قوعام • 21 قاراشا, 2022

قادىر شىڭى

820 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

ءالى كۇنگە دەيىن جەر-سۋ اتاۋلارىنا ءمان بەرە بەرمەيدى ەكەنبىز. كەڭەس كەزىندە, ودان بۇرىنىراقتا ن.رەريح, ۆ.ساپوجنيكوۆ سەكىلدى جيھانكەز جازۋشىلاردىڭ تاۋ-تاسقا, وزەن-كولگە قويىپ كەتكەن اتاۋلارىنان ءالى ارىلا الماي كەلە جاتقان جايىمىز بار.

قادىر شىڭى

مىسالى, مۇزتاۋدىڭ ەتەگىندەگى كول كارتادا قاراكول دەپ تايعا تاڭبا باسقانداي جازىلىپ تۇرسا دا, يازەۆايا دەپ ورىسشالايدى. اسىرەسە زاڭدى-زاڭسىز قاپتاپ كەتكەن تۋروپەراتورلار كەلىمدى-كەتىمدى قوناقتارعا قاتە اقپارات بەرەدى. وتىز تىستەن شىققان ءسوز وتىز رۋلى ەلگە تارايدى. ءسويتىپ, قازاقى اتاۋدان اجىراي بەرەمىز. بۇل – ۇلكەن ماسەلە...

ءبىزدىڭ ايتپاعىمىز, التاي اۋدانى, شىرىكقايىڭ اۋىلى تۇسىنداعى جەكە-دارا جاتقان تاۋدى وسى كۇنگە دەيىن «مەرتۆايا گورا» دەپ جۇرەتىنبىز. ەستىگەن قۇلاقتا جازىق جوق, جەرگىلىكتى ەل سولاي دەسەتىن. سويتسەك ءاپ-ادەمى اتاۋى بار ەكەن. كۇزدىڭ ورتا شە­نىندە جازۋشى الىبەك اسقاروۆپەن كا­تونقاراعايعا جولعا شىققانبىز. جازۋشى جول-جونەكەي كورىكتى تا­بيعاتقا ءسۇيىنىپ, ورىسشا اتالىپ كەتكەن اۋىلدارعا كۇيىنىپ وتىردى. راس, وسكەمەننەن شىعا سالا ءبىرىنشى اۋىل ۋشانوۆا. ودان كەيىن سەۆەرنوە, الەكساندروۆكا, وكتيابرسكي دەپ كەتە بەرەدى. ساناپ وتىرساق, التاي اۋدانىندا قازاقشا اتالاتىن ءۇش-اق اۋىل بار ەكەن; بۇقتىرما, تۇر­عىسىن جانە شىرىكقايىڭ. ءدال سول شىرىكقايىڭنىڭ تۇسىنا جەتكەندە, اناۋ شىڭ «مەرتۆايا گورا» دەپ اتالادى دەمەيمىن بە؟! سويتسەك قاتە­لەسكەن ەكەنبىز. تاۋدىڭ ەتەگىنە توقتاي قالىپ, الىبەك اسقاروۆتىڭ شىڭنىڭ اتاۋى تۋرالى ايتقان ءسوزىن تاسپالاپ الدىم.

– قايبىر جىلى التاي تۋرالى شىققان ەكى كىتابىمدى قادىر مىرزا الىگە سىيلادىم. ءبىر كۇنى «Egemen Qazaqstan» گازەتىن قاراسام, مەنىڭ كىتابىم تۋرالى جارق ەتكەن ماقالا شىعىپتى. قاراسام, قادىر مىرزا ءالىنىڭ كىتابىما جازعان رەتسەنزياسى. بىردەن حابارلاسىپ, العىسىمدى ايتتىم. سوندا «ونى جازعانىم, سەن مەنى التايعا عاشىق قىلدىڭ. ەندى التايعا اپار», دەدى. مەن ول كەزدە مەملەكەتتىك قىزمەتتە ءجۇرمىن. سول جىلدارى اكىم بولىپ تۇرعان بەردىبەك ساپارباەۆقا ايتساق, ءسىزدى حان كوتەرىپ قارسى الادى عوي دەپ ەدىم, «بەردىبەكتىڭ ورنى ءبىر باسقا, سەنىمەن بارعىم كەلەدى», دەدى. اينالاسى ءبىر ايدىڭ ىشىندە كەلدىك, تاۋ-تاستى ارالادىق. سوندا وسى جەردەن ءوتىپ بارا جاتىپ, «مىناۋ نە دەگەن ادەمى شىڭ؟! شانشىلعان نايزاداي» دەپ كولىكتى توقتاتتى. شىڭنىڭ سۇلۋلىعىنا شىن تامساندى. سوندا ءبىز ءبىر اۋىزدان, قادەكە, وسى شىڭدى ءسىزدىڭ اتىڭىزعا بەرەيىكشى. وسىدان بىلاي قادىر مىرزا ءالى شىڭى بولسىن دەدىك. ول كىسى ءوز اتاۋى بار شىعار دەپ تارتىنشاقتاپ ەدى, ءوز اتاۋى «مەرتۆايا گورا». ونداي اتاۋ بولا ما دەپ, حالىق جازۋشىسىنىڭ اتىنا بەردىك, – دەپ سول ءبىر كەزدى ەسكە الدى الىبەك اسقاروۆ.

قاراڭىز, مىنەزدى شىڭ. وزگەلەردەن ەرەك تۇر. ەندى بىلە جۇرەيىك, التايدا قادىر شىڭى بار.

 

شىعىس قازاقستان وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار