋ» كامپيتتەرى بارادى. كەدەننەن كەدەرگىسىز وتەمىز. ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق شارتىنا ءۇش ەل مەملەكەتى باسشىلارىنىڭ قول قويۋى تاريحي وقيعا بولىپ سانالادى. وداق تۋرالى شارت كۇشىنە ەنەتىن الداعى جىلدان باستاپ, ەكونوميكالىق قاتىناستار بۇرىنعىدان دا بەتەر جانداناتىن بولادى. رەسەي نارىعى وتە كەڭ. بۇل ەكونوميكالىق وداق نارىعىنان ءبىز الدىمەن باسەكە كۇتەرىمىز انىق. ولاردىڭ كونديتەرلىك ءونىم شىعاراتىن كاسىپورىندارىنىڭ ءونىمى قازاقستانعا كەلەدى, ءبىز ولارعا شىعارىپ جاتىرمىز. قايدا دا بولسا تۇتىنۋشى ساپالى ءونىمدى عانا تاڭدايدى. سوندىقتان ساپا ءۇشىن كۇرەس بۇرىنعىدان دا كۇشەيە تۇسەرى انىق. ال ول ءۇشىن ءبىزدىڭ كاسىپورىننىڭ ەشكىمنەن دە كەم تۇسپەسى انىق. سوڭعى جىلدارى ءبىزدىڭ فابريكا جەلىلەرى ارتىپ كەلەدى, جاڭا ونىمدەر شىعارۋدى ءبىر ساتكە ۇمىتپايمىز. وزىق تەحنولوگيا, ساپالى شيكىزات اكەلۋ تەحنولوگتار مەن كاسىپورىن باسشىلىعىنىڭ نازارىندا. ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق شەڭبەرىندەگى كاسىپورىنداردىڭ ساپالى ءونىم ءۇشىن ءبىر-بىرىنەن ۇيرەنەتىن تۇستارى دا از بولمايدى. ولارداعى ماماندار مەن ديزاينەرلەردى مۇمكىن ءبىز شاقىرارمىز, ءبىزدىڭ دە ولارعا ۇيرەتەرىمىز بار. ەكونوميكالىق وداق ەلدەرىندەگى ارىپتەستەردىڭ ورتاق باعىتى ساپا مەن تۇتىنۋشى مۇددەسىنەن شىعۋ بولماق. تۇتىنۋشى ۇتسا, جاقسى ءومىردىڭ ورنىعۋى دەپ ۇعىڭىز. قوستاناي.ءبىر-بىرىمىزدەن ۇيرەنەرىمىز كوپ
انۆار شايحۋتدينوۆ,
«قاينارمۇنايگاز» باسقارماسىنىڭ مۇناي ءوندىرۋ وپەراتورى.
رەسەي – ءبىزدىڭ ەجەلدەن كورشىمىز عانا ەمەس, ەكونوميكالىق بايلانىس ورناتقان ستراتەگيالىق ارىپتەسىمىز. ەندى مىنە, ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق شارتىنا قول قويىلعاننان كەيىن رەسەيمەن جانە بەلارۋس رەسپۋبليكاسىمەن ەكونوميكالىق بايلانىسىمىز بۇرىنعىدان دا جاندانا تۇسەدى. ءوزىم ون جىلعا جۋىق مەرزىمنەن بەرى جۇمىس جاسايتىن وتاندىق كومپانيا – «ەمبىمۇنايگاز» اكتسيونەرلىك قوعامى رەسەيدەگى مۇناي-گاز ونەركاسىبىنىڭ ىرگەلى كاسىپورىندارىمەن ارىپتەستىك, ىسكەرلىك بايلانىستى نىعايتىپ وتىر. سوڭعى جىلدارى اسىرەسە, رەسەيدەگى «تاتنەفت» كومپانياسىمەن اراداعى تاجىريبە الماسۋ جيىلەدى. ءبىزدىڭ مۇنايشىلار كورشى ەلدىڭ مۇناي-گاز ونەركاسىبى سالاسىندا جاڭادان شىعارىلعان ارناۋلى تەحنيكالار مەن تەحنولوگيالارمەن كەڭىنەن تانىسۋعا مۇمكىندىك الدى.
«تاتنەفت» كومپانياسىنا تاجىريبە الماسۋ ءۇشىن ءارىپتەستەرىممەن بىرگە مەن دە بارىپ كەلدىم. ەكى ەلدىڭ مۇناي ءوندىرۋ سالاسىندا قولدانىلاتىن جاڭا تەحنولوگيالار دا ۇقساس, ارناۋلى تەحنيكالار دا بىردەي دەۋگە بولادى. دەگەنمەن ءار ەلدە جەر قىرتىسى ارقيلى بولىپ كەلەدى, سونىمەن بىرگە, مول مۇناي قازاقستان مەن رەسەيدە ءارتۇرلى تەرەڭدىكتەن الىنادى. مىنە, وسىنداي جاعدايدا جاڭا تەحنولوگيالاردى قولدانۋدىڭ سان الۋان نۇسقالارىنا قانىعۋ كاسىبي بىلىكتىلىگىمىزدى ارتتىرۋعا سەپتىگىن تيگىزدى.
كورشى ەلدىڭ مۇناي كومپانياسىنان جەتەكشى ماماندار ءبىزدىڭ مۇناي ءوندىرۋ ادىستەرىمىزبەن تانىسىپ, كەي تۇستاردا بىزدەن ۇيرەنۋگە بولاتىنىنا كوز جەتكىزدى. مىنە, وسىلايشا, ءبىز – قازاقستاندىق مۇنايشىلار رەسەيلىك ءارىپتەستەرىمىزدەن, ولار ءبىزدىڭ ءتاجىريبەمىزدەن ۇيرەنۋگە ۇمتىلىپ كەلەمىز. ەكى ەل مۇنايشىلارىنىڭ وسى ءارىپتەستىگى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداققا مۇشە بولعاننان سوڭ ودان ءارى بەكي تۇسەتىنىنە تولىق سەنىمدىمىن.
اتىراۋ وبلىسى,
قىزىلقوعا اۋدانى.
